Του Εμμανουήλ Ακουμιανάκη
Πολιτικού Επιστήμονα
E-mail:emmakoum@otenet.gr
«Έχουν γίνει μονάχα δυο παγκόσμιες επαναστάσεις. Η μια έγινε το 1848. Η δεύτερη συνέβη το 1968. Και οι δυο υπήρξαν ιστορικές αποτυχίες. Και οι δυο μετασχημάτισαν τον κόσμο».
[ Immanouel Wallersttein, 1989 ]
Το 1831 ακουγόταν «ο υπόκωφος ήχος της επανάστασης, βαθιά ακόμη στη γη, να προχωρεί κάτω από κάθε Βασίλειο της Ευρώπης μέσα στις υπόγειες στοές, ξεκινώντας από το «κεντρικό φρεάτιο του ορυχείου, το Παρίσι». Στη συνέχεια ο ήχος γινόταν ολοένα και πιο δυνατός, ολοένα και πιο κοντινός. Το Φεβρουάριο του 1848 σημειώνεται η έκρηξη. Οι εργάτες ήταν το νέο κοινωνικό στρώμα, που είχε προκύψει από τη Βιομηχανική Επανάσταση. Η απαγόρευση μιας συνεστίασης της αντιπολίτευσης στο Παρίσι, προκαλεί έντονες διαδηλώσεις, ο στρατός ανοίγει πυρ εναντίον του πλήθους και οι λαϊκές αντιδράσεις οδηγούν το βασιλιά σε παραίτηση. Σχηματίζεται προσωρινή κυβέρνηση, η οποία υιοθετεί την καθολική ψηφοφορία, διακηρύσσει το δικαίωμα στην εργασία και προχωρά στη μείωση των ωρών εργασίας. Επίσης ιδρύονται τα Εθνικά Εργαστήρια που έδωσαν για πρώτη φορά αμειβόμενη απασχόληση στους ανέργους. Η συνέχεια της σύγκρουσης όμως οδηγεί στον αποκεφαλισμό της Αριστεράς. Οι στασιαστές συνθλίβονται και οι αρχηγοί τους εξορίζονται. Η Παρισινή Κομμούνα έχει καταπνιγεί. Τα παραπάνω κεκτημένα δικαιώματα καταργούνται. Όμως, οι κυβερνώντες έπρεπε στο μέλλον να μάθουν να πολιτεύονται στο όνομα του λαού.
Το 1968, από τις αρχές του Μάρτη, έχει ξεσπάσει μεγάλη αναταραχή στα γαλλικά πανεπιστήμια. Αρχές Μαΐου εμφανίζονται τα πρώτα οδοφράγματα στο Παρίσι. Στις 4 Μαΐου κλείνει και η Σορβόννη. Η «Ματωμένη Δευτέρα» της 6ης Μαΐου στέλνει στα νοσοκομεία και στις φυλακές πάνω από 1.000 φοιτητές και το κίνημα εξαπλώνεται. Στις 12 Μαΐου τα εργατικά συνδικάτα κηρύσσουν γενική απεργία. Αρχίζουν οι καταλήψεις στα πανεπιστήμια και παραλύουν τα εργοστάσια. Εκατομμύρια απεργοί συγκρούονται με τις αστυνομικές δυνάμεις. Στις 30 Μαΐου προκηρύσσονται πρόωρες εκλογές, τις οποίες κερδίζει ο Στρατηγός Charles De Gaulle με ένα νέο κόμμα, στις 30 Ιουνίου. Ένα χρόνο μετά θα εγκαταλείψει την εξουσία. Οι φοιτητές και οι εργάτες είναι οι μεγάλοι χαμένοι, φαινομενικά τουλάχιστον. Αυτή όμως η εξέγερση, στάθηκε αφορμή για να οδηγηθεί η Γαλλία στον εκσυγχρονισμό.
Σήμερα τα κοινωνικά κινήματα έχουν χαθεί μέσα στους δαιδάλους της μαζικής κοινωνίας. Ο άνθρωπος είναι απομονωμένος μέσα σε μια τρομερή μηχανή, της οποίας το νόημα δεν μπορεί να μεταφράσει με όρους της δικής του εμπειρίας. Οι πόλεις είναι γεμάτες ανθρώπους, τα κτίρια γεμάτα ενοίκους, τα ξενοδοχεία γεμάτα επισκέπτες, τα τρένα γεμάτα ταξιδιώτες, τα καφενεία γεμάτα πελάτες, τα πάρκα γεμάτα περιπατητές, τα θέατρα γεμάτα θεατές, οι παραλίες γεμάτες λουόμενους και τα ιατρεία των επώνυμων γιατρών γεμάτα ασθενείς. Αυτό που προετοιμάζει τους ανθρώπους για την ολοκληρωτική εξουσία είναι η αποξένωση. Η συλλογική δράση μοιάζει με μια επικίνδυνη περιπέτεια. Η κινητοποίηση δεν οδηγεί απαραίτητα στην επανάσταση, γιατί στις επαναστάσεις πέφτουν κεφάλια και ο καθένας από εμάς επιθυμεί το δικό του κεφάλι να παραμείνει στη θέση του. Ο καθένας αφιερώνεται στο δικό του προσωπικό μνημόσυνο. Ακόμα κι εκείνοι που κάνουν φασαρία, μιλούν χωρίς να έχουν τίποτα να πουν, φωνάζουν μόνο για να ακούγονται. Εκείνοι που πεινάνε είναι συνήθως ακίνδυνοι λόγω αδυναμίας καθαρής σκέψης και εξαιτίας απουσίας σωματικής ρώμης. Εγώ φοβάμαι περισσότερο εκείνους που είχαν μάθει στα πέντε ημερήσια γεύματα και ξαφνικά τους έκοψαν τα δύο. Χλωμό το βλέπω να γίνεται επανάσταση, αλλά αν αυτή γίνει, θα γίνει μεσημέρι. «Μα γιατί μεσημέρι;» θα με ρωτήσετε. Επειδή το μεσημέρι, φίλες και φίλοι, είναι η ώρα που σχολάνε οι εργάτες και ξυπνάνε οι διανοούμενοι. Πάσχα Κυρίου Πάσχα.