Στον ιστορικό οικισμό του παλαιού Γαράζου, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός
υψηλής πολιτιστικής αξίας, λειτουργούν από τον περασμένο Αύγουστο τρία ιδιαίτερα αξιόλογα μουσεία.
Πρόκειται για το Λαογραφικό Μουσείο, το Μουσείο Λαδιού & Ελιάς και το Μουσείο Ελληνικής Χρηστικής Κεραμικής.

Τα εγκαίνια των μουσείων πραγματοποιήθηκαν στις 16 Αυγούστου 2010 και σηματοδοτούν την ολοκλήρωση του πρώτου κύκλου έργων που υλοποιήθηκαν στον οικισμό αυτό από τον Δήμο Κουλούκωνα, με στόχο την ανάπλαση και την αξιοποίηση του.
Τα μουσεία στεγάζονται σε δύο παραδοσιακά κτίρια, στο κέντρο του παλαιού οικισμού, δυτικά και ανατολικά του Καθεδρικού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου, γνωστού για το περίτεχνο καμπαναριό του, που αποτελεί αντίγραφο του κωδωνοστασίου της Ιεράς Μονής Αρκαδίου.
Ο οικισμός, χτισμένος σε υψόμετρο 270 μ. σε ένα λόφο ανάμεσα στον Ψηλορείτη και τα Ταλλαία Όρη, διατηρεί σε μεγάλο βαθμό την αρχική του ρυμοτομία και διάρθρωση. Διατηρούνται αρκετά αρχιτεκτονικά στοιχεία της ύστερης βενετικής εποχής (16ος – 17ος αιώνας), ωστόσο ο κύριος πυρήνας του οικισμού χρονολογείται στην εποχή της τουρκοκρατίας (17ος –τέλη 19ου αιώνας).

ΤΟ ΚΡΗΤΙΚΟ ΣΠΙΤΙ
Το κτίριο που φιλοξενεί το Λαογραφικό Μουσείο αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της τοπικής λαϊκής αρχιτεκτονικής των μέσων του 19ου αιώνα. Για το λόγο αυτό έχει χαρακτηριστεί ως μνημείο, από το Υπουργείο Πολιτισμού. Πρόκειται για ένα διώροφο κτίριο στο ισόγειο του οποίου βρισκόταν ένα μικρό προβιομηχανικό ελαιουργείο (φάμπρικα). Στον όροφο υπήρχε η κατοικία του ιδιοκτήτη της φάμπρικας και ένας μεγάλος αποθηκευτικός χώρος. Το έτος 2009 με δαπάνες του Δήμου Κουλούκωνα, το κτίριο, που βρισκόταν σε ερειπιώδη κατάσταση, αποκαταστάθηκε προκειμένου να στεγάσει τις εκθέσεις του Λαογραφικού Μουσείου.
Στον όροφο του κτιρίου φιλοξενείται η έκθεση οικιακών και επαγγελματικών αντικειμένων. Στην πρώτη ενότητα και στο χώρο που κάποτε λειτουργούσε ως κατοικία, ο επισκέπτης μπορεί να δει από κοντά οικιακά αντικείμενα μιας άλλης εποχής που σήμερα δεν χρησιμοποιούνται πλέον. Πήλινα μαγειρικά σκεύη, λαήνια και σταμνιά, ο λύχνος και οι λάμπες για το φωτισμό, οι μύλοι του καφέ, η κασέλα για την προίκα, το παλιό μεταλλικό κρεβάτι με την υφαντή πατανία στον τοίχο είναι μερικά από τα αντικείμενα που εκτίθενται.
Στη δεύτερη ενότητα εκτίθενται τα εργαλεία των παλιών επαγγελματιών του Γαράζου, τα οποία με μεγάλη προθυμία δώρισαν στο Μουσείο οι ίδιοι και οι συγγενείς τους. Το εργαστήρι, ο αργαλειός, αποτελεί κεντρικό έκθεμα της συλλογής, καθώς ήταν και βασικό στοιχείο της οικοσκευής κάθε κρητικού νοικοκυριού. Υφαντά διαφόρων τύπων (πατανίες, κιλίμια, βούργιες, εσώρουχα, πετσέτες) στολίζουν το χώρο γύρω από τον αργαλειό, μαζί με όλα τα απαραίτητα σύνεργα και εργαλεία για την επεξεργασία του νήματος.
Ο πάγκος του τσαγκάρη, τα σύνεργα του πεταλωτή και του σαμαρά, τα εργαλεία του μαραγκού και του αγρότη οδηγούν τον επισκέπτη σε μια γνωριμία με επαγγέλματα που τείνουν πια να εξαφανιστούν. Τα αντικείμενα και το συνοδευτικό εποπτικό υλικό δίνουν στον επισκέπτη την εικόνα του κοινωνικού ιστού του Γαράζου έως και τα μέσα του 20ου αιώνα. Στη συλλογή εκτίθεται ακόμα φωτογραφικό υλικό και εκκλησιαστικά κειμήλια.
Το Λαογραφικό Μουσείο Γαράζου ιδρύθηκε το 1995 μετά από πρωτοβουλία του Συλλόγου Γαραζανών Αττικής «Ο Τάλως». Στην προσπάθεια αυτή συνέβαλλαν η τότε Κοινότητα Γαράζου, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Γαράζου και η Ενορία Γαράζου. Πολύ γρήγορα δημιουργήθηκε μια αξιόλογη συλλογή με τις δωρεές αντικειμένων από όλους του κατοίκους του χωριού. Η Συλλογή δωρίθηκε ακολούθως στον Δήμο Κουλούκωνα.

Η ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΔΙΟΥ
Στο ισόγειο του κτιρίου στεγάζεται η Έκθεση Ελιάς και Λαδιού. Η παλιά φάμπρικα αποτέλεσε τον ιδανικό χώρο για να προβληθεί το ιδιαίτερο αυτό προϊόν της κρητικής γης. Η προβιομηχανική αυτή εγκατάσταση εξυπηρετούσε τις ανάγκες του οικισμού, περίπου έως τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα. Στη σημερινή της κατάσταση διατηρεί το λίθινο αλώνι με τις τρεις μυλόπετρες, το μεταλλικό πιεστήριο και τις λίθινες γούρνες διαχωρισμού, σχεδόν δηλαδή το μεγαλύτερο μέρος του αρχικού εξοπλισμού της.
Η έκθεση κινείται σε δύο βασικούς άξονες: αρχικά να γνωρίσει στον επισκέπτη το ελαιόδεντρο, από την διαδικασία καλλιέργειας έως τη συλλογή του ελαιοκάρπου. Ο δεύτερος άξονας είναι η επαφή του επισκέπτη με μια προβιομηχανική εγκατάσταση επεξεργασίας του καρπού και εξαγωγής του λαδιού. Παράλληλα στο χώρο παρουσιάζονται αντικείμενα που συνδέονται με την καλλιέργεια και την επεξεργασία του ελαιόδεντρου, καθώς και ορισμένα από τα προϊόντα του λαδιού και της ελιάς.
Η επίσκεψη στους χώρους αυτού του μουσείου, είναι πραγματική εμπειρία!

ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΗΜΕΡΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΗΣ
Το Μάιο του 2005 διοργανώθηκε στο Γαράζο μια από τις σημαντικότερες πολιτιστικές εκδηλώσεις που έχουν γίνει μέχρι τώρα στην χώρα μας με αντικείμενο την χρηστική κεραμική. Οι «Ημέρες Κεραμικής».
Εκπρόσωποι όλων των μεγάλων αγγειοπλαστικών κέντρων που αναπτύχθηκαν στο Αιγαίο και στην Κρήτη συναντήθηκαν για πρώτη φορά και παρουσίασαν τη δουλειά τους. Όχι σε μια έκθεση, όπως θα ήταν εύκολο, αλλά παράγοντας επί τόπου χρηστικά κεραμικά αντικείμενα.
Με ένα τακίμι βενετεμάρων αγγειοπλαστών να φτάνει από το Θραψανό Ηρακλείου, με αγγειοπλάστες από όλη τη χώρα να εγκαθίστανται στα υπαίθρια παραδοσιακά εργαστήριά τους και με ένα τούρκο συνάδερφό τους να εκπροσωπεί την κεραμική τέχνη της Γείτονος, ξεκίνησαν οι εκδηλώσεις την Κυριακή 8 Μαΐου 2005.
Για πέντε μέρες οι αγγειοπλάστες κατασκεύαζαν στα εργαστήριά τους, που είχαν στηθεί στην πλατεία του χωριού, αντιπροσωπευτικά δείγματα της κεραμικής τέχνης των περιοχών που εκπροσωπούσαν. Τα αντικείμενα αυτά ψήθηκαν στο παραδοσιακό καμίνι που επίσης κατασκευάστηκε στην πλατεία του Γαράζου, όπου και παραμένει μέχρι σήμερα, για να θυμίζει τις πέντε εκείνες μέρες. Στο καμίνι δόθηκε μάλιστα το όνομα «Καμίνι Μπέτυς Ψαροπούλου» της σπουδαίας ερευνήτριας που κατέγραψε και διέσωσε την κεραμική τέχνη στην Ελλάδα.
Εκτός από την ίδια την επί τόπου παραγωγή κεραμικής, πραγματοποιήθηκαν μια σειρά από εκδηλώσεις, όπως εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές δημοτικού και συναυλίες με μουσική και χορούς από όλη την Ελλάδα, με τη συμμετοχή του Λυκείου Ελληνίδων, του Συλλόγου Ρεθυμνίων Μικρασιατών και του μουσικοχορευτικού συλλόγου «Τ’αόρι» από την Αξό Μυλοποτάμου. Τέλος το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης διοργάνωσε ημερίδα με θέμα την τεχνολογία και τη διαδικασία της κεραμικής παραγωγής.
Τις Ημέρες Κεραμικής διοργάνωσαν ο Πολιτιστικός Σύλλογος Γαράζου, το Κέντρο Μελέτης Νεώτερης Κεραμικής και η Ιστορική Λαογραφική Εταιρεία Ρεθύμνου υπό την αιγίδα του Δήμου Κουλούκωνα με τη συμβολή του Υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Κρήτης, της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ρεθύμνου, της Τοπικής Ένωσης Δήμων & Κοινοτήτων Ν. Ρεθύμνου, του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, του Πολιτιστικού Συλλόγου Γαραζανών Αττικής «Ο Τάλως» και του Συλλόγου Φίλων Κρητικής Κεραμικής «ΚΕΡΑΜΩΝ».
Το Μουσείο Χρηστικής Κεραμικής αποτελείται από τα χρηστικά κεραμικά σκεύη που κατασκευάστηκαν κατά τη διάρκεια των «Ημερών Κεραμικής». Πρόκειται για συλλεκτικά αντικείμενα που φέρουν τη σφραγίδα των εκδηλώσεων, τα οποία δώρισε ο Πολιτιστικός Σύλλογος Γαράζου στον Δήμο Κουλούκωνα.
Το μουσείο δημιουργήθηκε από τον Δήμο Κουλούκωνα και στεγάζεται στο ιστορικό Δημαρχείο του παλαιού Δήμου Γαράζου.