Στο πρώτο μέρος σχετικά με το Ινστιτούτο Γεωλογικών & Μεταλλευτικών Ερευνών & Μελετών (Ι.Γ.Μ.Ε.Μ.) αναφερθήκαμε στην παρουσία του ως μελετητικό-ερευνητικό όργανο στο νομό μας. Ποιες είναι οι προοπτικές, ωστόσο, του ΙΓΜΕΜ; Επίσης, υπάρχουν προβλήματα στη λειτουργία του τώρα; Η Διευθύντρια του, Κασσιανή Παπανικολάου συνέχισε να είναι κατατοπιστική:
«Μετά από μια δραστηριότητα 60 ετών το Ι.Γ.Μ.Ε.Μ., ανταποκρινόμενο στις σύγχρονες ανάγκες της κοινωνίας, έχει εισέλθει αυτήν την περίοδο σε μια νέα φάση δημιουργικής ανασυγκρότησης, που στοχεύει στην αποτελεσματικότερη εκτέλεση του ερευνητικού του έργου και τη βελτιστοποίηση των προσφερομένων υπηρεσιών. O ρόλος που έχει το ΙΓΜΕΜ στην προσπάθεια για την βιώσιμη ανάπτυξη, είναι κομβικός διότι αποτελεί τον σημαντικό φορέα, που υποστηρίζει την Πολιτεία στα θέματα των γεωλογικών και μεταλλευτικών ερευνών, αντικείμενα πολύ σημαντικά στην προσπάθειά για ανάπτυξη. Ειδικά στην παρούσα χρονική συγκυρία, που η διαχείριση των νερών, η γεωθερμία, ο ορυκτός πλούτος, ο γεωτουρισμός και πρόσφατα με την προσπάθεια που γίνεται και που αφορά άμεσα την Κρήτη, για να αξιοποιηθούν τα υπεράκτια κοιτάσματα υδρογονανθράκων, το ΙΓΜΕΜ λαμβάνει υπόψη του την επιτακτική ανάγκη αξιοποίησης της επένδυσης που έχει πραγματοποιήσει το κράτος, μέσω του ΙΓΜΕΜ, με την πλήρη αξιοποίηση του επιστημονικού δυναμικού που διαθέτει, ώστε να συνεχίσει η εθνική οικονομία να προσλαμβάνει την υπεραξία της επιστημονικής εργασίας και αναφορικά με την Π.Μ. του ΙΓΜΕΜ στην Κρήτη, να συμβάλει σημαντικά τόσο στην ενίσχυση της τοπικής οικονομίας όσο και στην περαιτέρω αναπτυξιακή πορεία του νησιού μας.
Η Περιφερειακή Μονάδα (Π.Μ.) του ΙΓΜΕΜ στην Κρήτη έχει μακρόχρονη προσφορά στον τομέα ευθύνης της με μεγάλη αποδοχή στην κοινωνία, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη πολλών περιοχών της Κρήτης. Ικανοποίηση στους εργαζόμενους αποτελούσε πάντα το γεγονός της αναγνώρισης, από τους τοπικούς φορείς και πολίτες της Κρήτης, της επιστημονικής πληρότητας που διαθέτει το ΙΓΜΕΜ, και η οποία διαπιστώνονταν στο πλαίσιο των συνεργασιών σε επίπεδο αξιοπιστίας των μελετών που εκπόνησε το ΙΓΜΕΜ και μάλιστα σε απολύτως ικανοποιητικούς χρόνους, συμβάλλοντας έτσι εμπράκτως στην περιφερειακή διάσταση που πρέπει να αποδίδεται στη διάρθρωση των υπηρεσιών! 
Όσον αφορά τις Προοπτικές, η Περιφερειακή Μονάδα Κρήτης βρίσκεται στο χώρο που μπορεί να θεωρηθεί επίκεντρο γεωλογικού, τουριστικού, αρχαιολογικού, πολιτιστικο/ανθροποκεντρικού, οικολογικού και οικονομικού ενδιαφέροντος. Η παρουσία της Περιφερειακής Μονάδας Κρήτης, που υλοποιεί στην Κρήτη τους στόχους και το έργο του Ινστιτούτου για περισσότερα από 25 χρόνια, είναι αποφασιστικής σημασίας παράγοντας που δύναται να συμβάλλει σημαντικά στην οικονομική ανάπτυξη της Νήσου, άρα και της χώρας. Μπορεί και πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί πόλο οικονομικής ανάπτυξης της τοπικής κοινωνίας παρέχοντας επιστημονικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου.
Η δραστηριοποίηση του ΙΓΜΕΜ μέσω και της ΠΜΚ, αποτελεί πρόκληση για την εποχή μας και οι αρμοδιότητες που μεταφέρονται από το Κέντρο στην Περιφέρεια συντελούν ώστε να μπορεί η Περιφέρεια να αναπτυχθεί όπως ακριβώς οι καιροί και η κοινωνία ζητά να γίνει.
Η σημερινή οικονομική συγκυρία, δυστυχώς, δημιουργεί έλλειψη στην επάρκεια προσωπικού στο Ινστιτούτο και στη δυνατότητα μετάδοσης της εμπειρίας του ενυπάρχοντος προσωπικού στους νεότερους. Προκειμένου να διατηρηθεί το επιστημονικό καθεστώς της ΠΜΚ και να είναι σε θέση να έχει δυναμική παρουσία στη διεκδίκηση έργων, αλλά και στην ποιοτική υλοποίησή τους, προτείνεται η πρόσθεση στο δυναμικό της ΠΜΚ (3) επιστημόνων και (2) εργοδηγών. Στην πρόσφατη συνάντηση που είχε ο Πρόεδρος του ΕΚΒΑΑ – ΙΓΜΕΜ με την κ. Λιονή και τον κ. Μαρινάκη, αναφέρθηκε εκτενώς στο σχεδιασμό και στις δράσεις, που αναπτύσσει το Ινστιτούτο μαζί με άλλους επιστημονικούς φορείς με στόχο την ανάδειξη της βιοποικιλότητας σε σχέση με τις κλιματικές αλλαγές, ενώ τόνισε ιδιαίτερα ότι η Περιφερειακή Μονάδα Κρήτης του ΙΓΜΕ με έδρα το Ρέθυμνο αποτελεί μία από τις πλέον οργανωμένες και δραστήριες του Ινστιτούτου».
Ερωτηθείσα δε, για Βιομηχανικές ΑΠΕ (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας) και τη θέση του ΙΓΜΕ η κα Παπανικολάου ανέφερε τα παρακάτω, δίνοντας έμφαση στον τομέα της γεωθερμικής ενέργειας, που πραγματεύεται το ΙΓΜΕΜ:
«Την ενεργειακή πολιτική που αφορά και τις ΑΠΕ την καθορίζει το ΥΠΕΚΑ. Σε ό, τι αφορά τη συμβολή του ΙΓΜΕΜ στον τομέα Ενέργεια-ΑΠΕ-γεωθερμική ενέργεια έχουμε τα εξής: Η Γεωθερμική Ενέργεια αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (Α.Π.Ε.) και η αξιοποίηση της παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα, τόσο έναντι των συμβατικών όσο και των άλλων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η Ε.Ε. έχει θέσει ως στόχο τη συμμετοχή των Α.Π.Ε. στο ενεργειακό ισοζύγιο κάθε χώρας κατά 20% μέχρι το 2020 σε σχέση με το 2005. Τα εμπόδια που υπάρχουν για τη μη ικανοποιητική αξιοποίηση της Γεωθερμικής Ενέργειας στην Ευρώπη, μελετούνται σήμερα στα πλαίσια έργου της Ε.Ε. (GEOFAR), στο οποίο συμμετέχει και η χώρα μας με το ΙΓΜΕΜ και δύο ακόμη φορείς (ΙΕΝΕ και ΕΝΕΡΓΟ).
Επειδή βασική προϋπόθεση της αξιοποίησης κάθε φυσικού πόρου είναι η γνώση των αποθεμάτων και των ποιοτικών, ποσοτικών και γεωμετρικών χαρακτηριστικών αυτού, το ΙΓΜΕΜ στον τομέα της γεωθερμικής ενέργειας άρχισε τις συστηματικές έρευνες, για τη διαπίστωση και μελέτη προς αξιοποίηση των γεωθερμικών πεδίων, τη δεκαετία του 1970. Η έρευνα ξεκίνησε με τη σύνταξη των χαρτών υπεδαφικών θερμοκρασιών και πυκνότητας θερμικής ροής για ολόκληρη τη χώρα. Ακολούθησε η λεπτομερής και συστηματική διερεύνηση και μελέτη μερικών περιοχών που παρουσίαζαν τις πιο ευνοϊκές γεωλογικές συνθήκες για τον εντοπισμό γεωθερμικών πεδίων υψηλής θερμοκρασίας κατάλληλων για ηλεκτροπαραγωγή, όπως οι περιοχές που περιλαμβάνονται στο ηφαιστειακό τόξο του Ν. Αιγαίου και τα νησιά του Β. Αιγαίου. Εντοπίστηκαν οι γεωθερμικές περιοχές της Μήλου, Λέσβου και Νισύρου και με τη συνεργασία της ΔΕΗ ανορύχθηκαν οι βαθιές γεωτρήσεις και καταγράφηκε το δυναμικό της Μήλου και της Νισύρου. Αργότερα η έρευνα επεκτάθηκε και στα πεδία χαμηλής θερμοκρασίας σε ολόκληρη τη χώρα με αποτέλεσμα τον εντοπισμό όλων των γνωστών σήμερα πεδίων που ανέρχονται σε 40 περίπου (βεβαιωμένα και πιθανά σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία) ενώ οι περιοχές γεωθερμικού ενδιαφέροντος είναι πολύ περισσότερες. Στην Κρήτη ενδιαφέρον έχει εντοπισθεί στην Ιεράπετρα, στην περιοχή Σταυρός.
Η ισχύουσα νομοθεσία (ν. 3175/03 και 3734/2009) αναθέτει στο ΙΓΜΕ το έργο της καταγραφής, ταξινόμησης σε κατηγορίες των πεδίων και υποβολή των στοιχείων στο ΥΠΕΚΑ, για τη δημοσίευση τους στην εφημερίδα της Κυβέρνησης προκειμένου να προχωρήσει είτε το ΥΠΕΚΑ, είτε οι Περιφέρειες σε διαγωνισμούς μίσθωσης του δικαιώματος έρευνας και διαχείρισης τους. Τα πλήρη στοιχεία όλων των πεδίων βρίσκονται στην ιστοσελίδα του ΙΓΜΕΜ (www.igme.gr).
Μορφή της Γεωθερμικής Ενέργειας αξιοποιείται ήδη με επιταχυνόμενο ρυθμό κάθε χρόνο. Πρόκειται για τα συστήματα Γεωθερμικών Αντλιών Θερμότητας (Γ.Α.Θ.), τα οποία εκμεταλλεύονται τη σταθερή θερμοκρασία τόσο του υπεδάφους, λίγα μέτρα κάτω από την επιφάνεια της γης, όσο και του υπόγειου νερού και προσφέρουν θέρμανση στο εσωτερικό ενός κτιρίου το χειμώνα, είτε δροσισμό και ψύξη κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Εκτιμάται ότι κατά την τελευταία διετία οι εγκαταστάσεις Γ.Α.Θ. υπερέβησαν τις 300 σε κτίρια διαφόρων μεγεθών (από ξενοδοχειακές μονάδες και πολυκατοικίες μέχρι μονοκατοικίες) και ο αριθμός αυξάνεται πολύ γρήγορα.
Οι Γ.Α.Θ. πέραν της σημαντικής εξοικονόμησης υδρογονανθράκων και του οικονομικού οφέλους (με τις υψηλές τιμές του πετρελαίου και φυσικού αερίου) παρουσιάζουν μεγάλα περιβαλλοντικά οφέλη. Μειώνουν εξ’ ολοκλήρου τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και συμβάλλουν στη συμμόρφωση με το πρωτόκολλο ΚΥΟΤΟ. Εξαλείφουν επίσης εντελώς τους αέριους ρύπους.
Κλείνοντας, αξίζει να δούμε συνοπτικά το ρόλο του Ινστιτούτου. Επομένως, το ΙΓΜΕΜ:
-Παρέχει ποιοτικούς και χημικούς ελέγχους νερών. Διαθέτει μόνιμο συνεργάτη των εμφιαλωτηρίων που δραστηριοποιούνται στην Κρήτη.
-Παρέχει στην Πολιτεία και ειδικότερα στην τοπική Αυτοδιοίκηση αξιόπιστη και άμεση επιστημονική υποστήριξη στην αντιμετώπιση των καταστροφικών φαινομένων.
-Εκπονεί μελέτες Γεωλογικής Οικιστικής Καταλληλότητας, απαραίτητες μελέτες για την ένταξη περιοχών στο σχέδιο πόλεως, καθώς και στο πλαίσιο Γενικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΓΠΣ) και Σχεδίων Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτής Πόλης (ΣΧΟΟΑΠ), οι οποίες περιλαμβάνουν την λεπτομερή γνώση της γεωλογικής δομής, της τεκτονικής, της σεισμικότητας, των υπόγειων υδροφορέων, των τεχνικογεωλογικών στοιχείων της περιοχής και καταλήγουν σε ζωνοποίηση καταλληλότητας.
-Παρέχει αμερόληπτη και αξιόπιστη πληροφορία για:
α) Τη Γεωμορφολογική Κληρονομιά, μια πολιτιστική αντίληψη. Απώτερος σκοπός είναι η δημιουργία Γεωπάρκων, περιοχών με ιδιαίτερο γεωλογικό ενδιαφέρον, σπανιότητας ή κάλλους. Το ενδιαφέρον της περιοχής εκτός από γεωλογικό μπορεί να είναι σύνθετο, οικολογικής, αρχαιολογικής, ιστορικής, ή πολιτιστικής αξίας.
β) Τις Ορυκτές Πρώτες Ύλες. Ασχολείται με την έρευνα και αξιολόγηση Βιομηχανικών Ορυκτών, Μαρμάρων, Μεταλλευμάτων και Διακοσμητικών Πετρωμάτων.
-Αναλαμβάνει μελέτες για τον καθορισμό των ορίων του παλαιού Αιγιαλού και Παραλίας.
-Λόγω της εμπειρίας, τεχνογνωσίας και του αναλυτικού, υψηλής τεχνολογίας εξοπλισμού που διαθέτει, δραστηριοποιείται, σε πολλούς τομείς περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος.
-Έχει αναγνωριστεί από τους τοπικούς φορείς και πολίτες της Κρήτης η επιστημονική πληρότητα του, και η οποία διαπιστώθηκε στο πλαίσιο των συνεργασιών σε επίπεδο αξιοπιστίας των Μελετών που εκπόνησε και μάλιστα σε απολύτως ικανοποιητικούς χρόνους, συμβάλλοντας έτσι εμπράκτως στην περιφερειακή διάσταση που πρέπει να αποδίδεται στη διάρθρωση των υπηρεσιών!
-Είναι ο επιστημονικός σύμβουλος που βοήθησε και βοηθά στην επίλυση προβλημάτων της εποχής, μέσα από απαραίτητες μελέτες με την αξιοπιστία και το κύρος του, πάντα πρόθυμο να παρέχει την επιστημονική του γνώση.
-Συμμετέχει μέσα από Επιτροπές Υπουργείων και Φορέων, όπως το Υπουργείο Υγείας, ο ΕΛΟΤ και ο ΕΦΕΤ στην επίλυση θεμάτων που αφορούν την εφαρμογή της ισχύουσας Νομοθεσίας και την προστασία της Δημόσιας Υγείας και του Περιβάλλοντος.
*Εκ παραδρομής στο π. δημοσίευμα δεν είχαν συμπεριληφθεί τα παρακάτω σχετικά με τα έργα του ΕΣΠΑ:
| ΓΕΩΧΑΡΤ |
« ΓΕΩΛΟΓΙΚΗ ΠΟΛΥΘΕΜΑΤΙΚΗ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΣΕ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΚΛΙΜΑΚΕΣ ΓΙΑ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΤΟΧΩΝ»ΥΠΟΕΡΓΟ : 1
«ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ – ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟΥ ΥΠΟΒΑΘΡΟΥ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΜΕ ΕΚΕΙΝΑ ΤΟΥ ΥΠΟΛΟΙΠΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ (ONE GEOLOGY)»ΓΕΩΧΑΡΤ
« ΓΕΩΛΟΓΙΚΗ ΠΟΛΥΘΕΜΑΤΙΚΗ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΣΕ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΚΛΙΜΑΚΕΣ ΓΙΑ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΤΟΧΩΝ»ΥΠΟΕΡΓΟ: 2
«ΓΕΩΤΟΠΟΙ, ΓΕΩΔΙΑΔΡΟΜΕΣ, ΥΠΟΔΟΜΗ ΓΙΑ ΓΕΩΠΑΡΚΑ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΔΙΚΤΥΟ ΓΕΩΠΑΡΚΩΝ UNESCO (ΓΕΩΠΑ)