Του Θοδωρή Δουλουμπέκη
Εθνικού Συντονιστή του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος
Στα ευρωπαϊκά σοσιαλιστικά κόμματα, μετά τις ελληνικές εκλογές, υπάρχει πλέον έντονα ως προβληματισμός, αυτό που συζητείται σε ευρωπαϊκά think tanks και για το οποίο υπάρχει έντονη αρθρογραφία κυρίως σε χώρες όπου σύντομα πρόκειται να οδηγηθούν σε εκλογές, η απειλή, δηλαδή, της ΠΑΣΟΚοποίησης (the threat of Pasokofication). Ως ΠΑΣΟΚοποίηση περιγράφεται η ραγδαία πτώση ενός κραταιού, με κυβερνητική δυναμική, σοσιαλιστικού κόμματος, όπως δηλαδή συνέβη με το ΠΑΣΟΚ στην Ελλάδα όπου σε μόλις 5 χρόνια είδε τα εκλογικά ποσοστά του να μειώνονται από το 44% στο 4,5 % καθιστώντας το αδύναμο πλέον να εκφράσει την ελληνική κοινωνία και τους παραδοσιακούς ψηφοφόρους του.
Στην αναζήτηση των αιτιών για την πτώση του ΠΑΣΟΚ αλλά και των δεδομένων με τα οποία πρέπει να επαναπροσεγγιστεί ο χώρος της σοσιαλδημοκρατίας στην Ελλάδα απέναντι στον πολύ επικίνδυνο αριστερίστικο λαϊκισμό και τον καταστρεπτικό συντηρητισμό μπορεί κανείς σύντομα να παρατηρήσει ότι το ΠΑΣΟΚ κατ’ αρχάς πληρώνει το τίμημα της, όχι από επιλογή, πολιτικής συνύπαρξης με το συντηρητισμό και το νεοφιλελευθερισμό.
Δεν είναι, όμως, αυτό που συχνά και συνήθως απλοϊκά αποδίδεται στη συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία, εξάλλου κυβερνήσεις συνεργασίας ακόμη και παραδοσιακά κομμάτων αντίπαλης ιδεολογίας δε σημαίνει εξ ορισμού αποδυνάμωση ή αφομοίωση των σοσιαλιστικών κομμάτων.
Η συνύπαρξη με το συντηρητισμό έχει να κάνει κυρίως με το ότι η ευρωπαϊκή πολιτική διαμορφώνεται από συντηρητικές κυβερνήσεις και από τους, με συντηρητική εκλεγμένη διοίκηση, ευρωπαϊκούς θεσμούς (Ευρωκοινοβούλιο, ευρωπαϊκή επιτροπή). Ένα ιδεολογικά σοσιαλιστικό κόμμα κράτους μέλους της Ένωσης, πολλώ δε μάλλον, αν το κράτος αυτό δεν είναι ισχυρό, μέσα σε ένα συντηρητικό ευρωπαϊκό περιβάλλον είναι πρακτικά αδύνατον να μπορέσει να εφαρμόσει όσα πραγματικά πρεσβεύει στα σημαντικά κυρίως ζητήματα όπως στην οικονομία ή το μεταναστευτικό για παράδειγμα. Αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα το οποίο ναι μεν είναι και δομικό για την Ένωση όπου θα πρέπει να απαντήσει με σαφήνεια που αρχίζει και που τελειώνει η δυνατότητα εφαρμογής εθνικής πολιτικής αλλά είναι και μια πραγματική απειλή για όλα τα σοσιαλιστικά κόμματα για την επόμενη πενταετία, κυρίως στις ανίσχυρες (είτε οικονομικά είτε πληθυσμιακά) χώρες της Ένωσης.
Κι αν η συνύπαρξη με το συντηρητισμό είναι μια «εξωτερική απειλή» για τα σοσιαλιστικά κόμματα, η συνύπαρξη με το νεοφιλελευθερισμό, είναι ένα εσωτερικό δομικό πρόβλημα των σοσιαλιστικών κομμάτων, τα οποία ακόμη εμφανίζονται με κατάλοιπα του «τρίτου δρόμου». Τόσο το ΠΑΣΟΚ όσο και αρκετά ακόμη κόμματα της ευρωπαϊκής κεντροαριστεράς, επηρεασμένα από την εισαγωγή νεοφιλελεύθερης ατζέντας στα χρόνια των new Labours και αργότερα, ίσως και ενσωμάτωσης ίδιας ιδεολογίας στελεχιακού δυναμικού, δεν δίνουν σαφή συγκρουσιακή απάντηση στο «which side are you on, boys ? » ερώτημα. Με τον εργαζόμενο ή με τον τραπεζίτη ? Με τον λιμενεργάτη ή με τον εφοπλιστή ? Με την ανάπτυξη μέσα από χαμηλούς μισθούς ή με την ανάπτυξη με κοινωνικούς όρους? Με αναδιανομή σε μισθούς και συντάξεις ή με τη σκληρή λογική της απόλυτης αναλογικής εισφοράς ? Αυτή, εξάλλου, η αλλοίωση του πολιτικοιδεολογικού DNA ίσως βρίσκεται τόσο πίσω και από την απομάκρυνση του ΠΑΣΟΚ από την παραδοσιακή κοινωνική βάση του, από τη εργατική τάξη, από τον αγρότη, τον δημόσιο υπάλληλο και τον μικρομεσαίο, όσο και στο ότι ένα κόμμα, που ανήκει στην οικογένεια των ευρωπαίων σοσιαλιστών που από την πρώτη στιγμή έδωσαν αγώνα κατά της λιτότητας, «πέρασε» ως μνημονιακό (κι εδώ φυσικά αναφερόμαστε στο μνημόνιο λιτότητας) στην αντίληψη της κοινωνίας.
Για να ανασυγκροτηθεί το ΠΑΣΟΚ και για να αποφύγουν τα σοσιαλιστικά κόμματα την απειλή της ΠΑΣΟΚοποίησης θα πρέπει πρωτίστως να αποκαταστήσουν ή να διατηρήσουν αντίστοιχα την επαφή τους με τις κοινωνικές ομάδες τις οποίες εκφράζει η παραδοσιακή ιδεολογία τους. Αυτό φυσικά απαιτεί συγκρούσεις, τόσο με τις ίδιες ομάδες που συχνά συμπεριφέρονται με πελατειακή ανταλλακτική λογική όσο όμως κυρίως με τα αντίθετα οικονομικά συμφέροντα . Θα πρέπει ταυτόχρονα να απαντήσουν με προοδευτικές πολιτικές προτάσεις κόντρα στο λαϊκισμό και να διατηρήσουν μια κοινή ευρωπαϊκή στάση σε σημαντικά θέματα για την καθημερινότητα των ευρωπαίων πολιτών ώστε να γίνει σαφής ο διαχωρισμός των θέσεων τους από τα συντηρητικά και τα δήθεν αριστερά κόμματα ! Είναι η κοινή, δε , ευρωπαϊκή στάση τους που θα μπορέσει να αλλάξει την πολιτική κατεύθυνση της Ευρώπης ώστε να δοθεί η δυνατότητα στις εθνικές σοσιαλιστικές κυβερνήσεις να εφαρμόσουν την πολιτική τους.
