Απλοί, χωρίς κακόγουστες υπερβολές και φλύαρες γραφικότητες. Περήφανοι.. Αγέρωχοι…
σε πείσμα της αέναης αλληλουχίας των ανέμων και των κυμάτων στέκουν οι όπου γης φάροι, εκπέμποντας στους ναυτικούς το φως της ασφάλειας, της ελπίδας, της παρηγοριάς, της συμπαράστασης, της προσμονής, της συντροφιάς, της σωτηρίας…
Οι Φάροι, ασετιλίνης ή πετρελαίου, όπως ήταν οι παλιότεροι, ηλεκτρικοί ή ηλιακοί, όπως όλοι μετά το 2000, πέτρινοι, όπως οι παραδοσιακοί, ή μεταλλικοί, όπως οι σύγχρονοι, σταθερού ή περιοδικού φωτισμού, της ξηράς ή των αβαθών νερών ασκούσαν και ασκούν μια ιδιαίτερη γοητεία, ανεξάρτητα από την ταυτότητά τους. 
Και όχι μόνο ως σημεία αναφοράς των ναυτικών για το σωστό προσανατολισμό της «ρότας» τους, ή ως αρχιτεκτονικά κτίσματα, αλλά και ως σηματοδότες συμβολισμού για το ανθρώπινο πνεύμα. Γιατί η προσπάθεια του ανθρώπου να κρατά άσβεστο το φως για προστασία και καθοδήγηση του συνανθρώπου που ταξιδεύει μέσα στο σκοτάδι είναι το στοιχείο που κάνει το φάρο σύμβολο προσφοράς και δια-φωτισμού.
Παράλληλα, ο φάρος φορτίζεται και ως σύμβολο της απομόνωσης και της μοναξιάς και σηματοδοτεί τη μοναχικότητα των καιρών μας, γίνεται «σήμα κατατεθέν» της.
Ιδιαίτερα οι παλαίμαχοι παραδοσιακοί φάροι γίνονται σύμβολα παράδοσης στη φθορά του χρόνου και στην εγκατάλειψη, παραπέμποντας στο «σκοτώνουν τα φαριά (άλογα ιππασίας και πολέμου) όταν γεράσουν».
Δίκαια, λοιπόν, έστω και πολύ αργοπορημένα, η Διεθνής Ένωση Φαροφυλάκων καθιέρωσε από το 2003 κάθε τρίτη Κυριακή του Αυγούστου ως Παγκόσμια Ημέρα Φάρων με σκοπό την ενημέρωση του κοινού για τη σημασία των φάρων στη ναυσιπλοΐα καθώς και τις δύσκολες πολλές φορές συνθήκες της δουλειάς των φαροφυλάκων. Την ημέρα αυτή οι φάροι είναι ανοιχτοί για το κοινό, με την πραγματοποίηση διάφορων εκδηλώσεων.
Ιδιαίτερα για μας τους Έλληνες ή Ημέρα έχει εξαιρετική σημασία, καθώς οι οδηγοί αυτοί της νύχτας είναι τα εμβληματικά μνημεία της ένδοξης ναυτικής ιστορίας της Ελλάδας. Δεν είναι τυχαίο ότι η λέξη φάρος προέρχεται από το νησί Φάρος στον κόλπο της Αλεξάνδρειας, όπου ο μεγάλος Έλληνας αρχιτέκτονας Σώστρατος ύψωσε ένα πολυώροφο πυρσοφόρο πύργο που συγκαταλέγεται στα 7 θαύματα της αρχαιότητας, ύψους 150 μέτρων και φωτοβολίας 300 σταδίων (200χιλ.) στα τελευταία χρόνια του Πτολεμαίου του Φιλάδελφου.
Χιλιάδες χρόνια οι φάροι μας λειτουργούν ως αγκίστρια του βλέμματος του Έλληνα ταξιδευτή και καπίστρια της φαντασίας του Έλληνα λογοτέχνη. Όχι τυχαία οι φάροι με τη λειτουργική, τη μορφολογική ή συμβολική τους διάσταση χρησιμοποιήθηκαν με πληθωρικό τρόπο στη λογοτεχνία μας από τον Όμηρο μέχρι τον Παπαδιαμάντη, τον Καρκαβίτσα, τον Εμπειρίκο ή τον Κόντογλου, που χαρακτήριζε «ερημίτες της Θάλασσας» και «καταδίκους» τους φαροφύλακες.
Το ελληνικό φαρικό δίκτυο αποτελείται από συνολικά 1.399 πυρσούς, που ελέγχονται και συντηρούνται από την Ελληνική Υπηρεσία Φάρων, που ιδρύθηκε το 1887.
Δυστυχώς όμως οι «χτιστοί» πέτρινοι φάροι εκπέμπουν SOS, λόγω της αδιαφορίας, της προχειρότητας επισκευαστικών επεμβάσεων, ή της «ακύρωσης» της αισθητικής τους από τους μεταλλικούς που είναι οικονομικότεροι. Συνολικά, είναι 116, (από 206 που ήταν το 1940) μέσης ηλικίας περίπου 2 αιώνων, που λειτουργούν πια ως ηλεκτρικοί ή ηλιακοί. Από αυτούς μόνο 20 βρίσκονται σε καλή κατάσταση. Και γι’ αυτό δεν ευθύνονται φυσικά μόνο οι Γερμανοί….
Δυστυχώς σ’ αυτούς δεν συμπεριλαμβάνεται και ο δικός μας φάρος, που, πέρα από τις σε βάρος του «κατά συρροήν» ασέλγειες, κινδυνεύει και λόγω της καθίζησης και της αποσυναρμολόγησης, όπως διαπιστώνουν οι ειδικοί, ορισμένων τμημάτων του πέτρινου κρηπιδώματος του παλιού λιμανιού μας.
Ίσως έτσι που κατάντησε να προτιμά τον υγρό τάφο της θάλασσας κατά την εθιμοτυπία του πολεμικού ναυτικού.
Το δίκαιο, όμως, της ιστορίας και επιτάσσει ο φάρος μας να παραδίδεται από γενιά σε γενιά σαν σκυτάλη σηματοδοτώντας τη μνήμη και την ευθύνη.
Και ευχή της στήλης είναι ο πρόεδρος του λιμενικού ταμείου και υπεύθυνος των μνημείων της πόλης μας να πετύχει να ολοκληρώσει το έργο του, αποδεικνύοντας ότι είναι Μίνως «όνομα και πράμα».
Γιώργος Φρυγανάκης, g_frygan@hotmail.com