Κίνδυνος μετάδοσης του συνδρόμου ταχείας ξήρανσης – βακτηρίου Xylella
Συναγερμό στις ελληνικές φυτοϋγειονομικές υπηρεσίες έχει προκαλέσει μια νέα πολύ σοβαρή απειλή για την ελιά και για άλλες δενδρώδεις καλλιέργειες, η οποία βρίσκεται «προ των πυλών» της Ελλάδας. Πρόκειται για το βακτήριο καραντίνας Xylella fastidiosa, το οποίο πρόσφατα εντοπίστηκε σε ελαιόδεντρα στη Νότια και Βόρεια Ιταλία. Τα ελαιόδεντρα και τα εσπεριδοειδή φαίνεται ότι είναι ξενιστές του βακτηρίου και η εμφάνισή του στη γειτονική μας Ιταλία έχει προκαλέσει την έντονη ανησυχία και στη χώρα μας.
Τι είναι το βακτήριο Xylella
Το Xyllela fastidiosa είναι ένα νέο φυτοπαθογόνο βακτήριο που προσβάλλει πολλά είδη φυτών, όπως την ελιά, την αμυγδαλιά, τη ροδακινιά, τον πλάτανο, την πικροδάφνη, εσπεριδοειδή και αποτελεί οργανισμό καραντίνας για την Ευρώπη και τη χώρα μας. Το βακτήριο δεν έχει εντοπισθεί στην Ελλάδα, αλλά έχει ταυτοποιηθεί σε περιφέρειες της Νότιας και της Βόρειας Ιταλίας σε δένδρα ελιάς, με την περιοχή να έχει κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Το παθογόνο είναι ένα διασυστηματικό βακτήριο αργής ανάπτυξης, που εγκαθίσταται και πολλαπλασιάζεται στα αγγεία του ενεργού ξύλου, τα οποία αποφράσσει προκαλώντας δυσκολίες στη διακίνηση των θρεπτικών στοιχείων και του νερού μέσα στο φυτικό σώμα. Χαρακτηριστικό του βακτηρίου είναι ότι έχει πολλά στελέχη με εξειδίκευση στους ξενιστές που αυτά μπορούν να προσβάλουν.
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα που προκαλεί είναι νεκρώσεις φύλλων, ξηράνσεις κλαδίσκων και κλάδων, καχεξία, χλώρωση, μάρανση, μείωση της παραγωγής και σταδιακά ξήρανση ολοκλήρου του δένδρου. Αυτά γίνονται περισσότερο αισθητά κατά τη θερινή περίοδο και τις αρχές του φθινοπώρου όταν η έλλειψη νερού και θρεπτικών στοιχείων είναι πιο έντονη και οι ασθένειες που προκαλεί εμφανίζονται πιο έντονα σε περιοχές με ήπιους χειμώνες. Στην ελιά αλλά και σε άλλα φυτά της ίδιας «οικογένειας», το χαρακτηριστικό σύμπτωμα της ασθένειας είναι τα «καψίματα» των φύλλων που εμφανίζονται διάσπαρτα στο δέντρο και γρήγορα μπορεί να εξελιχθούν σε αποπληξία και θάνατο του φυτού.
Τρόπος μετάδοσης
Κύριος τρόπος μετάδοσης του βακτηρίου Xylella από τη μία περιοχή στην άλλη είναι το μολυσμένα δενδρύλλια ενώ η μετάδοση από τα ασθενή στα υγιή φυτά γίνεται με πολλά μυζητικά έντομα.
Μέτρα πρόληψης – αντιμετώπισης
Δεν υπάρχει χημική καταπολέμηση του παθογόνου βακτηρίου και η αντιμετώπισή του επιτυγχάνεται με την αποφυγή εισόδου του παθογόνου στη χώρα, με την εφαρμογή αυστηρών μέτρων φυτοϋγειονομικού ελέγχου, με αυστηρούς ελέγχους κατά τη διακίνηση φυτικών ειδών και πολλαπλασιαστικού υλικού, με απαγόρευση εισόδου δένδρων ελιάς από περιοχές της Ιταλίας, όπου ανιχνεύτηκε και με επισκοπήσεις σε διάφορες καλλιέργειες (ελιά, εσπεριδοειδή, αμυγδαλιά, κλπ).
Η κ. Ειρήνη Βυτινιώτου από το τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου της Διεύθυνσης Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Περιφερειακής Ενότητας Ρεθύμνου σε δήλωσή της στο «Ρ» σχετικά με τα μέτρα πρόληψης τόνισε πως «ως υπηρεσία έχουμε ενημερώσει τους φυτωριούχους και τους καταστηματάρχες εμπορίας φυτών ότι υπάρχει αυτός ο επιβλαβής οργανισμός και για το λόγο αυτό πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί κατά την εισαγωγή ή τη διακίνηση δενδρυλλίων ελιάς ή άλλων φυτών. Το βακτήριο δε θα έρθει μόνο του εδώ και το θέμα είναι ότι οι παραγωγοί από μόνοι τους δεν μπορούν να κάνουν τίποτα και γι’ αυτό επικεντρώνουμε την προσοχή μας στους φυτωριούχους».
Για τους παραπάνω λόγους, η Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής εφιστά την προσοχή των καλλιεργητών σχετικά με το αντικείμενο του θέματος περί του καταστροφικού οργανισμού Xylella fastidiosa και παρακαλεί οποιονδήποτε παρατηρήσει συμπτώματα να ενημερώσει άμεσα την αρμόδια φυτοϋγειονομική υπηρεσία.
Μαρία Ιερωνυμάκη