Ο τρύγος της Ευγενίας Σπαντιδάκη- Ζαμπετάκη

Γράφει η Ευγενία Σπαντιδάκη-Ζαμπετάκη

Συν/χου δασκάλα

-Μπρε συ Στελιανή είντ’ αποκάμετε, τρυγάτε σήμερο;

Advertisement

-Ναι θειαδάκι ούλοι αξημέρωτα εγκάψανε οθέ ν’το «Λαγκό» να τρυγήσουνε πια ομπρός το γεροντάμπελο α–πούνε μικιό κι αποκειάς⁽¹⁾ θα βγούνε από πάνω να τρυγούνε τσι «Πατελούρες» το μεγάλο αμπέλι.

-Θα ‘χουνε πολλά σταφύλια γιατί οφέτος είναι «σταφυλοχρονέ» τα λάλιενε καλά ο καιρός, δεν έβρεξενε να σαπιθούνε οι ρώγες, να σκουληκιάσουνε.

-Ναι, ναι, θεια Μαριγώ, μα έλα παέ γιατ’ έχω τα «βιαστικά τσ’ αλεπούς», ψήνω, παστρεύω, κάνω μυζηθρόπιτες, είντα λογάσαι κιας είκοσι νομάτοι θα μαζωχτούνε μαζί με τα γλάνια.

-Είναι ζάβαλε⁽²⁾ τ’ αμπέλια μεγάλα και χρειάζουνται πολλά χέρια Στελιανή μου. Δεν κατέεις τη μ-παροιμία α-που λέει: «Τα πολλά χέρια στη δουλειά!… αλλά και στο φαητό; Είπα γω ας πούναι κι άλλοι…». Ποιοι και ποιοι θα ‘ναι;

-Η συντέκνισσά μου η Αργυρένια με τον άντρα τζη και τα τρια μεγάλα κοπέλια, τα κουνιάδια μου με τα γλάνια⁽³⁾, ο αμπλός⁽⁴⁾ με τη φαμελιά ν-του, αναμαζώνουνται πολλοί τρυγητάδες.

-Είντα θα τσ’ αποσιάξεις παιδί μου;

-Δε σου ‘πα θειά, έσφαξενε ο άντρας ένα ν’ αρνί, θα τηγανίσω κουνέλια, θα τηγανίσω πατάτες, πίτες, να βοσκιθούνε⁽⁵⁾ καλά γιατί δουλέβγουνε τζάμπα.

-Είντα τζάμπα και ξετζάμπα, μεθαύριο που θα τρυγούνε κι αυτοί δε θα τσι συντράμετε⁽⁶⁾ και σεις; Ο τρύγος θέλει χέρια πολλά και γιουρούσι, δεν έχεις ακουστά απου λένε «θέρος, τρύγος, πόλεμος;»

-Ετσά ‘ναι αυτά θεία μου, μια σου και μια μου…

-Δε μου λες εδά Στελιανή μου, η πεθερά σου δε ν’ επρόβαλενε να σου βοηθήσει γη τρυγά με τσ’ άλλους;

-Είντα να σου πω θειά, εκουβαλήθηκενε το πρωί και φώνιαξέ μου από τη σκάλα, πως πονεί λέει ο κόκκαλός τση και δε μπορεί να κουνήσει.

-Ηγούγια μου κακονίζικη μια ν’ απονιά, ας μη σου κανενε μεγάλα πράματα, μια πατάτα δεν εμπόριενε να σου καθαρίσει;

-Παραίτατηνε⁽⁷⁾ και ξια τση δε κατέεις τη μ-παροιμία που λέει «Όσες πράσινες φοράδες, τόσες καλοπεθεράδες…» δε θέλει απονομίς⁽⁸⁾ τση πράμα⁽⁹⁾.

-Σαν εβρέθηκα επαέ να σε βοηθήσω μια μια ουλιά, φέρε τσι πατάτες να τσι παστρέψω.

Εγιουρούντηξενε⁽¹⁰⁾ η Στελιανή και ως το μεσημέρι α-πούρθενε ο άντρας τση, ήτανε ούλα έτοιμα. Εφορτώσανε τη φοράδα με τα φαητά, εκαβαλήκεψενε και η νοικοκερά στο σαμάρι και φτάξανε τζιριτηχτοί⁽¹¹⁾ στ’ αμπέλι, τη γκάψα του μεσημεριού.

Τσ’ αποδεχτήκανε οι τρυγητάδες με φωνές και τραγούδια. Έστρωσενε η νοικοκερά κάτω από τη μεγάλη χαρουπέ ένα τραπεζομάντηλο και κένωνε ν-τα μοσκομυρισμένα φαγητά στα μεγάλα τσίγκινα πιάτα. Έκοβγενε μεγάλες φέτες φρεσκοζυμωμένο ψωμί και τ’ ασφεντούρανε⁽¹²⁾ από τη μια μπάντα του τραπεζιού ως την άλλη, να φτάνουνε ούλοι να γεύουνται. Ο Γιακουμής ο άντρας τση εκέρνανε το κρασί μ’ ένα μπακιρένιο μαστραπά⁽¹³⁾ κι η κοπελιά ν-του η Δωσία⁽¹⁴⁾ η πια μιτσή⁽¹⁵⁾ εκέρνανε το δροσερό νερό απ’ όνα πήλινο λαήνι.

Εφάγανε, ευχαριστηθήκανε και για μιας εγιουρουντήξανε στ’ ατρύγητα κλήματα.

-Μέχρι τα λιοβουτήματα, έλεγενε ο Γιακουμής, πρέπει να ‘χωμενε αποτρυγήσει, δε συμφέρει να χάσομενε αύριο τη μέρα μας για δυο τρεις κουρμούλες που θ’ απομείνουνε.

Ο αφέντης του ο γερο Γιαννακός είχενε άλλη γνώμη. Με τη βραχνή γέρικη φωνή ν-του, εβαταλάλιενε⁽¹⁶⁾

-Η βιαστική δουλειά ζάβαλε, σηκώνει αναγέλιο….

Ετσά που μα σε βιάζεις θωρώ τα κοπέλια και δε καλοπαστρέβουνε τα σταφύλια. Οι ξυνές ρώγες και οι κούφιες α δε πεταχτούνε θα ξυδιάσει το κρασί. Καλλιά ‘χω να μαζώνετε τσι ρώγες που πέφτουνε κάτω και να μη βιάζεστε. Οι ρώγες βγάνουν το κρασί, όι⁽¹⁷⁾ οι τσαμπούρες.

Ετότες σας παίρνει το λόγο ο γιος του και του λέει:

-Οι ρώγες α-που μένουνε στο χώμα είναι πεσκέσι⁽¹⁸⁾ των πουλιών και των ζώων, νοιάζεται και γι’ αυτά ο Μεγάλος θεός έχουν κι αυτά το μερτικό τους.

Οι τρυγητάδες γέμιζαν τα καλάθια και τα φκαιρέζανε⁽¹⁹⁾ στα μεγάλα τρυγοκόφινα. Οι κουβαλητές τα σηκώνανε στον ώμο και τα φορτώνανε στα μουλάρια και στους γαϊδάρους. Όσο προχωρούσενε η μέρα και ο ήλιος έγερνενε στη Δύση ένα αλαφρό αεράκι εδροσέρευγενε τσι τρυγητάδες. Αρχινήξανε τα τραγούδια και τ’ αστεία αναμεταξύ ν-τονε και τελειώσανε από νωρίς το πανηγύρι του τρύγου.

Λέξεις

(1)  αποκειάς = από εκεί

(2)  ζάβαλε= τούρκικη λέξη, κακονίζικε

(3)  γλάνια = τούρκικη λέξη= παιδιά

(4)  αμπλός= αδελφός

(5)  βοσκιθούνε = χορτάσουνε

(6)  συντράμετε =  βοηθήσετε

(7)  παραίτατηνε = άφησέ τηνε

(8)  απόνομις τση = εκ μέρους της

(9)  πράμα = τίποτα

(10)   εγιουρούντηξε = όρμησε

(11)   τζιριτηχτοί = τρεχάτοι

(12)   ασφεντουρώ = πετώ μακριά

(13)   μαστραπάς = κύπελο

(14)   Δωσία = Θεοδωσία

(15)   μιτσή  = μικρή

(16)   εβατταλάλιενε = εφλυαρούσε

(17)   όι = όχι

(18)   πεσκέσι = δώρο

(19)   φκαιρέζανε = αδειάζανε