Βιβλιοκριτική: Παναγιώτης Παρασκευάς
Ο Χάρης μας εκπλήσσει όμορφα και είναι πάντα επίκαιρος. Φέτος μας εξέπληξε τόσο με το θαυμάσιο λεύκωμα του Πλακιά όσο με τους Μεσκίνηδες που εξέδωσε αυτές τις μέρες. Στο πρώτο είναι ο συλλέκτης φωτογράφος και αυτοβιογράφος της γενέτειράς του, στο δεύτερο όμως είναι ο τολμητίας που άνοιξε ένα αρκετά άγνωστο κεφάλαιο της κοινωνικής ιστορίας στην Κρήτη, των κατατρεγμένων λεπρών της.
Πράγματι η ιστορική αποτύπωση του θέματος των λεπρών έχει γίνει με ειδικές μελέτες στο παρελθόν όπως του Π.Κροκιδά ,της Μ. Βαρούχα και του Μ. Σαββάκη για να αναφερθώ σε επιστημονικές εργασίες και ευρύτερης κλίμακας εγχειρήματα. Θεωρώ όμως ότι με το βιβλίο αυτό ο Χ.Παπαδάκης μπόρεσε να δώσει στο μέσο αναγνώστη και φιλίστορα όλη τη διάσταση της ιστορίας των λεπρών στην Κρήτη εφόσον μπόρεσε να συγκεντρώσει με τάξη δικηγόρου και με αναφορές στη βιβλιογραφία την όλη γνωστή ύλη που αφορούσε το θέμα. Δεν έμεινε όμως μόνο εκεί αλλά μπόρεσε να καταφύγει και στα Τουρκικά αρχεία στη γείτονα χώρα, στα εδώ ευρισκόμενα, στους περιηγητές και να δώσει όλη την κλίμακα και το εύρος του κοινωνικού αυτού φαινομένου που μάστισε την Ελλάδα και όχι μόνο με μοναδική πληρότητα.
Ο αναγνώστης κατατοπίζεται αρχικά για την ασθένεια, την βλέπει στη λογοτεχνία και τη μαντινάδα, στην παράδοση, παρακολουθεί την στάση έναντί της από τις κοινωνίες και τις αρχές της Βενετοκρατίας, της Τουρκοκρατίας, της Αιγυπτιοκρατίας, της Κρητικής Πολιτείας και της εποχής της ελευθερίας και της περιόδου ως το κλείσιμο της Σπιναλόγκας. Οι περιηγητές λειτουργούν ως μάρτυρες απόδειξης της μακραίωνης περιόδου αυτής καθώς είναι οι αυτόπτες μάρτυρες των τόπων εναπόθεσης των ψυχών των ανθρώπων από τις κοινωνίες τους. Το σημαντικό στην έκδοση αυτή είναι η πρωτοτυπία να συνδυάζεται με φωτογραφία λεπρών αντίστοιχη της εποχής του αντίστοιχου κεφαλαίου. Η μαρτυρία τέλος του πρόσφυγα Γκανά και οι περιπέτειές του στην Ανατολή και στην Κρήτη επιστρέφουν τη δραματική ιστορία των λεπρών της Κρήτης . Από αυτήν την τελευταία προκύπτει ένα ερώτημα πόσοι και ποιοι από τους πρόσφυγες της Μ. Ασίας ήλθαν ως λεπροί ή εκδήλωσαν τη νόσο στην νέα πατρίδα, στην Κρήτη; Είναι σημαντικό να το γνωρίζομε. Αυτό όμως αφορά άλλη έρευνα, αν σώζονται αρχεία. Για το Ρέθυμνο δυστυχώς όχι..
Εν κατακλείδι το βιβλίο αυτό του Χ. Παπαδάκη είναι καίρια συμβολή στην ιστορική έρευνα που αφορά την κοινωνική και όχι μόνο ιστορία της Κρήτης . Για πρώτη φορά συστηματικά εκτίθεται το θέμα των λεπρών και των χώρων όπου έζησαν, η νομοθεσία και η όλη πολιτική έναντί τους με δικηγορική τάξη και μέθοδο και ιστορική επιμέλεια που εδραιώνει το Χάρη Παπαδάκη σε ένα αξιόλογο ερευνητή από τους λίγους στην Κρήτη . Οι λεπροί και καταφρονεμένοι βρήκαν τον ιστορικό τους.