Tης Βλασίας Μιχαηλίδου – Τριπολιτάκη
Φιλολόγου, Ιστορικού M.Sc.
Εκπαιδεύτριας Α.μ.Ε.Α. 
vlassiamich@yahoo.gr
Την Παρασκευή 1η Νοεμβρίου ξεκινά η εφαρμογή του νέου θεσμού των εκπτώσεων «έναρξης της εποχής» κι ο εμπορικός κόσμος προσδοκά με αγωνία τα θετικά αποτελέσματά του, κυρίως, να εισπράξουν οι καταστηματάρχες λίγο ζεστό χρήμα και να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους. Η δήλωση του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Λιανικής Πώλησης Ελλάδας είναι αξιοσημείωτη: «Κατά τη διάρκεια της περιόδου των εκπτώσεων από 1ης έως 9ης Νοεμβρίου οι λιανεμπορικές επιχειρήσεις θα προσφέρουν άφθονα προϊόντα στις καλύτερες τιμές και με την αρτιότερη εξυπηρέτηση. Οι νέες συνθήκες που διαμορφώνονται πλέον στην αγορά θα δώσουν μια νέα ώθηση».
Και τίθεται η εξής απορία: θα έπρεπε να δημιουργηθεί το νέο θεσμικό πλαίσιο των εκπτώσεων, για να είναι οι τιμές των προϊόντων προσιτές προς τους καταναλωτές και η εξυπηρέτηση άρτια; Υπάρχει η λαϊκή ρήση «η φτήνια τρώει τον παρά», γι΄αυτό το λόγο τα απανταχού καταστήματα Jumbo ανθίζουν κι ανοίγουν διαρκώς νέα, όπως και τα κινέζικα μαγαζιά. Σαφώς, το κόστος των προϊόντων, που πωλούνται στα εν λόγω καταστήματα, είναι πολύ χαμηλότερο από αντίστοιχα ελληνικά ή ευρωπαϊκά προϊόντα. Ωστόσο, αν κάποιος έμπορος αναμένει εναγωνίως την περίοδο των εκπτώσεων, για να αυξήσει τον τζίρο του, για ποιο λόγο να μην έχει ελκυστικότερες τιμές, κατά τη διάρκεια όλης της χρονιάς κι ας δουλεύει με χαμηλότερο ποσοστό κέρδους; Σαφέστατα, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, γιατί σημαντικό ρόλο παίζει ο ανταγωνισμός, το μέγεθος της επιχείρησης, οι αλυσίδες καταστημάτων, οι πολυεθνικές κ.ά.
Ο πιο σημαντικός, όμως, παράγοντας στην αύξηση της εμπορικής κίνησης είναι η αγοραστική δύναμη. Το μείζον πρόβλημα είναι η έλλειψη ρευστότητας. Ο κόσμος δεν έχει χρήματα, για να πληρώσει τα χρειώδη (τρόφιμα, ηλεκτρικό ρεύμα, πετρέλαιο θέρμανσης, φάρμακα), τα απανωτά χαράτσια και τις ΦΑΠες, τις δόσεις των δανείων του, για να παραμείνει στην ιδιοκτησία του το σπίτι του. Τι είδους ψώνια να κάνει; Η παρατεταμένη κρίση έχει γιγαντώσει τη φτώχεια, σύμφωνα με τα αποκαλυπτικά στοιχεία της Eurostat: 1 στους 3 Έλληνες στα όρια της φτώχειας. Μάλλον, λοιπόν, ο θεσμός των εκπτώσεων θα έπρεπε να επεκταθεί σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς, με τα καταναλωτικά αγαθά να έχουν τιμές ανάλογες της οικονομικής κατάστασης που επικρατεί στη χώρα μας. Πρωτίστως, βέβαια, θα πρέπει να αποφασίσουν οι κυβερνόντες, να αφήσουν και κανένα ευρώ στην τσέπη των πολιτών, προβαίνοντας σ΄ ένα εθνικό σχέδιο ανάπτυξης και σε διαρθρωτικές αλλαγές, που θα συμβάλλουν στην επανεκκίνηση της οικονομίας, κι όχι να προσδοκούν αύξηση των εσόδων του κράτους με καταλήστευση του εισοδήματος των πολιτών.
Κι εννοείται πως όλα αυτά τα μέτρα δεν αφορούν την ημέρα που είναι αφιερωμένη στον Κύριο, την Κυριακή. Τη μοναδική ημέρα που μπορούν όλα τα μέλη της οικογένειας να συνευρεθούν, μετέχοντας το πρωί στην κοινωνία Αγάπης, τη Θεία Λειτουργία, και στη συνέχεια να απολαύσουν το φαγητό με μία φιλική παρέα, να γοητευτούν από τις ομορφιές της ελληνικής φύσης με μια ωραία βόλτα, απερίσπαστοι από την τύρβη της καθημερινότητας και το πιεστικό ωράριο της βιοποριστικής εργασίας. Κι όσον αφορά το επιχείρημα του ελεύθερου ωραρίου και του ανοίγματος των καταστημάτων όλες τις μέρες, προκειμένου να εξυπηρετούνται οι τουρίστες, νομίζω ότι το πλήθος των τουριστικών μαγαζιών, τα εστιατόρια και οι καφετέριες καλύπτουν και με το παραπάνω τις ανάγκες των τουριστών.
Πάντως, το πιο σημαντικό στοιχείο, όσον αφορά το θεσμό των εκπτώσεων στη χώρα μας αποτελεί το γεγονός πως η τακτική αυτή δεν εφαρμόζεται μόνο στα καταναλωτικά αγαθά, αλλά διαπερνά κάθε τομέα της ατομικής και κοινωνικής ζωής. Είχα μια συζήτηση προ ημερών με μία συνάδελφο χημικό, σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί στο σχολείο που υπηρετεί. Με πληροφόρησε, λοιπόν, πως κι αυτοί έχουν κενά – καμία έκπληξη, ως προς αυτό – κι η σχολική σύμβουλος τους πρότεινε να κάνουν «εκπτώσεις» στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα – εδώ είναι το ωραίο. Της ζητώ, εύλογα, να μου διευκρινίσει τι σημαίνει «εκπτώσεις» και μου απαντά πως η υπεύθυνη τους συμβούλεψε να κάνουν αλλαγές στο πρόγραμμα, για να καλυφθούν όλα τα διδακτικά αντικείμενα. Για παράδειγμα στη δική της ειδικότητα, τη μία εβδομάδα να «κόβει» μία ώρα φυσική, για να διδάξει γεωγραφία, την άλλη εβδομάδα να «κόβει» μια ώρα χημεία, για να καλύπτει και πάλι το μάθημα της γεωγραφίας, αφού δεν υπήρχε εκπαιδευτικός να διδάξει το συγκεκριμένο αντικείμενο.
Αυτό, βέβαια, είναι το σκεπτικό όλου του υπουργείου παιδείας. Η σύμβουλος απλώς εξέφραζε την υπάρχουσα κυβερνητική γραμμή, που υπαγορεύεται από την πολιτική επιλογή των μεγάλων «εκπτώσεων» σε κάθε κοινωνικό τομέα. Περικοπές στους μισθούς, στις συντάξεις, περικοπές στο εκπαιδευτικό και νοσηλευτικό προσωπικό, περικοπές στην εθνική άμυνα, περικοπές στα επιδόματα κοινωνικής πρόνοιας, … περικοπές στην αξιοπρέπειά μας.
Σταματήσαμε να ελπίζουμε, κάνοντας εκπτώσεις στα όνειρά μας, συμβιβαζόμαστε, κάνοντας εκπτώσεις στα πιστεύω μας, γινόμαστε ολοένα πιο αδιάφοροι, πιο ανάλγητοι, πιο φίλαυτοι, καθιερώνοντας την έκπτωση ήθους. Όταν, όμως, εκπίπτει η ανθρωπιά κι οι αξίες από τη ζωή μας, τότε η χώρα μας κινδυνεύει να χρεοκοπήσει, όχι μόνο οικονομικά, αλλά και πνευματικά. Όταν το πρόσταγμα των αρχαίων μας προγόνων «αμύνεσθαι περί πάτρης», έχει αντικατασταθεί από την εγωκεντρική στάση του αμύνεσθαι περί πάρτης κι ο καθένας κοιτάζει τον εαυτούλη του, την πάρτη του, τότε δεν οδηγούμαστε σε έξοδο από την κρίση, αλλά σε πλήρη υποτέλεια κι ισοπέδωση. Ψυχική δύναμη απαιτείται και πίστη στο Θεό, για να αντισταθούμε σ’ όλες αυτές τις «εκπτώσεις», που κατακλύζουν και ταλανίζουν τη ζωή μας, συνθλίβοντας την καθημερινότητά μας και την αξιοπρέπειά μας.
Σημειώνω κι άλλο ένα παράδειγμα, που παρακολούθησα στην τηλεόραση την ημέρα της εθνικής επετείου. Η συντακτική ομάδα ειδησιογραφίας του καναλιού, επιδιώκοντας προφανώς να απεγκλωβίσει του νου μας, λόγω του εορταστικού κλίματος, από τις τρέχουσες δυσάρεστες ειδήσεις της απαξίωσης της παρέλασης, του αποτρόπαιου κυκλώματος εμπορίας βρεφών, των άθλιων συνθηκών διαβίωσης εκατοντάδων παιδιών σε κέντρα κράτησης και των επικείμενων δυσβάσταχτων μέτρων, παρουσίασε ένα αφιέρωμα που αφορούσε την οικογένεια Καλαμποκά από τη Μυτιλήνη. Η οικογένεια αυτή σε πείσμα των δύσκολων καιρών, χωρίς κρατική επιχορήγηση, αλλά με τη συνεργασία όλων των μελών της (οι δύο γονείς και τα τέσσερα παιδιά τους) έφτιαξε μία πρότυπη μονάδα παραγωγής βιολογικού ελαιολάδου, το οποίο διακινείται με μεγάλη επιτυχία, όχι μόνο στο εσωτερικό, αλλά και στο εξωτερικό. Τόσο το παραχθέν ελαιόλαδο, λόγω της ανώτερης ποιότητάς του και των εξαιρετικών αρωμάτων που περιέχει (πικραμύγδαλο, πεύκο, αρωματικά φυτά), όσο κι η ίδια η οικογένεια, ως πρότυπο επιμονής κι επαγγελματικής συνέπειας, απέσπασαν πολλές διακρίσεις και βραβεύσεις σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.
Το αξιοσημείωτο είναι πως πρόκειται για εκπαιδευτικούς, που δεν επαναπαύτηκαν στο μισθό του δημοσίου υπαλλήλου, αφού πολύ πριν την τωρινή ύφεση είχαν συνειδητοποιήσει πως δεν θα τους έφτανε, για να μεγαλώσουν τα τέσσερα παιδιά τους. Δεν αναλώθηκαν σε ατέρμονες μεμψιμοιρίες και αντιδραστικούς συνδικαλισμούς, αλλά έστρεψαν το ενδιαφέρον τους στη γη. Με κοπιαστική προσπάθεια πολλών ετών, σεβασμό στη φύση, τήρηση όλων των καλλιεργητικών μεθόδων, που εγγυώνται την οργανική καλλιέργεια, έστησαν μία πρότυπη επιχείρηση, εξασφαλίζοντας το μέλλον το δικό τους και, κυρίως, των παιδιών τους. Κι όπως λένε χαρακτηριστικά κι οι ίδιοι «στο μπουκάλι δεν εμπεριέχεται μόνο το λάδι, αλλά και το μεράκι μας».
Μεγάλη υπόθεση αυτό το μεράκι, η σφοδρή επιθυμία, που κινητοποιεί τις δυνάμεις μας για μια ποιοτική ζωή. Με ανάλογο μεράκι και ανήσυχο πνεύμα εργάζονται σήμερα αρκετοί συνεταιρισμοί στην περιφέρεια (από τη Δράμα έως τη Ν.Κρήτη), στον τομέα της γεωργίας, της αλιείας, της κτηνοτροφίας, εφαρμόζοντας μεθόδους μοντέρνας παραγωγής και καινοτομίας, δίνοντας σημαντική ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη του τόπου τους.
Αυτό, λοιπόν, το παράδειγμα των ανθρώπων, που επέλεξαν το δρόμο του αγώνα, αντί της έκπτωσης, και βγήκαν κερδισμένοι, όχι μόνο οικονομικά, αλλά κυρίως σε επίπεδο ήθους κι αρετής, ας αποτελέσει έναυσμα για προβληματισμό στους διάγοντες την εποχή των εκπτώσεων κι ας αναλογιστούμε αν θέλουμε να προσανατολίσουμε τη ζωή μας στο μεγαλόπνοο «αίεν αριστεύειν» ή στο ατιμωτικό αίεν εκπίπτειν. Και να θυμόμαστε πως ελλοχεύει ο εξής κίνδυνος: αν η «μισή τιμή» την περίοδο των εκπτώσεων, κάνει τα καταναλωτικά αγαθά πιο ελκυστικά κι ενισχύει την αγορά, στις εκπτώσεις των αξιών κι ιδανικών οδηγεί στο ξεπούλημα …της ψυχής μας και της πατρίδας μας!