Με αναφορά στα μιτάτα και στο Λειβαδιώτικο Αόρι
Μια πρωτότυπη εκδήλωση πλαισίωσε το πρόγραμμα των αποκριάτικων εκδηλώσεων της Τσικνοπέμπτης στο σπίτι του Πολιτισμού.
Η Πρόεδρος του ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ «Το Σπίτι των Κουρήτων» κ. Αναστασία Φρυγανάκη, φιλόλογος παρουσίασε την διαπολιτισμική πλευρά των μιτάτων που μπορούν να δώσουν νέα ώθηση στην ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού
Ηταν μια εκδήλωση που γέμισε από την «αύρα»του Ψηλορείτη και ήταν ένας εκπληκτικός συνδυασμός γνώσης, πρότασης , εικόνας , γεύσης .
Όπως είπε μεταξύ άλλων η κα Φρυγανάκη ,τα πέτρινα Μιτάτα για τις ποιμενικές δραστηριότητες, τα απολιθώματα και τα πετρώματα δημιούργησαν ένα ανοιχτό μουσείο πέτρας. Από εκεί κατηφορίζουν οι ιδαίοι δάκτυλοι και οι Κουρήτες με τα τραγούδια των νυμφών και τον αυλό του Πάνα, μας οδηγούν σε ιερά σπήλαια, σε ιερά ποτάμια, σε δάση με βελανιδιές, οριζοντιόκλαδα κυπαρίσσια και πρίνους αιωνόβιους, σε μονοπάτια με ενδημικά φυτά, αρωματικούς οικισμούς με φάμπρικες, αλώνια, εργαστήρια υφαντικής και αγγειοπλαστεία από την εποχή του Μίνωα.
Αναφερόμενη σε δράσεις αξιόλογες στο Λειβαδιώτικο Αόρι είπε χαρακτηριστικά:
Σε υψόμετρο 600μ. κτίσθηκε τον 13ο αιώνα εκεί όπου αρχίζει το δάσος των Πρίνων, ένας ιστορικός παραδοσιακός οικισμός «Τα Λειβάδια». Οι κάτοικοι του, κατ’εξοχήν κτηνοτρόφοι, δραστηριοποιούνται στο Λειβαδιώτικο Αόρι, 1.600μ. υψόμετρο. Η περιήγηση ξεκινά από την εκκλησία του Αγίου Δράκου συνεχίζει στο καταφύγιο του Μυγερού και τη στράτα του Ψηλορείτη. Ακολουθεί διδασκαλία τυροκόμησης , μάθημα γαστρονομίας από τους πικέρηδες, με το λειβαδιώτικο πιλάφι, τσιγαριαστό, φρέσκο τυρί (μυζήθρα) ρεβύθια, αντικρυστό με συνοδεία κρητικής μαντινάδας και χορού. Και όλα αυτά στο Μυλοπόταμο, στο μυλοπόταμο του θρύλλου και της παράδοσης, του Τάλου, του Ιδαίου Διγενή, του Α’ι’ – Γιώργη, των ηρώων και των αγωνιστών, των ιδαίων δακτύλων, των κουρήτων, των Δενδριδών αγίων και των θαυματουργών Ιάσεων, των διατροφικών πρακτικών και ταφικών εθίμων. Από τα χρόνια του Μίνωα μέχρι τις μέρες μας ζουν τα σύμβολα του ετήσιου κύκλου θάνατος – ζωη – αναγέννηση. Κέντρο της ποιμενικής ζωής τη θερινή περίοδο είναι: Το μιτάτο, ξερολυθικό οικοδόμημα, κτισμένο με το εκφορικό σύστημα (κυκλικό) για τυροκομικές εργασίες (όχι απαραίτητα) και καταφύγιο των βοσκών. Στο εκφορικό σύστημα οι σειρές των λίθων συγκλίνουν στα τοιχώματα βαθμιαία προς το εσωτερικό και καταλήγουν στο οπαίον του θολιάσματος, ανηφορά θα λέγαμε.
Οι κυκλικές αυτές κατασκευές εμφανίζονται 8η – 7η χιλιετηρίδα π.χ. σε χώρες της Ανατολικής Μεσογείου. Το 2012 στο πλαίσιο δράσεων της παγκόσμιας ένωσης για την μελέτη της ξερολιθικής κατασκευής ,τα μέλη του πολιτισιτκού Οργανισμού ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΩΝ ΚΟΥΡΗΤΩΝ επισκέφτηκαν την περιοχή Όλια Άστρα της Σαρδηνίας και γνώρισαν τα νουράγκε που ήταν σπίτια ή οχυρωματικά κάστρα του 6.000 π.χ. Μια πρωτογενής εφαρμογή του εκφορικού τρόπου στέγασης είναι η χρήση θολωτών τάφων από τη Πρωτομινωική εποχή στη Νότια Κρήτη, αντίστοιχη αυτής των μιτάτων όπως παρατήρησε ο αρχαιολόγος Ξανθουδίδης. Ο Μινωικός τάφος των Μαργαριτών 1.450 π.χ. δεν αφήνει καμία αμφιβολία για την προέλευση των Μιτάτων από τους Μινωικούς τάφους.
Στη συνέχεια η Αναστασία Φρυγανάκη αναφέρθηκε στις γαστρονομικές πρακτικές που εφαρμόζονται από τα πανάρχαια χρόνια μέχρι σήμερα στον Ψηλορείτη. Με το πρόγραμμα Μινωιτών γεύσεις που υλοποιεί ο Πολιτιστικό οργανισμός στο Λειβαδιώτικο Αόρι σε συνεργασία με τον πολιτιστικό σύλλογο των απανταχού Λειβαδιωτών «Τίμιο Σταυρό», με πρόεδρο τον Γιώργο Κιαγιά ή Σταματογιώργη και τον Λαογραφικό όμιλο «Λάζαρος και Μανώλης Χνάρης», πολλούς κτηνοτρόφους και κατοίκους του οικισμού, προωθείται ο γαστρονομικός πολιτισμός.
Η Αναστασία κατέθεσε τα πιστεύω της ότι η η γαστρονομία έχει σχέση με τον πολιτισμό της γεύσης. Έχει τη δική της Φιλοσοφία και σχετίζεται με την ποίηση, την ιστορία και την παράδοση. Βασίζεται σε κλασσικές διαχρονικές αξίες που διαμορφώνουν έθιμα, ήθη και δρώμενα. Οι τροφές δεν αποτελούν μόνο βιολογικές ανάγκες του ανθρώπου, αλλά και αποκαλύπτουν στοιχεία της πολιτισμικής του ταυτότητας, εξ’ου και το «είμαστε ό,τι τρώμε».
Στην Κρητική ύπαιθρο από τα μινωικά χρόνια μέχρι σήμερα, υπάρχει δεδομένη μια διατροφική στρατηγική που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά και συντελεί στη μακροζωΐα και την ευεξία.
Έτσι στην πλατεία των Μικρασιατών, μετά την παρουσίαση στο Σπίτι του Πολιτισμού, συμμετείχαμε στα δρώμενα των Λιβαδιωτών όπως στην τυροκόμηση, στη παρασκευή του Λειβαδιώτικου πιλαφιού και του αντικριστού. Άυλη πολιτιστική κληρονομιά, πανάρχαια ήθη και έθιμα.
Το Λειβαδιώτικο Αόρι με το ανθρωπογενές δυναμικό του, τη χωρική διάσταση και τις δραστηριότητές του ενδείκνυνται για την ανάπτυξη ορεινού, πολιτιστικού, γαστρονομικού, ορειβατικού, εκπαιδευτικού τουρισμού, οικολογικού ή φυσιολατρικού τουρισμού και πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη από την πολιτεία.
Ίσως αυτό είναι από τα επιτακτικά καθήκοντα της εποχής μας που με παντιέρα των ατομικισμό ή την αδράνεια ή και τα δύο μαζί επιτρέπει να νομιμοποιούνται πάσης φύσεως ασέλγειες ή καταστροφικές ενέργειες. Είναι ανάγκη να σεβαστούμε το λίγο που μας έγινε γιατί ο κύκλος κλείνει μη αναστρέψιμα.
Το Λειβαδιώτικο Αόρι, τόνισε καταλήγοντας η κα Φρυγανάκη, με το ανθρωπογενές δυναμικό του, τη χωρική διάσταση και τις δραστηριότητές του ενδείκνυνται για την ανάπτυξη ορεινού, πολιτιστικού, γαστρονομικού, ορειβατικού, εκπαιδευτικού τουρισμού, οικολογικού ή φυσιολατρικού τουρισμού και πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη από την πολιτεία.
ΕΥΑ ΛΑΔΙΑ