Η κυανή μυία Καλλίφορος επιστημονικώς καλουμένη, είναι η μυία, η οποία καταθέτει τα αυγά της επί των κρεάτων, των πουλερικών, των θηραμάτων κ.λπ. Η μυία αύτη εισχωρεί εις τας κατοικίας και κατά το φθινόπωρον και κατά τας αρχάς του χειμώνος, έξω όμως αναφαίνεται από των αρχών της ανοίξεως. Καθ’ όλον το θέρος διαμένει εν υπαίθρω. Όταν όμως ανακαλύψει δια της οξείας οσφρύσεως αυτής την παρουσίαν κρέατος ή θηράματος π.,χ. πτηνού φονευθέντος και κρεμασμένου προς πώλησιν ή προς μέλλουσαν παρασκευήν, προσέρχεται προς αυτό και αρχίζει να ερευνά απανταχού του σώματος από της κεφαλής προς την ουράν και πάλιν από της ουράς προς την κεφαλήν. Τέλος σταματά πλησίον του νεκρωμένου οφθαλμού, ο οποίος έχει καθ’ ολοκληρίαν ωχριάση και συσταλεί εντός της κόγχης. τότε κάμπτει την κοιλίαν της και εισάγει το άκρον αυτής εντός της κόγχης εκεί δε παραμένουσα ακίνητος επί ημίσειαν ώραν σχεδόν καταθέτει τα αυγά της; αποτελούνται ολοκλήρους σωρείας. Ενίοτε αντί να καθήσει επί του οφθαλμού προτιμά τα χείλη του ράμφους. Κατά διαστήματα ή μυία καταλέιπει την θέσιν της, απομακρύνεται και καθαρίζει τους οπισθίους πόδας δια της προστριβής επ’ αλλήλων μετ’ ολίγον επανέρχεται εις το θύμα εφόσον αισθάνεται ότι αι ωοθήκαι της περιέχουν ακόμη αυγά. Όταν δε συντελεσθεί πλήρης η κατάθεσις των αυγών, απέρχεται και την επομένην ημέραν αποθνήσκει. Μετά δύο ημέρας τα αυγά εκκολάπτονται και αι εξ αυτών προελθιούσαι σχαδόνες (σκουλήκια κοινώς) εισχωρουν δια του ράμφους εις τον φάρυγγα του θύματος.
ΠΕΙΡΑΜΑ ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΟΥ
Επίκαιρον όμως νομίζομεν ενταύθα να παρενθέσωμεν κάπως διεξοδικώς παρατηρήσεις τινάς και πειράματα του διασήμου Γάλλου εντομολόγου Φάβρ, διότι εκ τούτων εξάγεται δίδαγμα σπουδαιότατον και παρέχονται πολύτιμοι συμβουλαί προς προφύλαξιν των σαρκωδών εδωδίκων από των μυιών:
« Ημέραν τινά είχον εις την διάθεσίν μου πτηνόν το οποίον, είχε φονευθή, δια σφαιριδίου εισχωρήσαντος εις το στήθος. Η πληγή δεν εφαίνετο εξωτερικώς ουδέ σταγών αίματος εξήρχετο αυτής εν τούτοις έλαβον την πρόνοιαν, αφού εκαθάρισα την πληγήν, να επαναφέρω εν τάξει την πτέρωσιν, ώστε να φαίνεται το πτηνόν άθικτον. Του πτηνού τούτου εκάλυψα τη κεφαλήν δια χάρτου, ώστε να εμποδίσω την μυίαν να αποθέση τα αυγά της επί του ράμφους και των οφθαλμών του πτηνού. Το πτηνόν εξέθεσα κάτωθεν καλύμματος συρματοπλέκτου, όπου συναπέθεσα και μυίαν κυανήν. Αύτη ήρχισε να επιθεωρή προσεκτικώς το πτηνόν από κεφαλής μέχρι ποδών, δια δε των προσθίων αυτής καρπών έπληττε το στήθος και την κοιλίαν του πτηνού. Εξετέλει, φαίνεται,, είδος επικρούσεως, διότι εκ του τρόπου δια του οποίου αντενεργεί η πτέρωσις του πτηνού αναγνωρίζει η μυία τι ευρίσκεται υπ’ αυτήν. Λοιπόν, μολονότι το θήραμα ήτο νωπόν και εις εμέ εφαίνετο ουδεμίαν έχον οσμήν, το έντομον ευκόλως εύρε την θέσιν της πληγής και χωρίς ν’ απομακρύνη την πτέρωσιν ετοποθετήθη εκεί, εισήγαγε την κοιλίαν της υπό τα πτερά και έμεινεν ακίνητος επί ολοκλήρους ώρας. Ότε πλεόν η μυία έφυγε, λαμβάνω το πτηνόν και το εξετάζω. επί της επιδερμίδος της οπής της πληγής, ουδέν διακρίνω.
Ερευνήσας όμως ανεκάλυψε ότι βαθύτερον από του μέρους, εις το οποίον το σφαιρίδιον είχεν εξωθήση τα πτερά, τα αυγά της μυίας απετέλουν σωρείαν όλην 300 περίπου τον αριθμόν. Εάν λοιπόν το ράμφος και οι οφθαλμοί του πτηνού προφυλαχθούν και καταστούν απρόσιτα εις την μυίαν και το πτηνόν δεν φέρη πληγήν πάλιν η μυία αποθέτει αυγά, αλλά μετά φειδωλίας και δισταγμού. Αφαιρώ καθ’ ολοκληρίαν τα πτερά από τινός πτηνού και να πειραματισθώ. Του πτηνού τούτου καλύπτω δια χάρτου την κεφαλήν ολόκληρον εισάγω καθ’όλον το σώμα, καθισταται κατά προτίμησιν εις την κεφαλήν και την επικρούει δια των προσθίων ταρσών. Διότι γνωρίζει, ότι εκεί ευρίσκονται αι κατάλληλαι θύραι, αι αναγκιαίαι δια τον σκοπόν της, Επίσης γνωρίζει κάλλιστα την αδυναμίαν των απογόνων της, ότι δηλ. είναι ανίκανοι να τρυπήσουν το χάρτινον εμπόδιον, το οποίον και αυτή η ιδία είναι ανίκανος να διατρυπήση δια του ωαγωγού της. Το χάρτινον κάλυμα της κεφαλής ουδεμίαν εμπνέει εμπιστοσύνην εις την μυίαν και δια τούτο δεν κατέθεσεν επ΄΄ αυτού κανέν αυγό.
ΧΑΡΤΙΝΟ ΚΑΛΥΜΜΑ
Απαυδήσασα να περιστρέφεται γύρω του εμποδίου τούτου αποφασίζει τέλος να δοκιμάσει εις άλλα σημεία, αλλ’ όχι επί του στήθους της κοιλίας, της ράχεως, όπου η επιδερμίς είναι τραχεία και φωτίζονται απλέτως. ΄’Εχει ανάγκη κρησφυγέτων, γωνιών, όπου το δέρμα είναι λεπτότατον. Τα προτιμόμενα μέρη είναι αι κοιλότητες των μασχαλών και η βάσις του μηρού κατά το σημείον της επαφής προς την κοιλίαν εις τας μασχάλάς και εις τους βουβώνας κατέθεσεν αυγά, αλλ ολιγάριθμα, διότι φαίνεται ότι τα σημεία ταύτα δεν ήσαν της αρεσκείας της. Πείραμα γενόμενον επί πτηνού φέροντος τα πτερά του, αλλά τη κεφαλήν κεκαλυμμένην δια χάρτου, απέτυχε, διότι η πτέρωσις εμποδίζει την μυίαν να εισχωρήση μέχρι των μασχαλών και των βουβώνων. Τέλος επί πτηνού εσφαγμένου ή τεμαχίου κρέατος ο τοκετός γίνεται επί οιουδήποτε σημείου, αρκεί μόνον τούτο να ευρίσκεται εις το σκότος τα μάλλον σκοτεινά προτιμώνται. Εκ των γεγονότων τούτων εξάγεται ότι δια την κατάθεσιν των αυγών ή κυανή μυία επιζητεί μεν τας πληγάς, όπου οι σάρκες είναι γυμναί ή τους βλεννογόνους του στόματος και των οφθαλμών, οι οποίοι δεν προστατεύονται υπό επιδερμίδος κάπως σκληράς. Έχει δε ανάγκην σκότους.
ΧΑΡΤΙΝΟΙ ΣΑΚΚΟΙ
Η τελεία επιτυχία του χαρτίνου καλύματος της κεφαλής, το οποίον εμποδίζει την εισβολήν των σχαδόνων δια των θυρών των οφθαλμών και του ράμφους, μοι ενέπνευσε τη ιδέαν να επιχειρήσω ομοίαν μέθοδον επί ολοκλήρου πτηνού, δηλ. δια λεπτού χάρτου περιεκάλυψα όλον το σώμα ενός πτηνου, χρησιμοποιήσας λεπτόν χάρτην ιδίως εφημερίδων και τυλίξας πτώματα πτηνών κυνηγίου πλήρη πληγών. Τας χαρτίνας ταύτας θήκας τας περιεχούσας πτώματα αφήκα εις τον αέρα, επί της τραπέζης του γραφείου μου, όπου εναλλαξ κατά τας ώρας της ημέρας άπλετον προσπίπτει το φως ή επικρατεί σχετικόν σκότος. Προσελκυσθείσαι υπό της ορμής αι κυαναί μυίαι προσήλθον εις το εργαστήριόν μου, του οποίου τα παράθυρα μένουν πάντοτε ανοικτά. Καθ’εκάστην βλέπω ταύτας επικαθημένας και ανερευνώσας μετά ζέσεως τας θήκας, προσελκυομένος υπό της ισχυράς οσμής. Εν τούτοις καμμία δεν απεφάσισε να καταθέσει τα αυγά της επί των χαρτίνων περιτυλιγμάτων, ούτε εδοκίμασε να εισαγάγει τον ωαγωγόν εις τας πτυχάς των χάρτου. Όλαι αι μητέρες απέφυγον τούτο κρίνασαι αδιάβασον δια τας μικράς των σχαδόνας το χάρτινον εμπόδιον. Η επιφυλακτικότης αυτή δεν μ’εξέπληξε διότι η μητρότης παρουσιάζει πάντοτε μεγάλες εκλάμψεις νοημοσύνης ό,τι μ’εξέπληξεν είναι το εξής : Οι χάρτινοι σάκκοι μετά των πτηνών μένουν ολόκληρον έτος επί της τραπέζης, μένουν και δεύτερον και τρίτον. Από καιρού εις καιρόν εξετάζω το περιεχόμενον τα πτηνά είναι άθικτα, η πτέρωσις ανέπαφος, άοσμα, άκαμπτα και ελαφρά ως αι μούμιαι –δεν αποσυντέθησαν αλλα «εμουμιοποιήθησαν». Εγώ ανέμενον να τα ίδω αποσυντιθέμενα, καθώς είναι τα πτώματα τα αφιέμενα εις τον ελεύθερον αέρα, τουναντίον δίχως να πάθωσι τι απεξηράνθησαν και εσκληρύνθησαν. Ένεκα τίνος λόγου δεν αποσυνετέθησαν; Απλούστατα, διότι δεν συμμετέσχεν η κυανή μυία η σχαδών λοιπόν του διπτέρου τούτου είναι η αρχική αιτία της πτωματικής αποσυνθέσεως Αύτη είναι ο καθ’΄ εξοχήν χημικός αποσυνθέτης.
ΠΡΟΣΙΤΑ ΘΗΡΑΜΑΤΑ
Τι δυνάμεθα εκ τούτου να εξηγάγωμεν; Εις τας αγοράς ημών τα κυνήγια κρέμονται απροφύλακτα. Σιταρήθραι, κίχλαι, κόσσυφοι, πέρδικές, σκολόπακες, λαγωοί κ.λπ., επί ημέρας αφήνονται ελεύθερα και προσιτά εις τας κυανάς μυίας. Ο αγοραστής, ελκυόμενος υπό του εξωτερικού το οποίον φαίνεται απρόσβλητον, αγοράζει τα θηράματα, όταν όμως ετοιμάζεται να τα μαγειρεύση παρατηρεί, ότι η σχαδών της μυίας εργάζεται εντός αυτών και αναγκάζεται να τα απορρίψει. Η κυανή μυία είναι βεβαίως ένοχος τούτου, όλοι το γνωρίζουν, κανείς όμως δεν προσπαθεί ν’ απαλλαγεί ταύτης, ούτε ο πωλητής, ούτε ο κυνηγός. Μήπως χρειάζεται μέγα τι δια να εμποδισομεν τη εισβολήν των σχαδόνων; Σχεδόν τίποτε αρκεί να περιτυλίσσωμεν έκαστον θήραμα δια τεμαχίου χάρτου. Εάν λάβωμεν την πρόνοιαν ταύτην αμέσως, προτού προφθάση το δίπτερον, τα θηράματα δύναται να διατηρηθούν επί μακρότερον χρόνον και να φθάσουν εις την ωριμότητα εκείνη τη οποίαν επιζητούν οι κοιλιόδουλοι.
Μιαν μόνον παρατήρησιν δύναται να κάμουν οι πωληταί : ότι εντός του χαρτίνου σαββάνου το προς πώλησιν αόρατον αντικείμενον δεν πληροφορεί τον αγοραστήν περί της φύσεως και της ποιότητάς του, ουδέ τον προσελκύει, επειδή όμως κυρίως η κεφαλή του πτηνού είναι το μάλλον απειλούμενον μέρος, ένεκα των βλεννογόνων, στόματος, οφθαλμών, αρκεί γενικώς δια να προστατεύσωμεν το θήραμα να καλύψωμεν καλώς μόνον την κεφαλήν δια χάρτου
Εκ των ανωτέρω εγνώσθη ότι η κυανή μυία αποφεύγει ν’αποθέσει τα αυγά της εις χάρτινον σάκκον εγκλέιοντα πτώμα, τούτο δε πράττει, διότι γνωρίσει εκ των προτέρων ότι αι σχαδόνες αυτής είναι ανίκανοι να διανοίξουν οδόν δια του χάρτου. Εάν όμως κλείσωμεν το θύμα εντός μεταλλίνου κυτίου, η μυία δεν διστάζει ν’αποθέσει τα αυγά της, επί της χαραγής της χωριζούσης το κάλυμμα, και αν ακόμη δεν αναδίδεται οσμή του εγκεκλεισμένου πτώματος.
Εκ τούτου έπεται ότι δεν είναι μόνη η οσμή, η οποία προσελκύετο την μυίαν, α΄’ η χαραγή δια της οποίας θα εισέλθουν οι σχαδόνες, αφού εκκολαφθούν έξω πλησίον της στενής ταύτης εισόδου. Η μήτηρ των σχαδόνων έχει λογικήν και ασφαλή κρίσιν. Γνωρίζει εκ των προτέρων την αδυναμίαν των σχαδόνων της, να διανοίξουν οδόν ανάμεσα εμποδίου, και την επιδητειότητά των, να εισχωρήσουν δια στενωτάτης εισόδου.
Η ΠΕΨΙΝΗ ΤΟΥ ΣΧΑΔΟΝΟΣ
Κατά την θερμήν εποχήν του έτους δύο ημέραι απαιτούνται δια να εκκολαφθούν τα κατατεθέντα αυγά και να εισέλθουν δια χαραγής τινος. Αι σχαδόνες άμα φθάσουν επί του κρέατος άρχονται αμέσως του έργου των. Κατά την κυριολεκτικήν σημασίαν της λέξεως, δεν τρώγουν,. δηλ. δεν κόπτουν την τροφήν των,. δεν μασούν δι’οργάνων μασητικών. Τα στοματικά των όργανα δεν είναι κατάλληλα προς τοιαύτην εργασίαν. Δια των στοματικών οργάνων η σχαδών βαδίζει επί της επιφανείας και εισχωρεί ευκόλως εντός του κρέατος, εξαφανιζομένη ωσάν να καταδύεται εντός βουτύρου.
Οι κατασκευάζοντες φαρμακευτικά προϊόντα δια να βοηθήσουν τας στομαχικάς μας αδυναμίας αποξέουν τον στόμαχον του χοίρου ή του προβάτου εκ των αποξυσμένων τούτων παρασκευάζουν την πεψίνην, πεπτικόν φάρμακον, έχον την ιδιότητα να ρευστοποιεί, τας λευκωματώδεις ουσίας. ιδίως δε τα κρέατα. Αν ηδύνατο ν’αποξέσωσι τον στόμαχον της σχαδόνος. θ’απελάμβανον προϊόν ανωτέρας ποιότητας, διότι το σαρκοφάγον τέκινον της μυίας έχει και τούτο την πεψίνην του., και πεψίνην μοναδικής ενεργητικότητας.
Το αντιδραστήριον, δια του οποίου η σχαδών κατορθώνει την ρευστοποίησιν της τροφής, είναι άγνωστον εκβάλουν όμως τούτο αύται κατά δόσεις μαἶκροτάτας, ενώ τα στοματικά ραβδία εν συνεχεί κινήσει εξέρχονται ολίγον του στόματος, επαναφαίνονται, συστέλλονται. Αι συνεχείς αύται κινήσει βεβαίως συνοδεύονται δι’εκπομπής διαλυτηρίου, δηλ. η σχαδών εμεί επί της τροφής, και καταθέτει επ’αυτής ό,τι χρειάζεται δια να την μετατρέψη εις ζωμόν. Λοιπό0ν το αποτέλεσμα τούτο πραγματικώς είναι εκπληκτικότατον , λαμβανομένης υπόψιν και της μικρότητας των διατεθειμένων μέσων. Ουδεμία πεψίνη προερχομένη ή εκ του χοίρου ή εκ του προβάτου δύναται να ανταγωνισθή προς τη πεψίνην της σχαδόνος.
Πλείστα πειράματα τελεσθέντα υπό του Φάβρ, εν συγκρίσει πεψίνης φαρμακευτικής και ενεργείας του υγρού των σχαδόνων απέδειξαν την στενήν σχέσιν αμφοτέρων και συγχρόνως την μεγαλυτέραν ενεργητικότητα της του εντόμου.
Πάντα τα κρέατα είναι κατάλληλα δια τα τέκνα της κυανής μυίας προτιμά τας σάρκας των θηλαστικών και των πτηνών, αλλά εν ανάγκη δεν απερέσκεται και εις κρέατα άλλων ζώων.
Πηγή: Ν. Χ. Αποστολίδου. Καθηγητού
Εν Αθήναις 1914
Βιβλιοπωλείο ΣΙΔΕΡΗΣ
