Ο καρκίνος του ήπατος είναι σε παγκόσμιο επίπεδο ο 5ος συχνότερος καρκίνος και η 3η συχνότερη αιτία θανάτου λόγω καρκίνου. Στην Ελλάδα παρουσιάζει μέτρια συχνότητα, αλλά είναι υψηλότερη σε σχέση με τη Δυτική και Βόρεια Ευρώπη.
Οι παράγοντες κινδύνου είναι: 
1. Kίρρωση ήπατος λόγω χρόνιας Ηπατίτιδας B, χρόνιας Hπατίτιδας C, Αλκοόλ, Αιμοχρωμάτωσης, Έλλειψη α1-αντιθρυψίνης, φαρμάκων όπως Methotrexate, Vinyl-chloride και άλλων χημικών ουσιών
2. Αφλατοξίνες που δημιουργούνται στη μούχλα που σχηματίζεται σε ξηρούς καρπούς και δημητριακά
3. Ορμόνες (αντισυλληπτικά > 8 χρόνια, αναβολικά)
4. Άρρεν φύλο
5. Οικογενειακό ιστορικό
6. Ηλικία άνω των 60 ετών
Περίπου το 80% των περιπτώσεων καρκίνου του ήπατος σχετίζεται με τον ιό της ηπατίτιδας Β και το 10% με τον ιό της ηπατίτιδας C.
Υπολογίζεται ότι το 10-20% των ασθενών με λοίμωξη από τον ιό της ηπατίτιδας Β και το 5% των ασθενών με κίρρωση θα αναπτύξουν καρκίνο του ήπατος.
Για να γίνει η διάγνωση αναζητούνται καταρχήν οι πιθανοί παράγοντες κινδύνου και συμπτώματα ύποπτα για τη νόσο, όπως απώλεια βάρους, ανορεξία, κόπωση, δεκατική πυρετική κίνηση, ναυτίες και εμετοί, πόνος στην κοιλιά, σκουρόχρωμα ούρα.
O ασθενής εξετάζεται για σημάδια όπως διόγκωση στην κοιλιά, αύξηση μεγέθους του ήπατος, κίτρινη χροιά δέρματος και ματιών.
Από τις εξετάσεις αίματος ψάχνουμε τους δείκτες της ηπατικής λειτουργίας και της ηπατίτιδας. Όσον αφορά τους καρκινικούς δείκτες, η α-εμβρυϊκή σφαιρίνη (AFP) είναι υψηλή στο 50-70%, όμως δεν είναι ειδική εξέταση γιατί μπορεί να αυξηθεί και σε άλλους καρκίνους. Από τις απεικονιστικές εξετάσεις οι πιο χρήσιμες είναι ο υπέρηχος, η αξονική και η μαγνητική τομογραφία. Βέβαια, η επιβεβαίωση του καρκίνου γίνεται μόνο μέσω της βιοψίας ήπατος.
Η χειρουργική θεραπεία, όταν είναι εφικτή, μπορεί να προσφέρει και μόνιμη θεραπεία. Δυστυχώς όμως στις περισσότερες περιπτώσεις, η διάγνωση της νόσου γίνεται σε προχωρημένο στάδιο, όταν ο καρκίνος είναι ανεγχείρητος.
Η θεραπευτική επιλογή (χειρουργείο, συστηματική ή περιοχική στο ήπαρ χημειοθεραπεία, εμβολισμός, ακτινοβολία, ανοσοθεραπεία ή συνδυασμό τους) εξαρτάται από το στάδιο της νόσου, την κατάσταση του ήπατος και τη γενική κατάσταση του ασθενούς. Η μεταμόσχευση του ήπατος δεν συνιστάται, γιατί αποδείχθηκε ότι συχνά ο καρκίνος εμφανίζεται πάλι.
Επομένως και σ’ αυτή την περίπτωση ισχύει ότι
«η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη». Ας εστιάσουμε λοιπόν τις προσπάθειες μας στον συστηματικό εμβολιασμό κατά της λοίμωξης από ηπατίτιδα Β, στη λήψη προφυλαχτικών μέτρων κατά της ηπατίτιδα Β και C και στην ενημέρωση για τις συνέπειες του αλκοολισμού. Τέλος, η πρόγνωση του καρκίνου του ήπατος μπορεί να βελτιωθεί εάν οι ασθενείς αυξημένου κινδύνου (κυρίως φορείς ηπατίτιδας Β ή C και κιρρωτικοί οποιασδήποτε αιτιολογίας) ελέγχονται σε τακτά χρονικά διαστήματα ώστε η νόσος να διαγνωστεί σε χειρουργήσιμο στάδιο.
Αναστασία Μαλά
Γιατρός