Μια εικόνα ίσον χίλιες λέξεις, λένε, καθώς η εικόνα του προσώπου του γέροντα στη διπλανή φωτογραφία, με αυτό το «αινιγματικό βλέμμα που οπωσδήποτε δεν κρύβει ευχάριστες σκέψεις» -όπως η γράφει η λεζάντα στην έκθεση του Δ. Σκαρτσιλάκη-, μιλάει από μόνη της. Ενώ ο ηλικιωμένος άντρας, που βρίσκεται στην υπηρεσία του εχθρού, κοιτάζει το φακό της κάμερας λαξεύοντας τις πέτρες που προορίζονταν για κατασκευή αποθήκης στους Αρμένους, το ύφος του προσώπου του κρύβει μια θλίψη, μια αγανάκτηση, μια οργή και μια επικίνδυνη για τον κατακτητή «σιωπή». Ντόπιοι και κατακτητές ωστόσο, συνυπήρξαν την περίοδο της κατοχής και αυτές τις πτυχές της ζωής στην Κρήτη κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο θέλησε να καταδείξει στη φετινή του έκθεση στο «Σπίτι του Πολιτισμού» με τίτλο «Κρήτη 1941-1944, ο τόπος και οι άνθρωποι» ο Ρεθεμνιώτης συλλέκτης φωτογραφικών ντοκουμέντων, Δημήτρης Σκαρτσιλάκης. «Θέλω να δείξω και την άλλη «πλευρά του λόφου» γιατί δεν ακούς ποτέ για το πως συνυπήρχαν ντόπιοι και Γερμανοί, για το ότι δέχονταν πχ να βγουν οι πρώτοι μια φωτογραφία. Θέλω με τη φετινή έκθεση να τονίσω την ανθρωποκεντρική πλευρά, μέσα από τις φυσιογνωμίες των χωρικών, τις φορεσιές που είχαν αναλόγως την περιοχή και το πώς αντιμετώπιζαν τη συνύπαρξη με τους κατακτητές» δήλωσε στο «Ρ» ο κ. Σκαρτσιλάκης, ενώ σχολίασε το πραγματικά οξύμωρο γεγονός, ότι αν δεν ήταν οι κατακτητές την εποχή εκείνη στον τόπο μας ίσως δεν είχαμε φωτογραφίες από τότε και τα λαογραφικά στοιχεία που παρουσιάζονται, καθώς οι φωτογραφίες είναι κυρίως τραβηγμένες από τους Ναζί κατά την παραμονή τους στο νησί μας.
«Ίσως οι περισσότεροι ντόπιοι να μην είχαν δει ποτέ φωτογραφική μηχανή», ανέφερε χαρακτηριστικά, ενώ επεσήμανε ότι οι φωτογραφίες χωρικών κατά την καταναγκαστική τους αγγαρεία δεν αποτελούσαν μέρος της ναζιστικής προπαγάνδας. Επίσης, πρόσθεσε ότι από αγγλικής πλευράς δεν υπάρχουν τέτοιου είδους φωτογραφίες, καθώς το μέλημά των συμμάχων ήταν να οχυρώσουν την Κρήτη.
Ακόμη, στην έκθεση συμπεριλαμβανόταν και ένα μικρό αφιέρωμα στο «Φρούριο-Κρήτη», δηλαδή τις αμυντικές εγκαταστάσεις των Γερμανών στο νησί οι οποίες περιλάμβαναν αντιαεροπορικά κανόνια, επάκτια πυροβόλα και αμυντικές θέσεις για την απόκρουση μιας συμμαχικής απόβασης, έργα τα οποία φτιάχτηκαν από τους Κρητικούς, όπως μας ενημέρωσε ο κ. Σκαρτσιλάκης. Ως «Ρ» φεύγοντας από την έκθεση αφιερώσαμε στο αντίστοιχο βιβλίο αφιερώσεων την εξής μαντινάδα:
«Πάντα η ιστορία ζωντανή θα μένει άνε θέμε,
για αυτό Δημήτρη από καρδιάς συνέχισε σου λέμε»
Έκθεση μοντελισμού και σκίτσων με αντικείμενο το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο
Στη μικρή αίθουσα του Σπιτιού του Πολιτισμού, απέναντι ακριβώς από την έκθεση του Δ. Σκαρτσιλάκη μια άλλη έκθεση με μοντέλα/μινιατούρες οχημάτων, όπλων, περιβαλλόντων και άλλων, καθώς και σκίτσα από το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο έρχεται να προστεθεί στο επετειακό κλίμα των ημερών, με τη συμπλήρωση 71 χρόνων από τη Μάχη της Κρήτης. Για την έκθεση μας μίλησε ο υπεύθυνος της έκθεσης Αλεξανδράκης Αλέξανδρος, καθηγητής τεχνολογίας στο 4ο Γυμνάσιο Ρεθύμνου. «Στο σχολείο μας υπάρχει μια ομάδα που ασχολείται με το μοντελισμό, όπου ο κ. Λαπαθάκης Μιχάλης ασχολείται περισσότερο με αυτό το θέμα, καθώς και ο κ. Λαγουδάκης Μιχάλης, επίσης καθηγητής τεχνολογίας. Έχουμε οργανώσει μια ομάδα που ασχολείται με το μοντελισμό. Κάθε χρόνο δημιουργείται μια ομάδα παιδιών που φτιάχνει κατασκευές κυρίως στατικού μοντελισμού, ενώ μπορούν να έρθουν και μεγαλύτεροι άνθρωποι να δημιουργήσουν. Εδώ έχουμε ενδεικτικά μοντέλα που είναι κυρίως από οχήματα ή άρματα μάχης από το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και στα πλαίσια της επετείου της Μάχης της Κρήτης τα εκθέτουμε αυτές τις μέρες. Τα περισσότερα είναι κατασκευές των μαθητών που έχουν φτιαχτεί στο εργαστήριο της τεχνολογίας, αλλά έχουμε εκθέματα και από άλλους μοντελιστές μεγαλύτερης ηλικίας». Αεροπλάνα, πλοία οχήματα, πυροβολεία, μηχανές, απομιμήσεις φυσικού περιβάλλοντος και σκίτσα αεροπλάνων μηχανών και θέσεων μάχης συγκαταλέγονται στα εκθέματα, ενώ όπως μας επεσήμανε ο κ. Αλεξανδράκης οι μαθητές μέσα από αυτήν τη δημιουργική ενασχόληση μαθαίνουν να έχουν υπομονή και ταυτόχρονα μαθαίνουν την ιστορία στην προσπάθεια τους να βρουν πληροφορίες για το πως έδρασαν οι μηχανές, τα οχήματα, τα οπλικά συστήματα κλπ κατά την περίοδο του πολέμου. «Τα παιδιά μαθαίνουν ιστορία και αποκτούν πρακτική γνώση μέσα από όλη αυτή τη δημιουργική δουλειά» ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Αλέξανδράκης.
ΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΟΥΔΑΚΗΣ