Η Τουρκία εξακολουθεί να πιστεύει ότι μπορεί να παραβιάζει τις αρχές του διεθνούς δικαίου
του Μιχάλη Κόκκινου
twitter.com/michaelkokkinos
Η Τουρκία εξακολουθεί να πιστεύει ότι μπορεί να παραβιάζει τις αρχές του διεθνούς δικαίου για να πετύχει τους στόχους της. Αλλά η πραγματικότητα είναι ότι έτσι θα καταστεί ο παρίας της διεθνούς έννομης τάξης.
Την ώρα που γράφω αυτές τις σειρές ο ισραηλινός στόλος θα συναντάει στα ανοιχτά του Λιβάνου τον τουρκικό. Τρεις τορπιλάκατοι, ένα υποβρύχιο και δύο αντιτορπιλικά του Ισραήλ ξεκίνησαν τρίτη βράδυ από τη Χάιφα, προκειμένου να τοποθετηθούν στην περιοχή που αναμένεται να καταλήξουν τα τουρκικά πολεμικά πλοία. Μέχρι την ερχόμενη Δευτέρα αναμένεται να έχουμε ένα έντονα θερμό κλίμα λόγω της επίσκεψης Ερντογάν στην Αίγυπτο, αλλά και στη Γάζα ! Και αναρωτιέμαι αν έχει αξία να ασχοληθείς με κάτι άλλο από την ελληνική επικαιρότητα; Αν οι δύο χώρες φτάσουν στα άκρα και ζήσουμε ένα σκηνικό Ιμίων τις προσεχείς μέρες στα ανοιχτά της Κύπρου, σίγουρα μετά δεν θα προλαβαίνουμε τις εξελίξεις!
Ειδικά όταν βλέπεις τον Χένρι Κίσσιντζερ να μιλάει στα διεθνή media για αυτοσυγκράτηση και από τις δύο πλευρές και να κάνει έκκληση προς την Τουρκία να σεβαστεί το διεθνές δίκαιο και τις συμφωνίες της θάλασσας, και οι δικοί σου στρατιωτικοί την ίδια ώρα παίζουν αγκωνιές για τις κρίσεις, κάπου νομίζω αρχίζεις να ανησυχείς.
Οι Τούρκοι προσπαθούν να επιβάλλουν εαυτούς ως τη μόνη αξιόπιστη διεθνή δύναμη στην ευρύτερη περιοχή της Ανατ. Μεσογείου, η οποία οφείλει να έχει πάντα τον πρώτο λόγο σε κάθε εξέλιξη που μπορεί να αλλάξει τις συσχετίσεις ισχύος στην περιοχή. Φιλοδοξία χωρίς πραγματικό αντίκρυσμα στις δυνατότητές της. Και αναρωτιέμαι σχεδόν φωναχτά από που πηγάζουν όλες αυτές μεγαλόστομες επιδιώξεις;
Η ταυτότητα των Τούρκων
Όταν οι πρώτοι Τούρκοι εισέβαλαν στην Μικρά Ασία ήταν πολύ λίγοι σε σχέση με το γηγενή ελληνίζοντα πληθυσμό. Γρήγορα όμως, ο τουρκικός λαός απαρτίστηκε από Έλληνες, οι οποίοι μετά από μία μακροχρόνια διαδικασία αλλοιώσεων και μεταλλαγών, κατέληξαν να προσχωρήσουν στον Τουρκισμό. “Η εθνογέννεση των Τούρκων αποτέλεσε, ταυτοχρόνως, και την εξωτερίκευση του αρνητικού της δικής μας ψυχής. Η Ελληνίδα ψυχή, αφού γέννησε και χάρισε στην Οικουμένη το Φως του Απόλλωνος ανακυκλώθηκε στην χθόνια αμορφία της Ανατολής παράγοντας τον «Τούρκο», το τέκνο του Σκότους της Εκάτης.”
Οι Τούρκοι, ως σάρκα από τη σάρκα μας, κατειλημμένοι από τη μανία για εξουσία και κυριαρχία, έχτισαν μία αχανή αυτοκρατορία, όπου οι ρόλοι ήταν καθορισμένοι με ακρίβεια και ακαμψία. Όσο λοιπόν, αυτή επεκτεινόταν, τόσο εκείνοι αποκτούσαν μια πλατιά πρακτική βάση να στηρίζουν τη φιγούρα του κυρίαρχου πολεμιστή. Όταν όμως ξεκίνησε η βαθμιαία συρρίκνωσή της η βάση αυτή άρχισε να υφίσταται ρωγμές. Ρήγματα που οδήγησαν στην διαμόρφωση μιας ιδιαίτερης κατάστασης στα βάθη της τουρκικής ψυχής, όπου έμελλε να αποτελέσει την οδυνηρότερη των εμπειριών. Στην καρδιά της αυτοκρατορίας τους, στην Μ. Ασία, τα χριστιανικά έθνη των Ελλήνων και των Αρμενίων παρά την αντιξοότητα των συνθηκών, προόδευσαν και σταδιακά ανήλθαν στην κορυφή της οικονομικής ηγεσίας της. Αποδεικνύοντας στους Τούρκους εμπράκτως ότι τα ιδεώδη της εξουσίας και της κυριαρχίας δεν είναι στην πραγματικότητα η αληθινή δύναμη, αλλά οι περιφρονημένες αξίες των ραγιάδων είναι εκείνες που εγκλείουν την πραγματική δύναμη.
Στις αρχές του 20ου αιώνα στη Μ. Ασία τα έθνη των ραγιάδων θριάμβευαν από κάθε άποψη. Η εμπειρία αυτής της μετατροπής, των ραγιάδων σε πραγματικούς κυρίαρχους, έθετε σε αναθεώρηση τις βάσεις του εξουσιασμού και της κυριαρχίας της τουρκικής ψυχής. Οι δύστυχοι Τούρκοι όμως δεν μπορούσαν να στρίψουν προς αυτήν την κατεύθυνση. Απάντησαν, λοιπόν, με τα προγράμματα των Νεότουρκων, τα οποία προέβλεπαν δίχως ενδοιασμό την ολοκληρωτική εξόντωση των χριστιανικών εθνών της Μ. Ασίας. Η εποχή εκείνη ήταν που θεμελίωσε τη σημερινή έχθρα των δύο λαών. Τότε ο Έλληνας είδε στον Τούρκο τον αποτρόπαιο εχθρό και όχι τον χαμένο εξ αίματος αδελφό, όπως είναι στην πραγματικότητα.
Οι νέες συνθήκες που διαμορφώθηκαν μετά τα ολοκαυτώματα Ελλήνων και Αρμενίων (1 εκατ. και 1,5 εκατ. αντίστοιχα) οδήγησαν την τουρκική ταυτότητα σε κρίση. Η έννοια «Τούρκος» υπάρχει μόνο σε σχέση με τον «ραγιά», αφού ο ραγιάς παύει να υφίσταται, τότε και ο Τούρκος παύει να υπάρχει. “Διότι, όπως η Εκάτη δεν υφίσταται δίχως τον Απόλλωνα, έτσι και ο Τούρκος δεν υφίσταται χωρίς το ραγιά. Επειδή δεν ριζώνει σε πραγματικές αξίες, δεν είναι αυτόφωτος και αυτάρκης, όπως ακριβώς η Ημισέληνος”.
Ο Τούρκος δύναται να αναπνέει μόνο στο μέτρο άσκησης του πάθους του για εξουσιασμό, γι’αυτό θεωρείται εξαρτημένος και ετερόφωτος. Δεν είναι ικανός να ζει ήσυχα και ειρηνικά από την ικανοποίηση των δικών του έργων, πρέπει συνεχώς να κυριαρχεί και να εξουσιάζει. Η ύπαρξή του εξαρτάται από τον ραγιά. Αντιθέτως, ο ραγιάς δεν γνωρίζει εξάρτηση απ’τον δυνάστη του. Αυτή είναι η κατάσταση που έχει οδηγηθεί η τουρκική ψυχή ζώντας συνεχώς με την αίσθηση της ασφυξίας. Όσο δεν θα υπάρχουν οι παλιοί «πατροπαράδοτοι» ραγιάδες, πρέπει στην θέση τους κάποιες ομάδες μέσα στην ίδια την χώρα να γίνουν ραγιάδες. Γι’αυτό σήμερα γινόμαστε μάρτυρες της διαμάχης Κούρδων και Τούρκων (που μόνο μέσα στο 2011 έχει προκαλέσει τον θάνατο 172 Τούρκων στρατιωτών). Οι Αλεβήδες, οι Λάζοι, οι 80 και πλέον εθνότητες, οι πάσης φύσεως αριστεροί, η νεολαία των πόλεων, η φιλελεύθερη διανόηση, τα κατώτερα λαϊκά στρώματα, οι μετανάστες από όλη την Ασία γίνονται οι σύγχρονοι ραγιάδες στην Τουρκία.
Η τάση του αδυσώπητου εξουσιασμού δημιούργησε αυτήν την κατάσταση στην τουρκική ψυχή, αναγνωρίζοντάς την ως την απόλυτη και καθοριστική αξία. Αυτή η κατάσταση είναι ο δημιουργός της πλέον κτηνώδους κρατικής εξουσίας, η οποία υποθάλπει ένα πανίσχυρο παρακράτος σ’όλα τα μήκη και πλάτη της Ανατολίας – κατά πολύ ανώτερο και σκληρότερο από εκείνο της Νοτ. Ιταλίας – για να μπορεί να παρεισφρύει ακόμη και σε περιοχές που η κρατική εξουσία φαντάζει ακατόρθωτο να εφαρμοστεί και να ποδηγετεί κάθε εν δυνάμει “ραγιά” που δεν ανταποκρίνεται στα πρέπει ενός άκαμπτου κεμαλισμού.
Η τάση επέκτασης του τουρκικού κράτους συνδέεται άρρηκτα με το υπαρξιακό πρόβλημα της τουρκικής ψυχής, έχοντας μεγάλη δύναμη και βαθιές ρίζες. Δεν είναι μια απλή πολιτική επιλογή, αλλά βρίσκεται συνδεδεμένη με τα προβλήματα και τις αξεπέραστες αντιφάσεις, που προκαλείται από το γεγονός ότι το θεμέλιο της τουρκικής ταυτότητας, η υπερηφάνεια και το «μεγαλείο», είναι η λατρεία της δύναμης και της κυριαρχίας. Σ’αυτήν επένδυσε ο Ερντογάν για να υπερκεράσει τις τρομακτικές αντιφάσεις ενός έθνους και αυτή συνεχίζει να ενισχύει καθημερινά.
Η σημερινή κατάσταση
Σήμερα όμως, ο αρχέγονος συνδετικός κρίκος που λυσσαλέα προσπάθησε να πριονίσει ο Αττατούρκ πριν από 80 και πλέον έτη – η μουσουλμανική θρησκεία – έχει πάρει εκδίκηση. Αυτή την στιγμή λειτουργούν στην Τουρκία πάνω από 58000 τζαμιά – σχεδόν ένα για κάθε 350 κατοίκους, όταν αντιστοιχεί ένα νοσοκομείο για κάθε 60000 κατοίκους! – χιλιάδες μουσουλμανικά σχολεία (Ιμαμ Χατίμπ) και περίπου 4000 κρατικές σχολές μελέτης του Κορανίου – πόσες είναι άραγε οι ιδιωτικές;-, ενώ η συμμετοχή στην προσευχή της Παρασκευής υπερβαίνει εκείνη του Ιράν!
Ο ερχομός του ΑΚΡ – το μετριοπαθές Ισλαμικό Κόμμα του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν – στα πράγματα, το οποίο πρεσβεύει την επαναξιολόγηση του ευρωπαϊκού ονείρου και της δυτικότροπης πορείας που χάραξε ο Αττατουρκ, επιδιώκει την επαναφορά στις παραδοσιακές αξίες και τους ρόλους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο κ. Ερντογάν αποτελεί πιστό της Ελληνοτουρκικής Φιλίας και του οράματος των “Φετουλατζήδων” για μία νέο-οθωμανική αυτοκρατορία, εκτηνώμενη από την Αδριατική και το Ιόνιο έως το Βόρειο Ιράκ και τη Συρία, όπου Τούρκοι, Έλληνες, Κούρδοι και άλλες εθνότητες ή θρησκευτικές μειονότητες θα συνυπάρχουν ως “άλλοι” Οθωμανοί Πολίτες ενός σύγχρονου κράτους εκκοσμικευμένου ισλαμικού χαρακτήρα, χωρισμένου σε θρησκευτικά «μιλέτια», υπακούοντας στις επιδιώξεις ενός νέου μετα-κεμαλικού εθνικού ιδεολογήματος. Η Τουρκία στις αρχές 21ου αι. ως χώρα δείχνει έτοιμη να περάσει στην νέα εποχή και να μεταλλαχθεί σε κάτι καινούργιο, όπως το έπραξε στις αρχές του προηγούμενου αιώνα με το πέρασμα από το οθωμανικό κοινοτικό μόρφωμα στο εθνικιστικό κεμαλικό.
Σίγουρα η παρουσία του κ. Ερντογάν στην εξουσία έχει εκμηδενίσει την αδιαλλαξία και τον αυταρχισμό του κεμαλισμού, που πλέον εκπροσωπείται μονάχα από το παρα-κράτος και μία κουτσουρεμένη στρατιωτική ηγεσία. Οι κεμαλιστές έπειτα από 80 χρόνια εξουσίας έχασαν τον έλεγχο των εσωτερικών εξελίξεων. Ο Πρωθυπουργός νιώθει πλέον πιο ισχυρός απέναντι στους κεμαλιστές στρατηγούς, τόσο η υπόθεση Εργένεκον όσο και η συνταγματική αναθεώρηση, οδηγούν σε μια περαιτέρω ενδυνάμωση της πολιτικής του κ. Ερντογάν, ο οποίος χρησιμοποίησε ακόμη και την ΕΕ για να αλώσει ταχύτερα το κεμαλικό καθεστώς. Ο κ. Ερντογάν γνωρίζει ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να προσφέρει πολλά, άλλωστε και ο ίδιος δεν επιθυμεί την ένταξη της χώρας του στην ΕΕ, του χρειάστηκε όμως ίσα ίσα για να υπερισχύσει στο εσωτερικό, εκμεταλλευόμενος τις αλλαγές που επέφεραν οι διαδικασίες ένταξης στην Ένωση.
Η στάση της Ελλάδος
Κάπου εκεί μες στο συμφερτό των εξελίξεων βρίσκεται η χώρα μας, ως άμεσος αποδέκτης των κραδασμών των καθεστωτικών αλλαγών της γείτονος. Η κυβέρνηση Καραμανλή κράτησε μία μάλλον μετριοπαθή πολιτική κατά τις διαπραγματεύσεις εισόδου της Τουρκίας στην Ένωση , το 2005. Ενώ, θα μπορούσε να πιέσει τον κ. Ερντογάν σ’όλα τα ανοιχτά πεδία μεταξύ των δύο χωρών (υφαλοκρυπίδα, casus belli, κυπριακό, Θράκη, Χάλκη κα), κερδίζοντας έστω το ελάχιστο δυνατό (και να μείνει στην ιστορία). Αντιθέτως, επέλεξε την οδό της μετριοπάθειας και εν πλήρη αρμονία οι δύο «κουμπάροι» οδήγησαν εκ του ασφαλούς την Τουρκία στην είσοδό της σε καθεστώς ενταξιακών διαπραγματεύσεων μ’ ένα χρονικό ορίζοντα 15ετίας. Η χείρα βοηθείας του κ. Καραμανλή τότε προς τον κ. Ερντογάν πιθανόν να στηρίζεται στη βούληση του Έλληνα Πρωθυπουργού ότι η Ελλάδα είναι εκείνος ο “ζωτικός κρίκος” που συνδέει την Τουρκία με την Δύση. Στηρίζοντας τον κ. Ερντογάν, θα επέτρεπε να γίνει εκείνος κύριος των εσωτερικών εξελίξεων της γείτονος, αλώνοντας την κεμαλική στρατοκρατία μια για πάντα, εγκαθιστώντας ένα νέο καθεστώς βασισμένο στις αρχές της καλής γειτονίας με τις χώρες που την περιβάλλουν. Και εδώ τίθεται το ερώτημα τι είχει να κερδίσει η Ελλάδα από αυτήν την προοπτική, βάση των τότε επιλογών του κ. Καραμανλή;
Λογικά η κυβέρνηση Καραμανλή, αλλά και η ελληνική ελίτ εν γένει πίστευε στο λύσιμο των διακρατικών ζητημάτων με τη γείτονα μέσω των πιέσεων της ΕΕ που θα δεχόταν, προς χάριν της εναρμόνισή της με τα πανευρωπαϊκά πρότυπα. Εν ολίγοις, δεν εκβιάζει καταστάσεις και γεγονότα, δείχνοντας καλή πίστη στον πανδαμάτορα χρόνο, όπου το 15ετές πέρασμα που θα αμβλύνει τις όποιες διαφορές και αντιπαλότητες μεταξύ των δύο χώρων.
Σίγουρα, μια Ελλάδα εγκλωβισμένη στα ελληνικά οικονομικά συμφέροντα που διακυβεύονταν πριν την κρίση στην γείτονα δεν έδειχνε ικανή να διαχειριστεί τις ολοένα και πιο κρίσιμες καταστάσεις που δημιουργούνταν. Γι’αυτό έπρεπε τότε να οριστούν, αρχικά, οι θέσεις και οι αξιώσεις της Ελλάδος έναντι της Τουρκίας και κατόπιν να χαρακτεί η πολιτική επίτευξής τους.
Παραδείγματος χάριν, στο Κυπριακό όταν βρισκόμασταν εν μέσω διμερών διαπραγματεύσεων Χριστόφια – Ταλάτ, η εκλογή του κόμματος “Εθνικής Ενότητας” του Ντ. Ερόγλου φαινόταν να εντατικοποιεί τα πράγματα. Όπως και έγινε, μετά την εκλογή Ερόγλου το σύνολο των πολιτικών κομμάτων της ΤΔΒΚ προσπαθούν να επισπεύσουν τις διαδικασίες και τον διάλογο, ορίζοντας ένα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα διμερών διαπραγματεύσεων, υπό το πρόσχημα ότι οι συνεχείς διαπραγματεύσεις θα οδηγήσουν σε μία ατέρμονα διαδικασία, η οποία δεν ευνοεί την Τουρκοκυπριακή πλευρά. Την ίδια στιγμή όμως αναγνωρίζουν και κατανοούν ότι αυτά τα οποία διεκδικούν είναι λογικό να μην τα δεχτεί η Ελληνοκυπριακή πλευρά (ζήτημα αποζημιώσεων, στρατός κατοχής, δύο ισότιμοι εταίροι στον ΟΗΕ, μη εμπλοκή ΕΕ), ενώ Τούρκοι ακαδημαϊκοί και θεωρητικοί παραδέχονται ότι ένα δεύτερο ΟΧΙ σε κάποιο νέο σχέδιο επίλυσης θα οδηγήσει είτε στην “κοσοβοποίηση” της ΤΔΒΚ, είτε στην απορρόφησή της από την Τουρκία. Λύση η οποία είναι σύμφωνη με το νέο δόγμα Νταβούτογλου – Ερντογάν και επιτρέπει στην Τουρκία να διατηρήσει τα γεωπολιτικά της ερείσματα στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και απαραίτητη για έναν δυνητικό της ρόλο διεθνούς δύναμης στην περιοχή.
Από την άλλη, η αλλαγή στην ηγεσία της Τουρκίας από το κεμαλικό σύστημα σε εκείνο του Ερντογάν δεν έδειξε να κάμπτει τις τουρκικές προκλήσεις στο Αιγαίο. Είναι κοινή εκτίμηση ότι η κλιμάκωση τους εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο, που αποσκοπεί σε διμερείς διαπραγματεύσεις με απώτερη επιδίωξη μια συνολική διευθέτηση μέσω διεθνούς διαιτησίας. Αυτή η συνεχιζόμενη επιδίωξη της Τουρκίας για διμερή διάλογο προς επίλυση των διαφορών της με τους γείτονές της (πρακτική που εφάρμοσε με Συρία, Αρμενία, Βουλγαρία και Ιρακινό Κουρδιστάν) δείχνει ότι δεν αναγνωρίζει το υπάρχον status quo και επιζητά μια αναθεώρηση των διεθνών συνθηκών και συγκεκριμένα εκείνη της “Λοζάνης”. Ένα θέμα εξόχως σημαντικό, διότι καταδεικνύει ότι η Τουρκία έχει μεταλλάχθει σε ένα κράτος πλήρως αναθεωρητικό, τόσο στο εσωτερικό της με την επιδιωκόμενη άλωση του Κεμαλισμού, όσο και στο εξωτερικό αναθεωρώντας όσα ο Κεμαλισμός είχε παγιώσει για πάνω από 80 χρόνια. Γεγονός πολύ επικίνδυνο για την ευρύτερη περιοχή, γιατί αν αυτό ισχύει, τότε η Τουρκία πρέπει να λογίζεται ως κράτος που υποθάλπει την βία και επιδιώκει την αλλαγή των συνόρων.
Το δόγμα των “μηδενικών προβλημάτων” με τους γείτονές της δεν “έπιασε” ,γιατί αυτό που εννοούσε ήταν να πάψουν οι γείτονες να διαφωνούν με τις αξιώσεις της Άγκυρας. Κι όπως όλα δείχνουν η επιλογή να στραφεί η Τουρκία προς “ανατολάς” και να αναλάβει το ρόλο “προστάτιδας” δύναμης του αραβικού και μουσουλμανικού κόσμου, μόνο προβλήματα της δημιούργησε και ίσως θανάσιμους κινδύνους. Η οικονομία της Τουρκίας ,που παρουσιαζόταν μονότονα και κουραστικά ως ένα ακόμη … οικονομικό θαύμα, αποκαλύπτεται ότι ήταν επίπλαστη. Με ένα γιγάντιο έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο έχει αρχίζει να δημιουργεί προσδοκία “φούσκας”, που δεν θα αργήσει να σκάσει.
Η στρατηγική εξημέρωσης του θηρίου έχει πλέον χρεοκοπήσει. Και σήμερα ζούμε την μεγαλύτερη επιβεβαίωση αυτής της θέσης, παρατηρώντας τις κινήσεις της Τουρκίας σχετικά με την εξόρυξη του ισραηλινο-κυπριακού φυσικού αερίου και πετρελαίου. Κανείς πραγματικά δεν μπορεί να πει με σιγουριά πως θα αντιδράσει η Τουρκία τελικά στην απόφαση Ισραήλ και Κύπρου να προχωρήσουν σε εξόρυξη των πόρων τους. Οι “γνωστοί” μας Κεμαλιστές στρατιωτικοί είναι είτε στη φυλακή,είτε απόστρατοι. Είναι η πρώτη κρίση που το τιμόνι της χώρας που δημιούργησε ο Κεμάλ, βρίσκεται στα χέρια άλλων. Και η κίνησή τους να βγάλουν τον στόλο τους στη Μεσόγειο δείχνει ότι θα τραβήξουν το σχοινί μέχρι να σπάσει ή θα αναζητήσουν τους ελιγμούς που θα τους επιτρέψουν μία “αξιοπρεπή οπισθοχώρηση”.
Η Λύτρωση του Σκορπιού
Οι Κεμαλικό “Βαθύ Κράτος” αν και επιθυμούσε διακαώς την πρόσδεση της γείτονος στο δυτικό κόσμο, γνώριζε ότι περισσότερη Δύση (ΝΑΤΟ,ΕΕ) θα ισοδυναμούσε με έντονες τριβές στο εσωτερικό της χώρας, που μπορεί να οδηγούσαν ακόμη και στην αποσύνθεση! Ο κ. Ερντογάν το γνωρίζει αυτό και γι’αυτό θέλησε να εκμεταλλευτεί την ενταξιακή διαδικασία, ούτως ώστε με τις μεταβολές που θα προκαλέσει στο εσωτερικό της γείτονος να ξεκοκαλίσει μακροχρόνια την κεμαλική Τουρκία, οδηγώντας την στην αυτο-μετάλλαξή της. Η προσπάθεια όμως αποδόμησης του κεμαλικού καθεστώτος ενείχε κινδύνους όχι μόνο για την γείτονα, αλλά και για όλη την περιοχή.
Έτσι η Τουρκία όσο ισχυρή δείχνει ανοίγοντας το ένα μέτωπο μετά το άλλο, προβάλλοντας συνεχώς τον δυναμισμό της, άλλο τόσο όταν πια δεν θα μπορεί να ανταποκριθεί στον πολυμετωπικό της αγώνα και οι εχθροί της θα γίνονται λιγότερο διαλλακτικοί, σαν το σκορπιό και αυτή, που δείχνει άτρωτος και πολεμικός, όταν ανήμπορος πια να αμυνθεί στον εχθρό, αυτοκτονεί. Κάθε υποχώρηση ή πιο αδιάλλακτη ενέργεια θα την οδηγεί όλο και πιο κοντά στη Λύτρωση του Σκορπιού, την αυτοχειρία – την αυτοδιάλυσή της. Και μεις δεν έχουμε παρά να περιμένουμε, προετοιμασμένοι για όλα, να έλθει η ώρα…