Γνωρίζουμε τη συνείδησή μας, όπως ένα άλογο γνωρίζει τους αναβάτες
Του Μανώλη Σκαρσουλή
Ερώτηση:
Γνωρίζουμε τη συνείδησή μας, όπως ένα άλογο γνωρίζει τους αναβάτες που το ιππεύουν και όπως ο πλοηγός γνωρίζει τα αστέρια, με βάση τα οποία διαμορφώνει την πορεία του. Αλλά πολλοί καβαλάρηδες ιππεύουν το άλογο-και πολλοί πλοηγοί οδηγούν το καράβι, ο καθένας οδηγούμενος από διαφορετικό αστέρι. Έτσι τίθεται το ερώτημα: Ποιός θα κατευθύνει τους αναβάτες και ποιά πορεία θα επιλέξει ο καπετάνιος;
Η απάντηση:
Κάποιος μαθητής ρώτησε το δάσκαλό του. «Πες μου τι είναι η ελευθερία;»
«Ποιά ελευθερία;» ρώτησε ο δάσκαλος.
«Η πρώτη ελευθερία είναι η απερισκεψία. Είναι σαν το άλογο, που πετάει τον αναβάτη με ένα θριαμβευτικό χλιμίντρισμα, μόνο και μόνο για να νοιώσει μετά τα γκέμια να τραβιούνται πιο σφιχτά.
Η δεύτερη ελευθερία είναι οι τύψεις. Οι τύψεις είναι σαν τον καπετάνιο που βουλιάζει μαζί με το πλοίο, αφού το έχει ήδη οδηγήσει πάνω σε ύφαλο, αντί να αναζητήσει την ασφάλεια, σε κάποια σωσίβια λέμβο, μαζί με τους υπόλοιπους.
Η τρίτη ελευθερία είναι η κατανόηση. Η κατανόηση έρχεται, αλλοίμονο, μόνο μετά από την απερισκεψία και τις τύψεις. Είναι σαν ένας θύσανος σιταριού, που λυγίζει στον άνεμο και, ακριβώς επειδή λυγίζει εκεί που είναι αδύναμος, αντέχει.
Ένα δώρο αγάπης
Ένας ιεραπόστολος στην Αφρική μεταφέρθηκε σε μια νέα περιοχή. Το πρωινό της αναχώρησής του, τον επισκέφτηκε ένας άνθρωπος που είχε περπατήσει πολλές ώρες για να του δώσει ένα μικρό ποσό χρημάτων ως αποχαιρετιστήριο δώρο. Η αξία των χρημάτων ήταν περίπου 100 δραχμές. Ήταν σαφές για τον ιεραπόστολο ότι ο άνθρωπος τον ευχαριστούσε, γιατί, όταν ήταν άρρωστος, εκείνος είχε ενδιαφερθεί και τον επισκέφτηκε αρκετές φορές. Κατανοούσε πως οι εκατό αυτές δραχμές αποτελούσαν ένα τεράστιο ποσό για αυτόν τον άνθρωπο. Μπήκε στον πειρασμό να του δώσει τα χρήματα πίσω, ενδεχομένως και να προσθέσει κάτι λίγο σε αυτά. Όμως ύστερα από σκέψη, δέχθηκε τα χρήματα και ευχαρίστησε τον άνθρωπο. Έχοντας δώσει με αγάπη, ήταν υποχρεωμένος να πάρει κι ο ίδιος με αγάπη.
Ευγνωμοσύνη αντάξια του Θεού
Κάποιος ένοιωσε κάποτε πως είχε απέναντι στο Θεό ένα μεγάλο χρέος, γιατί είχε σωθεί από ένα κίνδυνο που απείλησε τη ζωή του. ρώτησε κάποιο φίλο του, τι θα έπρεπε να κάνει για να εκφράσει την ευγνωμοσύνη του μ΄ ένα τρόπο που να ταιριάζει στο Θεό. Ο φίλος του, του είπε μια ιστορία:
Κάποιος αγαπούσε μια γυναίκα με όλη του την καρδιά και της ζήτησε να τον παντρευτεί. Του απάντησε πως δεν θα τον παντρευόταν, γιατί είχε άλλα σχέδια. Μια μέρα, ενώ διέσχιζαν μαζί το δρόμο, η γυναίκα σκόνταψε μπροστά από ένα αμάξι που θα την είχε πατήσει, αν ο άντρας δεν την είχε τραβήξει πίσω. Ύστερα γύρισε προς το μέρος του και του είπε: «Τώρα θα σε παντρευτώ».
«Πως νομίζεις πως ένοιωσε ο άντρας;» ρώτησε ο φίλος του. Εκείνος έκανε μια γκριμάτσα, μα δεν απάντησε. «Βλέπεις;» είπε ο φίλος, «ίσως και ο Θεός να νοιώθει το ίδιο απέναντί σου».
Επιστροφή στο σπίτι μετά τον πόλεμο
Παιδικοί φίλοι πήγαν στον πόλεμο, όπου βίωσαν απερίγραπτους κινδύνους και, παρόλο που πολλοί σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν, δύο γύρισαν σπίτι ανέγγιχτοι.
Ο ένας απ’τους δυο ήταν γαλήνιος και βρισκόταν μέσα του σε ειρήνη, Γνώριζε πως είχε σωθεί, από ιδιοτροπία της τύχης και δέχτηκε τη ζωή του ως δώρο, ως μια πράξη χάριτος.
Ο άλλος μπλέχτηκε με τη συνήθεια του ποτού μαζί με άλλους βετεράνους, και ξαναζούσε το παρελθόν. Απολάμβανε να καυχιέται για τους κινδύνους που είχε αποφύγει και για τις ηρωϊκές του πράξεις. Γι’αυτόν, ολόκληρη η εμπειρία φάνταζε μάταια.
Τα καινούργια ρούχα του αυτοκράτορα
Σε κάποιο ακαδημαϊκό συμπόσιο, ένας γνωστός καθηγητής της φιλοσοφίας καταχειροκροτήθηκε, όταν υποστήριξε την ιδέα πως η μεγαλύτερη προσωπική ελευθερία επιτυγχάνεται, όταν ένα άτομο δεν είναι πλἐον εξαρτημένο από κανέναν άλλον.
Κι ενώ ο καταιγισμός των χειροκροτημάτων άρχιζε να κοπάζει σιγά σιγά, ένας από τους συμμετέχοντες σηκώθηκε και είπε με φωνή δυνατή και με μια παιδιάστικη απλότητα «Αυτό δεν είναι σωστό!». Ένα κύμα ταραχής και αγανάκτησης σάρωσε το δωμάτιο.
Αφού το ακροατήριο ησύχασε., ο άνδρας πρόσθεσε. Όλοι μπορούν να δουν ότι κάθε στιγμή είμαστε εξαρτημένοι από πολλά πράγματα-από τον αέρα που αναπνέουμε, από τον αγρότη που φυτεύει αυτό που τρώμε, από τους φίλους και την οικογένειά μας. Είμαστε όλοι μέλη ενός ευρύτερου «όλου» και εξαρτώμαστε απ’ αυτό, όπως κι εκείνο εξαρτάται από εμάς. Τι είδους ελευθερία είναι αυτή, όταν αρνούμαστε να δούμε αυτό που είναι και είμαστε καταδικασμένοι να ζούμε με την ψευδαίσθηση ότι τα πράγματα είναι διαφορετικά απ’ ό,τι είναι; Η ελευθερία που αγαπώ εγώ έρχεται, όταν αναγνωρίζω την πραγματικότητα όπως είναι και της συγκατατίθεμαι. Τότε μπορώ να ξεπληρώσω αυτό που χρωστάω και να απελευθερωθώ από το χρέος, ενώ παράλληλα μπορώ να εισπράξω ολόκληρο αυτό που μου δίνεται και να είμαι ελεύθερος να έχω ανάγκες».
Θα τον παντρευτώ
Ένας άντρας που δεν μπορούσε να κάνει παιδιά λόγω μιας ασθένειας, είπε στη γυναίκα του ότι θα έπρεπε να βρει έναν άνδρα πρόθυμο να τη γονιμοποιήσει και ότι θα μεγάλωναν το παιδί μαζί ως εντελώς δικό τους.
Εκείνη βρήκε ένα γνωστό ηθοποιό που ήταν πρόθυμος, έμεινε έγκυος και γέννησε ένα υγιές κοριτσάκι.
Ύστερα από λίγο καιρό, ο γάμος κατέρρευσε. Εκείνη γνώρισε έναν άλλο άνδρα, έμεινε έγκυος ξανά και τον παντρεύτηκε.
Η πρώτη κόρη πίστευε πως οπ πρώτος σύζυγος της μητέρας ήταν ο πατέρας της. Το περίεργο όμως ήταν ότι κάθε φορά που έβλεπε τον ηθοποιό στην τηλεόραση, η κόρη έλεγε: «Θα τον παντρευτώ». Τελικά η γυναίκα είπε στο παιδί την αλήθεια.
Το μουλάρι
Ένας πλούσιος άνθρωπος αγόρασε ένα νεαρό μουλάρι και άρχισε αμέσως να το εκπαιδεύει για την καινούρια του ζωή. Το φόρτωνε με τα πιο βαριά φορτία, το έβαζε να δουλεύει ατέλειωτες ώρες και του έδινε ελάχιστη τροφή και νερό. Έτσι λοιπόν, το μουλαράκι έγινε σύντομα πραγματικό μουλάρι. Όταν πλησίαζε το αφεντικό του, λύγιζε τα γόνατα και έσκυβε το κεφάλι του και δεχόταν αγόγγυστα να φορτωθεί με βάρη για μεταφορά, ακόμη και όταν σχεδόν κατέρρεε από το βάρος.
Οι περαστικοί το κοίταζαν και το λυπούνταν. Έλεγαν. «Το κακόμοιρο, το μουλαράκι» κι ήθελαν να το βοηθήσουν. Ένας ήθελε να του δώσει ένα κομμάτι ζάχαρη , κάποιος άλλος λίγο ψωμί και ένας τρίτος ήθελε και να το καλοπιάσει και να το πάει στο πράσινο λιβάδι. Αλλοίμονο, όμως, το μικρό μουλάρι τους έδειχνε μόνον τι μουλάρι πράγματι ήταν: Τον πρώτο τον δάγκωσε στο χέρι, έδωσε μια κλωτσιά στο καλάμι του δεύτερου και, με τον τρίτο, πείσμωσε ακριβώς σα μουλάρι.
Μετά εκείνοι είπαν «Τι μουλάρι, Θεέ μου» και το άφησαν.
Παρ’ όλα αυτά, το μουλάρι έτρωγε με ευχαρίστηση από τα χέρια του αφεντικού του, ακόμη και σκέτο άχυρο και το αφεντικό του το παίνευε παντού. «Αυτό είναι το καλύτερο μουλάρι, που είχα ποτέ». Ο κύριό τους του έδωσε ένα ιδιαίτερο όνομα, «Ε.Η.» Οι κατοπινοί επιστήμονες δεν ήταν πια σίγουροι για το τι σήμαινε αυτό το όνομα., μέχρι που κάποιος ειδικός γλωσσολόγος τελικά το αποκάλυψε. Θα ’πρεπε να ήταν η ακροστιχίδα του «Εγώ Ήμουν!».
Δυο μέτρα χαράς
Τα παλιά τα χρόνια, όταν οι θεοί έμοιαζαν ακόμη κοντινοί στους ανθρώπους, δύο ραψωδοί, με τ’ όνομα Ορφέας ζούσαν στο ίδιο νησί. Ο ένας απ’ αυτούς ήτανε ο Ορφέας, ο Μέγας-αυτός που όλοι ξέρουμε από τον μύθο. Ήταν ο εφευρέτης της άρπας, του προάγγελου της κιθάρας και, όταν άγγιζε τις χορδές της και τραγούδαγε, η φύση η ίδια παλλόταν από την ομορφιά της μουσικής του. Τα άγρια θηρία κούρνιαζαν ειρηνικά στα πόδια του και τα πανύψηλα δέντρα γέρνανε πάνω του. Όπως άρμοζε στη μεγαλοσύνη του, ήταν σύντροφος του πιο πανίσχυρου βασιλιά και τολμούσε ν’ αγαπά την Ευρυδίκη, την ωραιότερη των γυναικών. Έτσι άρχισε η πτώση του.
Η ωραία Ευρυδίκη πέθανε την ώρα που άρχιζε η γαμήλια τελετή τους και το ξέχυλο κύπελό του έσπασε, πριν ν’ αγγίξει τα χείλη του. Όμως ο Ορφέας ο Μέγας αρνήθηκε να αποδεχτεί το θάνατο της Ευρυδίκης σαν οριστικό. Μέσω της μέγιστης τέχνης του, βρήκε την είσοδο στον Κάτω Κόσμο και μπήκε στο βασίλειο των σκιών. διέσχισε τον Ποταμό της Λήθης, ξεγλύστρισε από τον Κέρβερο, και, ζωντανός ακόμη, έφτασε στο θρόνο του Άδη, κι εκεί τραγούδησε. Ο Θεός του Θανάτου, συγκινημένος από την ομορφιά της μουσικής του, συμφώνησε να απελευθερώσει την όμορφη Ευρυδίκη, αλλά μόνο κάτω από έναν όρο –ότι ο Ορφέας δεν έπρεπε να γυρίσει να την κοιτάξει, μέχρι να βρισκόταν ξανά στον πάνω κόσμο. Ο Ορφέας ήταν καταχαρούμενος και δεν πρόσεξε το δόλο, που ήταν κρυμμένος μέσα σ’ αυτό το δώρο.
Ξεκινώντας για το γυρισμό, άκουγε πίσω του τα βήματα της αγαπημένης του γυναίκας. Πέρασαν με ασφάλεια τον Κέρβερο, διέσχισαν τον Ποταμό της Λήθης και άρχισαν τη μεγάλη ανάβαση. Καθώς αντίκρυζαν ψηλά το φως της μέρας, ο Ορφέας άκουσε μια κραυγή –η Ευρυδίκη είχε περαπατήσει. Μέσα σε πανικό, γύρισε να βοηθήσει και είδε τις σκιές του θανάτου, που ξεχύθηκαν από το φόβο της αγάπης του, να την περιτρυγυρίζουν. Ήταν μόνος. Αποκαμωμένος απ’ τη λύπη, τραγούδησε το πένθιμο τραγούδι του:
«Είναι νεκρή-όλη η χαρά έφυγε για πάντα».,
Ο Ορφέας κατάφερε να επιστρέψει στο βασίλειο της φωτιάς, αλλά η παραμονή του ανάμεσα στους νεκρούς τον είχε λαβώσει, αρρωσταίνοντας την αγάπη του για τη ζωή. Μια ομάδα μεθυσμένων γυναικών, που θυμόντουσαν την ομορφιά του τραγουδιού του, προσπάθησαν να τον δελεάσουν να τις συνοδεύσει στη Γιορτή του Νεαρού Κρασιού. Μαινόμενες από την άρνησή του. έπεσαν όλες πάνω του και τον κατακρεούργησαν.
Τόσο μεγάλος ήταν ο πόνος του, τόσο μάταιη ήταν η υψηλή τέχνη του –αλλά παραμένει γνωστός σε όλο τον κόσμο.
Ο άλλος Ορφέας, ήταν ο Ορφέας ο Μικρότερος. Ήταν τραγουδιστής με μέτριο ταλέντο, που τραγουδούσε για τους κοινούς ανθρώπους και τους διασκέδαζε σε κοινές περιπτώσεις, όπου και ο ίδιος καλοπερνούσε.
Αφού δεν μπορούσε να τα βγάλει πέρα με το τραγούδι μόνον. έμαθε ένα κοινό επάγγελμα, παντρεύτηκε μια μέτρια γυναίκα, απόκτησε κανονικά παιδιά και, που και που, έκανε κοινές αμαρτίες. Έζησε ευτυχισμένα και πέθανε σε βαθειά γεράματα, έχοντας ρουφήξει ολόκληρο το ποτήρι της ζωής.
Τόσο μετρημένα ήταν τα χαρίσματά του και τόσο μεγάλη ήταν η ικανοποίησή του-αλλά είναι άγνωστος σε όλο τον κόσμο, εκτός από μένα.
ΠΗΓΗ: «Η κρυφή συμμετρία της αγάπης» , BEPT HELLINGERM Εκδόσεις MEDICUM