Στην παρουσίαση του αξιοπρόσεχτου βιβλίου του εκλεκτού συμπολίτη μας Χάρη Παπαδάκη «Οι οίκοι ανοχής στην πολιτεία της ανοχής» που έγινε πριν λίγο καιρό ακούστηκε κάτι πολύ χαρακτηριστικό για την ιστορία και την πορεία της πόλης αυτής. Ότι στις αρχές του εικοστού αιώνα στην πόλη δεν υπήρχε λιμάνι, δεν υπήρχε Μουσείο, κάτι γινότανε από νοσοκομείο, υπήρχαν όμως τουλάχιστον μπορντέλα και φυλακές. Σήμερα η πόλη δεν έχει μπορντέλα, επίσημα τουλάχιστον, δεν έχει φυλακές, δεν έχει Μουσείο και κάτι γίνεται από νοσοκομείο. Παρόλο που έχουν ξοδευτεί τεράστια ποσά δεν έχει λιμάνι και ακόμα παραπέρα, επαναλαμβάνω παρόλο που έχουν ξοδευτεί κονδύλια και κονδύλια από τους επιτήδειους που είχαν αρπάξει την εξουσία στον τόπο αυτό, τα αποτελέσματα είναι σαφέστατα για όλους. Για τις ευθύνες αυτών δεν συζητά κανείς, γιατί στον τόπο αυτό των Μοιραίων το μόνο που τέλεια έχει εξασφαλιστεί είναι η ασυλία των υπευθύνων. Τις περισσότερες φορές οι αποφάσεις αυτών των πληρωμένων από αυτό το δύσμοιρο κράτος αντί να λύσουν δημιούργησαν περισσότερα προβλήματα.
Κάτι τέτοιο συνυφαίνεται και γύρω από το θέμα του νέου Μουσείου που σχεδιάζουν στην είσοδο της πόλης από τα δυτικά στο χώρο που σήμερα είναι το ΚΤΕΛ, ένας χώρος στάθμευσης και ένα κτίριο που στεγάζει αθλητικές δραστηριότητες, αν βέβαια το νέο Μουσείο θα περιλάβει όλους τους χώρους αυτούς. Παλαιότερα ένας ανεκδιήγητος υπουργός του τότε κυβερνώντος κόμματος που οδήγησε τη χώρα στη χρεοκοπία και στα μνημόνια ήρθε και με τη συνοδεία μιας, υποτίθεται, υπεύθυνης στα αρχαιολογικά και με την παρουσία της φαιδρής τοπικής εξουσίας ενέκριναν τον χώρο που ο πιο άσχετος και ο πιο αδιάφορος είναι σε θέση να καταλάβει πόσο ακατάλληλος είναι για την δημιουργία ενός τέτοιου έργου. Το νέο Μουσείο πρέπει να γίνει το κομβικό σημείο της πόλης και ένα κτίσμα εμβληματικό και σωστά τοποθετημένο που θα συμβάλλει στην ανάπτυξη, την πραγματική του τόπου αυτού. Είναι δε απορίας άξιο πως ακόμα και άνθρωποι που έχουν ταξιδέψει και ξέρουν δυο πράγματα και διαθέτουν τον χρόνο τους και το πάθος τους για τη σωτηρία της πόλης δεν θέλουν να δουν το πρόβλημα αυτό και με την δράση τους αποπροσανατολίζουν το κοινό και δημιουργούν λάθος εικόνα και στηρίζουν με τη σοβαρότητά τους να πραγματοποιούνται αποφάσεις και έργα αυτής της άβουλης και μοιραίας συνάμα διοίκησης του τόπου αυτού.
Αδιάψευστος συμπαραστάτης στο σημείωμα αυτό είναι οι φωτογραφίες που μας άφησαν οι παλιότεροι για την πόλη. Τι υπήρξε εκεί και ποια είναι η σημερινή κατάσταση και πως θα την παραδώσουμε στις επόμενες γενιές δεν είναι καθόλου δύσκολο να συνειδητοποιήσει ο καθένας. Σε όλο το χώρο που έχει άμεση σχέση με το σημείο που σχεδιάζεται το νέο Μουσείο επικρατεί σήμερα η ασχήμια. Ότι κι αν κτίστηκε από τους ζοφερούς σχεδιαστές του παρόντος είναι τρισάθλιο, χωρίς σχήμα, χωρίς σεβασμό στο υπέροχο τοπίο και την καταπληκτική θέα της παλιάς πόλης, χωρίς τα συστατικά που θα έδιναν σύγχρονη όψη και θα έδεναν το παλιό και παραδοσιακό με το μοντέρνο. Μίζερες πολυκατοικίες και άχαρα κτίσματα έκρυψαν από παντού εκείνο που πρώτα από όλα έπρεπε να διαφυλαχτεί. Αν κάτι απομένει είναι η παλιά πόλη και η θάλασσα και αυτά επιμένουμε να τα κρύβουμε και να τα καταστρέφουμε, τότε κάνουμε το μεγαλύτερο λάθος, λάθος ισάξιο με αυτό που σχετίζεται με το περιβόητο λιμάνι της πόλης και την όλη του ιστορία. Και σ’ αυτό κάποιοι έφταιξαν, κάποιους εξυπηρέτησε αυτή η πορεία, το μόνο σίγουρο ότι έβλαψε την πόλη. Οι φωτογραφίες όμως μαρτυρούν πόσο ενδιαφέρον είχε ο χώρος εκεί με τον Στρατώνα κα την μεγάλη πλατεία και το κάστρο και την θάλασσα.
Σήμερα είναι απαράδεκτο να κτίζεται το παραμικρό που θα κρύβει τη θέα προς την παλιά πόλη, ακόμη περισσότερο όταν είναι σε απόσταση αναπνοής. Ήδη εκεί το γήπεδο «Μελίνα» είναι ένα τρισάθλιο κτίσμα και μόνο αυτό φτάνει. Ακόμα και αν ο χώρος αρκούσε να γίνει το νέο Μουσείο το αντίστοιχο του Μουσείου της Ακρόπολης, ακόμα κι αν εκεί θα κτίζανε το Ρεθεμνιώτικο Γκούγκενχαϊμ ή ακόμα και η Ζάχα Χαντίντ ή ο Καλατράβα ή ο Τσουμί, για να βάλω δυο τρία ονόματα, θα έφτιαχναν το όραμά τους για το Ρέθυμνο του αύριο, δεν πρέπει να υψωθεί εκεί τίποτα. Ο μεγάλος μας ζωγράφος, ο Γιάννης Τσαρούχης είχε πει και είναι πολλές δεκαετίες πως στη χώρα μας πρέπει να γκρεμίζουμε πια τις ασχήμιες που μας φόρτωσαν και τις αηδίες που τα συμφέροντα την φόρτωσαν. Πόσο περισσότερο που είναι βέβαιο πως τα ντόπια συμφέροντα που θέλουν να κτίσουν τον ελάχιστο αυτό χώρο, αυτό που θα υψώσουν εκεί θα είναι αντάξιο όλων εκείνων που θα το περιβάλλουν, θα εναρμονίζεται την ακαμψία του κτιρίου της εφορίας, την επιδεικτική κενότητα των μεζονέτων του λόφου, την χυδαιότητα του τσιμέντου του γηπέδου και την σαχλή γεωμετρία των δικαστηρίων. Ακόμα περισσότερο θα συναγωνίζεται την στενότητα του νεκροταφείου και τη ανυπαρξία των υποδομών που χρειάζονται για να έχουμε αυτό που λέγεται ποιότητα ζωής. Επαναλαμβάνω ότι και μόνο ο περιορισμός και η ακύρωση της δυνατότητας να απολαμβάνει ο κάτοικος της πόλης και ο επισκέπτης αυτής της ομορφιάς που και σήμερα αποσπασματικά και ελλιπώς μπορεί μπαίνοντας από τα δυτικά αποτελεί μια ριζική καταστροφή. Ακόμα και αν το νέο Μουσείο κτιζότανε στο χώρο αυτό και θα περιλάμβανε και το γήπεδο και έπαιρνε και τα άχαρα κτίσματα που βρίσκονται πριν σαν μια μύτη σουβλερή και πάλι δεν θα μειώνονταν το μέγεθος της καταστροφής.
Τότε που ήρθε αυτός ο θλιβερός υπουργός με το ασύμμετρο πρόσωπο και έκαμαν τη γνωστή παράτα, ακόμα κι αυτός ψέλλισε πως θα γίνει ολόκληρο νέο Μουσείο χωρίς χώρο στάθμευσης. Δίπλα στη θάλασσα, σ’ ένα ιδιαίτερα επιβαρυμένο δομημένο περιβάλλον, σε ένα χώρο που τα αρπαχτικά της οικοδομής ονειρεύονται τις νέες τους επεκτάσεις και με βάση ότι έχει γίνει μέχρι τώρα σε σχέση με τα δημόσια κτίσματα και εκεί σχεδιάζεται ένα μέλλον με πολύ τσιμέντο, ένας παράδεισος αυτών που μουτζουρώνουν τους τοίχους της πόλης, ένας χώρος σε πλήρη αντίθεση με αυτά που θα τοποθετηθούν εντός του. Στις ευνομούμενες και αξιοκρατικές πολιτείες, σ’ αυτές που με γνώση και όνειρο και πρακτικό τρόπο χαράζουν το μέλλον τους και που αναζητούν τις καλύτερες λύσεις θα είχαν μια πρόταση διαφορετική και κατάλληλη για το όλο αυτό ζήτημα. Δεν θα πνίγονταν στο κουταλάκι του γλυκού για να προφτάσουν δήθεν τα προγράμματα και δεν θα στήριζαν τις αποφάσεις τους σε λανθασμένες από την αρχή επιλογές. Το γεγονός είναι ένα και είναι αδιαπραγμάτευτο, ότι τα ωραιότερα στην πόλη αυτή, που καμαρώνει σαν τόπος αναψυχής, ήρθε και τα σκέπασε το κακό, σαν να την λιθοβόλησαν αυτοί που την μίσησαν πολύ. Τα τείχη που της έκτισαν οι νεότεροι μας έκλεισαν όλους μέσα κατά το γνωστό καβαφικό. Τόσο που τα αρχαία δεν μας γλυτώνουν. Δεν έχουν άλλωστε τόση δύναμη. Πάντως για το θέμα του νέου Μουσείου σίγουρα υπάρχουν και άλλες προτάσεις και πιο έξυπνες λύσεις και πιο σωστές και ταιριαστές για την πόλη και τους κατοίκους και τους επισκέπτες της.