Γράφει η Κλινική Ψυχολόγος, Ίρμα Φίρστρα
Παγκόσμια, υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, οι οποίοι υποφέρουν από κρίσεις πανικού. Γενικότερα, αυτά τα άτομα συνηθίζουν να προσπαθούν να κρύψουν τα συμπτώματα που έχουν, πριν εκδηλώσουν μια κρίση πανικού και αποφεύγουν καταστάσεις που μπορούν να τα φέρουν αντιμέτωπα με τα προβλήματά τους. Έτσι αρχίζει σταδιακά να ελαττώνεται η συμμετοχή τους σε κοινωνικές εκδηλώσεις, σε ταξίδια και σε οτιδήποτε ανάλογα την φοβία τους. Γενικώς υπάρχει μείωση των δραστηριοτήτων.
Τις περισσότερες φορές μια κρίση πανικού εκδηλώνεται με διάφορες οξείες σωματικές αντιδράσεις, όπως:
– ταχυκαρδία,
– δύσπνοια
– εφίδρωση,
– τρέμουλο, κυρίως στα άκρα,
– μούδιασμα,
– ζάλη, κ.α.
Τα προαναφερόμενα συμπτώματα είναι ανεπιθύμητα και δυσάρεστα. Όλο αυτό, όμως, πρόκειται για μια φυσιολογική, σωματική αντίδραση του οργανισμού μας, χωρίς να υπάρχουν οι βλαβερές συνέπειες τις οποίες φοβόμαστε.
Στην πραγματικότητα αυτές οι αντιδράσεις μας προετοιμάζουν για να αποφύγουμε κάποιο κίνδυνο.
Σε περίπτωση π.χ. φωτιάς, ο πραγματικός κίνδυνος αναγκάζει το σώμα να παίρνει γρήγορες ανάσες, να οξυγονώνεται, με σκοπό να ενεργοποιούνται οι μύες, η καρδιά κτλ, για να φύγουμε γρήγορα και χωρίς δεύτερη σκέψη από τον τόπο, στον οποίο κινδυνεύουμε.
Το μυαλό μας, μερικές φορές, δεν καταφέρνει να ξεχωρίσει εάν μια κατάσταση είναι πραγματική ή φανταστική. Μια αληθινή αράχνη και η εικόνα μιας αράχνης, μπορούν να προκαλέσουν τον ίδιο φόβο και τις ίδιες σωματικές αντιδράσεις, σε άτομα που παθαίνουν κρίσεις πανικού.
Επίσης, μια τραυματική εμπειρία στο παρελθόν, αποθηκεύετε στο μυαλό. Κάθε φορά που μια μυρωδιά, μια εικόνα, μια λέξη, ένας θόρυβος, μοιάζει με μια λεπτομέρεια της τραυματικής εμπειρίας, ενεργοποιούνται αυτομάτως όλες οι αναφερόμενες σωματικές αντιδράσεις.
Αρχικά η πίεση αυξάνεται, το αίμα ρέει στους μύες, η καρδιά μας αρχίζει να χτυπάει πιο γρήγορα και ιδρώνουμε. Αυτή η κατάσταση όμως δεν υποδηλώνει πως υπάρχει καρδιακό πρόβλημα, ούτε ότι θα τρελαθούμε.
Ο φόβος
Αναρωτιόμαστε λοιπόν: «Γιατί να πάσχουμε από κρίσεις πανικού;» Δεν υπάρχει σοβαρός κίνδυνος και όμως πανικοβαλλόμαστε.
Σε αρκετές περιπτώσεις, στο παρελθόν, υπήρξε ένα σωματικό ή ψυχολογικό τραύμα (μικρό ή μεγάλο), που προκάλεσε κάποια συμπτώματα*. Τα συμπτώματα αυτά ήταν φυσιολογικά τότε. Αν και «ξεχάστηκε» η τραυματική εμπειρία του παρελθόντος, οι σωματικές μας αντιδράσεις έχουν αποθηκευτεί σε ένα μέρος του μυαλού μας, ενεργοποιώντας το έτσι κάθε φορά που βρισκόμαστε σε μια πιθανή ανάλογη κατάσταση.
Η κρίση πανικού, λοιπόν, δεν βασίζεται σε πραγματικό κίνδυνο, αλλά στον φόβο επανάληψης των συμπτωμάτων, εκείνου του κινδύνου που βιώσαμε την πρώτη φορά.
Οι ενδείξεις μας λένε πως τα άτομα, που έχουν προδιάθεση για κρίση πανικού, είναι πιο ευαίσθητα γι’ αυτά που συμβαίνουν στο σώμα τους. Παρατηρούν τα σωματικά συμπτώματα πιο γρήγορα σε σχέση με άλλους ανθρώπους και αυτό είναι η αρχή της νέας κρίσης. Ξεκινάει λοιπόν ένας φαύλος κύκλος, που χρειάζεται να τον σταματήσουμε.
Μια κρίση πανικού αποτελείται από τρία στοιχεία: το συναίσθημα, τη σκέψη και τη δράση.
Συναίσθημα: Χτυποκάρδι, ζαλάδες, τρέμουλο, δύσπνοια κ.α.
Σκέψη: “Δεν είμαι καλά, θα λιποθυμήσω”, “Πρέπει να πάω σπίτι/νοσοκομείο, αλλιώς θα χάσω τον έλεγχο ή θα τρελαθώ”.
Δράση: Πηγαίνουμε σπίτι/νοσοκομείο ή καθόμαστε κάπου να ηρεμήσουμε.
Οι άνθρωποι στο φόβο της κρίσης πανικού, αρχίζουν να αποφεύγουν πολλά πράγματα. Ένας τρόπος για να σταματήσει ο φαύλος κύκλος είναι η αλλαγή της συμπεριφοράς μας στην αντιμετώπιση της κρίσης πανικού.
Η θεραπεία:
Η θεραπεία βασίζεται στην αλλαγή αντιμετώπισης της κρίσης πανικού. Με διαφορετική αντιμετώπιση μπορούμε να μειώσουμε το φόβο. Έτσι οι κρίσεις σταδιακά ελαττώνονται. Αναλυτικότερα, τα συμπτώματα αντιμετωπίζονται ως εξής:
Συναίσθημα: Αρχίζουμε με ασκήσεις χαλάρωσης. Στόχος μας είναι μέσω της χαλάρωσης να ελέγξουμε τις σωματικές μας αντιδράσεις, κατά τη διάρκεια των δύσκολων καταστάσεων. Κατόπιν, θα εξετάσουμε τα σωματικά συμπτώματα μέχρι να βεβαιωθούμε πως οι σωματικές αντιδράσεις είναι ακίνδυνες.
Σκέψη: Αναλύουμε τη σκέψη μας κατά την ώρα της κρίσης, ώστε να εντοπίσουμε την πραγματική αιτία του φόβου. Εξετάζουμε αν οι σκέψεις μας είναι ρεαλιστικές. Έπειτα θα δούμε αν μπορούμε να δώσουμε άλλη ερμηνεία.
Δράση: Εδώ θα μάθουμε πώς να χειριζόμαστε καταστάσεις που μας δημιουργούν άγχος, ώστε να μην χρειάζεται πια να αποφεύγουμε δραστηριότητες.
*Σε μερικές περιπτώσεις τα συμπτώματα σχετίζονται ή εντείνονται όταν υπάρχει κάποια οργανική δυσλειτουργία, όπως του θυρεοειδούς αδένα, ζάχαρο διαβήτης, διατροφική ευαισθησία, κ.α.
Ίρμα Φίρστρα, Κλινική Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια MSc
Τηλ. επικοινωνίας: 6976640292, 6980155643, 28310-58201