Με αφορμή την παγκόσμια ημέρα Ερυθρού Σταυρού (8 Μαΐου)
ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΑΙΡΙΚΑ
Γιώργος Φρυγανάκης
g_frygan@hotmail.com
Με αφορμή την παγκόσμια ημέρα Ερυθρού Σταυρού (8 Μαΐου)
Ο τίτλος του άρθρου, που σημαίνει «Όλοι είμαστε αδέλφια», ήταν το σύνθημα των γυναικών που συμμετείχαν εθελοντικά και χωρίς να κάνουν διακρίσεις στην περίθαλψη των τραυματιών της αιματηρής μάχης στο Σολφερίνο της Ιταλίας στις 24.6.1859 μεταξύ Γάλλων και Αυστριακών. Τις γυναίκες είχε οργανώσει βιαστικά ο Ερρίκος Ντυνάν(8.5.1828-30.10.1910), ένας τριαντάχρονος Ελβετός έμπορος, που άθελά του έγινε μάρτυρας της άγριας αιματοχυσίας (38.000 νεκροί), γεγονός που σηματοδότησε την τόσο σημαντική γ’ αυτόν και τον κόσμο μεταστροφή στη ζωή του. Ο ίδιος έπεισε τότε και τους νικητές Γάλλους να απελευθερώσουν τους αιχμαλώτους Αυστριακούς γιατρούς, για να συνδράμουν ουδέτερα και αμερόληπτα όλους ανεξαιρέτως τους τραυματίες.
Την έκφραση «T u t t i f r a t e l l i» έκανε στη συνέχεια ο Ερρίκος Ντυνάν έμβλημά του μεγάλου ανθρωπιστικού Αγώνα του, αφιερώνοντας το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του και όλη την περιουσία του στην Ιδέα για την περίθαλψη και τη σωτηρία των ανθρώπων σε καιρούς πολέμου. Είναι αξιομνημόνευτο μάλιστα ότι κατέληξε πάμπτωχος σε οίκο ευγηρίας σ’ ένα μικρό χωριό της Ελβετίας, όπου τον βρήκε το Βραβείο Νόμπελ (1901), χωρίς όμως να του αλλάξει στέγη!
Εξίσου αυτοδίκαιη ήταν η τιμή της αναγόρευσης της ημέρας των γενεθλίων του ως Παγκόσμιας Ημέρας του Ερυθρού Σταυρού. Το 1863 ο Ντυνάν δημιουργεί την πρώτη ιδιωτική ανθρωπιστική οργάνωση με το όνομα «Διεθνής Επιτροπή για την ανακούφιση των τραυματιών», που στη συνέχεια μετονομάζεται σε «Διεθνή Επιτροπή Ερυθρού Σταυρού» και καταλήγει στην ίδρυση του Ερυθρού Σταυρού, στα 1864. Τότε υπογράφεται με πρωτοβουλία της ουδέτερης Ελβετίας η διεθνής Σύμβαση της Γενεύης, που εδραίωσε την αρχή της ουδετερότητας,1 την υποχρέωση των εμπολέμων να προστατεύουν όλους ανεξαιρέτως τους τραυματίες..
Είναι σημαντικότατο ότι η ισχύς της θεμελιώδους αρχής του Ερυθρού Σταυρού «T u t t i f r a t e l l i» επεκτάθηκε και σε καιρό ειρήνης με την προσφορά βοήθειας σε όλες τις συμφορές, όπως σε σεισμούς, πλημμύρες, ασθένειες ή πείνα και μάλιστα με την έγκριση του Ερίκου Ντυνάν. Σήμερα τους ερυθροσταυρίτες τους συναντάμε παντού ως ισχυρή αντίστιξη στο στίγμα του… εαυτουλισμού: στο δρόμο, στη θάλασσα, στα γηροκομεία, στους εράνους, στα νοσοκομεία στις πολιτιστικές εκδηλώσεις… Είναι αυτοί που με τον ανυστερόβουλο εθελοντισμό τους προσφέρουν την αναγόμωση στην πίστη μας προς τον άνθρωπο.2
Η ουδετερότητα, βέβαια, του «T u t t i f r a t e l l i» εκφράζεται πιο …κρυστάλλινα από ένα νέο σήμα, τον Ερυθρό Κρύσταλλο (κόκκινος ρόμβος σε άσπρο φόντο), που τα τελευταία χρόνια προτείνεται για όλο αυτό το ανθρωπιστικό κίνημα. στη θέση του χριστιανικού Ερυθρού Σταυρού (που υιοθετήθηκε το 1864), της μουσουλμανικής Ερυθράς Ημισελίνου (που χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1877 από την Οθωμανική αυτοκρατορία και έγινε παράλληλα αποδεκτό το 1929) και του εβραϊκού Ερυθρού Αστεριού του Δαυίδ (που χρησιμοποιεί το Ισραήλ από την ίδρυσή του το 1948).
Είναι, επίσης, αξιοσημείωτο ότι ο Ντυνάν δεν ενδιαφερόταν να πείσει τις κυβερνήσεις να πάψουν να κάνουν πολέμους. Ίσως γιατί θεωρούσε ουτοπία το σταμάτημα τους. Οπότε νοιαζόταν να σταματήσει τουλάχιστον το αίμα των τραυματιών. Και για την ώρα -στην κυριολεξία- δικαιώνεται, όπως δείχνουν η αιματοχυσία στη Λιβύη και ο ρόλος της ανθρωπιστικής οργάνωσης εκεί.
Στην Οδύσσεια, φυσικά, της ανθρωπότητας πάντα θα αναπνέει η ελπίδα-Ιθάκη ότι ίσως κάποτε το σύνθημα «T u t t i f r a t e l l i» δεν θα σταματά απλώς το αίμα των θυμάτων των πολέμων αλλά τους ίδιους τους πολέμους.
Σημειώσεις:
1. Δεν λείπουν και οι επικριτές: «H συγγραφέας του βιβλίου “Το όνειρο του Ε. Ντυνάν. Ο πόλεμος, η Ελβετία και η ιστορία του Ερυθρού Σταυρού” Κάρολιν Μούρχεντ αρχίζει τολμηρά το βιβλίο της με την πιο επαίσχυντη στιγμή στην ιστορία της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού, τη Σύσκεψη στη Γενεύη, στις 18.10.1942, όταν αποφάσισε να μην απευθύνει δημόσια έκκληση για να σταματήσει η εξόντωση των Εβραίων. Είχε πληροφορηθεί στις αρχές του καλοκαιριού ότι επρόκειτο να αρχίσει το Ολοκαύτωμα αλλά τα μέλη της πείσθηκαν να σιωπήσουν, για να μην πληγούν τα διεθνή συμφέροντα της Ελβετίας…Αυτός ο δισταγμός απέναντι στην πολιτική παρέμβαση χαραχτηρίζει ακόμη την οργάνωση…».(Καθημερινή 10.9.1998: Το περιορισμένο όνειρο του Ντυνάν – Η ιστορία και ο τρόπος λειτουργίας του Ερυθρού Σταυρού)
2. Σήμερα λειτουργούν 185 Εθνικοί Σύλλογοι Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου και αριθμούν περισσότερα από 250 εκατομμύρια μέλη. Το Ελληνικό Τμήμα του Ερυθρού Σταυρού (Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός) ιδρύθηκε στις 10 Ιουνίου 1877 υπό την προστασία της Βασίλισσας Όλγας, με πρώτο πρόεδρο τον κρητικής καταγωγής νομομαθή Μάρκο Ρενιέρη (1815-1897).
