Tης Βλασίας Μιχαηλίδου – Τριπολιτάκη
Φιλολόγου M.Sc.
Εκπαιδεύτριας Α.μ.Ε.Α. I.T. 
Κατηχήτριας Ι.Ν. Αγ. Τεσσάρων Μαρτύρων
Σημείο των καιρών μας, της κρίσης, της πενίας, της εξαθλίωσης και της αποδόμησης αποτελεί και η απαξίωση της παρέλασης. Παρελαύνω σημαίνει ετυμολογικά ελαύνω παρά τινός, δηλ. περνώ δίπλα από κάποιον, κι επειδή η διέλευση αυτή γίνεται στο πλαίσιο κάποιας εθνικής επετείου ή εξέχουσας τοπικής γιορτής, πρόκειται για διέλευση στρατού ή οργανωμένου τμήματος προ επισήμου προσώπου.
Το πρόβλημα που έχει ανακύψει τα τελευταία χρόνια αφορά αυτά τα επίσημα πρόσωπα. Ο εξαθλιωμένος και αγανακτισμένος πολίτης, ακυρώνοντας συλλήβδην το πολιτικό σκηνικό της χώρας και επιλέγοντας ως εκπροσώπους του στο κοινοβούλιο τους εθνοπατέρες του τσαμπουκά, εύλογα δεν είναι διατεθειμένος να παρακολουθήσει μία παρέλαση, όπου μαθητές και στρατός αποδίδουν τιμητικό χαιρετισμό στους υπαίτιους αυτής της δυσπραγίας. Ο Έλληνας έχει απηυδήσει από τα συνεχή ψεύδη, την υποκρισία και την ασυνέπεια των εκάστοτε κυβερνόντων, που τη μια λένε λεφτά υπάρχουν και την άλλη υπογράφουν νέα μνημόνια, επιβάλλοντας νέα μέτρα λιτότητας, για να μην χρεοκοπήσουμε. Από τη μία, θριαμβολογούν για την ύπαρξη πρωτογενούς πλεονάσματος κι από την άλλη, τα Μ.Μ.Ε. βοούν περί ανεκπλήρωτων υποχρεώσεων της κυβέρνησης σε επιδόματα, επιστροφές φόρων, καταναλωτικές δαπάνες Δημοσίου κ.ά. Από τη μία, επιβάλλουν δυσβάσταχτους φόρους στη μεσαία τάξη, που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της κοινωνίας, κατακτώντας το ρεκόρ της χώρας με τη μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση φόρων στην Ευρώπη, κι από την άλλη, μένουν ανέπαφα μεγάλα κεφάλαια, ενώ εφαρμόζονται συνεχώς αλλαγές στα φορολογικά με επικίνδυνους χειρισμούς, ανούσιους πειραματισμούς, διαιωνίζοντας τη σύγχυση και τις αδικίες σε βάρος των κατώτερων στρωμάτων και των επιχειρηματικών κινήσεων.
Από τη μια, διατυμπανίζουν πως δε θα υπάρξουν άλλες οριζόντιες περικοπές κι αμέσως μετά ψηφίζονται νομοσχέδια που οριζοντιώνουν τους πολίτες, οι οποίοι, λυγίζοντας από τα βάρη των χρεών, οδηγούνται στην αυτοχειρία. Από τη μια, υπόσχονται πως δε θα βγει σε πλειστηριασμό η πρώτη κατοικία κι από την άλλη, ζητούν όσοι δεν μπορούν να πληρώσουν φόρους να δίνουν τα σπίτια τους στο Δημόσιο. Τη μια υπόσχονται ανάκαμψη το 2013, ενώ λίγο αργότερα, ελαφριά τη καρδία, μεταθέτουν την έξοδο από την κρίση την επόμενη δεκαετία, αλλά διαψεύδουν την απαισιόδοξη πρόβλεψη πως δε θα ξαναδούμε μέρες ευημερίας σ΄ αυτήν ή στην επόμενη γενιά. Ίσως, αν έχουμε τα γονίδια του αιωνόβιου επίτιμου προέδρου Κ. Μητσοτάκη, ζήσουμε με αυτήν την ελπίδα «πού ΄ναι τα χρόνια, ωραία χρόνια». Κι όσο το εθνικό σχέδιο ανάπτυξης διέρχεται των Συμπληγάδων μικροκομματικών συμφερόντων και πολιτικής προσωπικής εξυπηρέτησης, τόσο η όποια προσπάθεια για ανάκαμψη θα μένει ατελέσφορη κι η αγανάκτηση του κόσμου θα διογκώνεται, πυροδοτώντας δυσάρεστες εξελίξεις στο κοινωνικό γίγνεσθαι.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα Πανεπιστήμια, που από πνευματικά ιδρύματα έχουν μετατραπεί σε επαναστατικούς προμαχώνες, λόγω της ανικανότητας του υπουργείου να δημιουργήσει σύστημα αξιολόγησης κι αξιοκρατίας, αλλά και λόγω ανευθυνότητας του ίδιου του υπουργού που θέτει σε διαθεσιμότητα του υπαλλήλους όλων των Πανεπιστημίων, εκτός του Παντείου, που δίδασκε τόσα χρόνια, και του Πειραιά, που ανήκει στην εκλογική του περιφέρεια. Κι εν τω μεταξύ, περνάνε οι μέρες, οι εβδομάδες, το εξάμηνο χάνεται και πολλές οικογένειες επιβαρύνονται με τα ενοίκια σπιτιών.
Στην πρωτεύουσα της γειτονικής μας Ιταλίας αυτή η ίδια αγανάκτηση μετέτρεψε την πορεία διαμαρτυρίας για τα μέτρα λιτότητας σε πεδίο μάχης, με δακρυγόνα, ξύλο και τραυματίες. Εικόνες εκμαυλισμού της δημοκρατίας σημειώνονται και σ΄ άλλες χώρες της γηραιάς ηπείρου, εγείροντας ερωτηματικά για την εξέλιξη, όχι μόνο της ευρωζώνης, αλλά και των υφιστάμενων πολιτικών συστημάτων και πολιτειακών θεσμών.
Όταν, λοιπόν, έχει δημιουργηθεί ένα τέτοιο πολιτικό σκηνικό, που καταρρακώνει την αξιοπρέπεια του πολίτη, υποσκάπτει την εθνική ταυτότητα, εύλογα επέρχεται και η απαξίωση των εθνικών συμβόλων, αξιών, θεσμών, στα οποία ανήκει κι η παρέλαση. Τα τελευταία χρόνια έχουν συμβεί αρκετά περιστατικά ευτελισμού των παρελάσεων σε εθνικές επετείους, είτε με άσεμνες χειρονομίες μπροστά στους επισήμους, είτε με πορείες διαμαρτυρίας. Επίσης, πολλοί μαθητές συμμετέχουν με φανερή δυσθυμία, ενώ αρκετές νεαρές βρίσκουν την ευκαιρία να επιδείξουν τα σωματικά τους προσόντα με προκλητικά κοντές φούστες και ψηλά τακούνια, υποβαθμίζοντας τη μαθητική παρέλαση σε πασαρέλα. Από την άλλη, υπάρχει μία ακόμη μεγαλύτερη μερίδα νεανικού πληθυσμού, που είναι εντελώς αδιάφορη μπροστά σε τέτοια θεάματα και απολαμβάνει σε κάποια καφετέρια την ευκαιρία που τους δίνει η εθνική επέτειος για διασκέδαση κι απαλλαγή από το σχολικό φόρτο εργασίας.
Η ευθύνη για την αποκαρδιωτική αυτή εικόνα βαραίνει τους γονείς, που είτε βρίσκονται σε περίοδο οικονομικής κρίσης, είτε σε περίοδο ευημερίας, κινούμενοι από εγωκεντρική στάση ενδιαφέρονται μόνο για την προώθηση προσωπικών θεμάτων, κυρίως υλικών απολαβών κι απολαύσεων. Το έχω σημειώσει και σε άλλο άρθρο, η ιστορική μνήμη δεν καλλιεργείται μόνο μέσα από τα σχολικά εγχειρίδια, αλλά κι από την επαφή μας με ιστορικούς χώρους, μνημεία κι εκδηλώσεις. Η Ελλάδα δεν είναι μόνο οι μαγευτικές παραλίες. Σ’ όλη τη χώρα βρίσκονται διάσπαρτα τα τεκμήρια ενός πολιτισμού, που αποτέλεσε το φωτοδότη ολόκληρης της ανθρωπότητας. Αν δεν γνωρίσουμε από κοντά τα σπουδαία αυτά δημιουργήματα, που από τη ζωογόνα δύναμή τους εξακολουθεί να τροφοδοτείται όλη η ανθρωπότητα, που διψάει για αληθινή μάθηση, πώς θα νιώσουμε συγκίνηση, αντικρίζοντας τη γαλανόλευκη, πώς θα πανηγυρίσουμε μ’ έναν κοινό παλμό στις εθνικές γιορτές;
Κυρίως, όμως, ευθύνεται το εκπαιδευτικό σύστημα, που δεν αναπτύσσει στους νέους την ιστορική μνήμη, την κριτική σκέψη και την εθνική συνείδηση. Οι αρετές της αυτοθυσίας, της φιλοπατρίας, της φιλοτιμίας που συνιστούν το ανθρωπιστικό ιδανικό, το οποίο είναι σύμφυτο με την ελληνική ιστορία και παράδοση, ωχριούν μπροστά στη λαίλαπα της κρίσης αξιών και ιδανικών. Η ιστορία γράφεται σύμφωνα με τις πολιτικές τοποθετήσεις των συγγραφέων κι αντί για συλλογική μνήμη καλλιεργούνται οι πολιτικές μνήμες της δεξιάς και της αριστεράς κι ο διχασμός. Με τέτοια πατριωτικά ελλείμματα, είναι φυσικό επακόλουθο οι ακραίες ιδεολογίες να κερδίζουν έδαφος, υπονομεύοντας το θεσμό της δημοκρατίας, το εθνικιστικό αδιέξοδο να εντείνεται κι οι εκφάνσεις βίας να αμαυρώνουν όχι μόνο τις εορταστικές εκδηλώσεις, αλλά κι όλη την καθημερινότητά μας.
Επιπλέον, η απαξίωση του πολιτικού συστήματος και των εκπροσώπων του αποτελούν μια εύσχημη δικαιολογία για απρεπείς συμπεριφορές στο χώρο των παρελάσεων ή για τη αποστασιοποίηση από οτιδήποτε σχετίζεται με τις εθνικές επετείους, πανηγυρικές εκδηλώσεις, παρελάσεις, πατριωτικά άσματα, επίσημους λόγους. Ξεχνάμε, όμως, πως τα τιμώμενα πρόσωπα σ’ αυτές τις εθνικές γιορτές είναι οι χιλιάδες νεκροί κι οι αγωνιστές που προάσπισαν την εθνική μας ελευθερία. Οι προκλητικές συμπεριφορές συνιστούν ασέβεια απέναντι στους ένδοξους προγόνους μας, στους υπέροχους ηρωισμούς, τις απίστευτες αυτοθυσίες, την ελληνική λεβεντιά, όπως αυτή καθρεφτίστηκε στα πολύνεκρα πεδία των μαχών της στεριάς και της θάλασσας. Στη θέση των επισήμων θα πρέπει να βλέπουμε όλους εκείνους τους εύαθλους αγωνιστές του 1821 και του 1940, που έκαναν το θάνατό τους ζωή, λουσμένη στο φως των υψηλών ιδανικών.
Επίσης, θα πρέπει να σημειωθεί πως η ανάγκη για τη διατήρηση ομοιομορφίας από τους παρελαύνοντες δε συνιστά δικτατορικό κατάλοιπο, όπως ισχυρίζονται οι επικριτές της παρέλασης, αλλά αντανακλά την εθνική ομοιογένεια και την κοινωνική συνοχή. Η εξύψωση του εθνικού συναισθήματος, καθώς ακούγονται επετειακά τραγούδια κι εμβατήρια, λειτουργεί ως τονωτικό μέσο στην καταρρακωμένη ψυχή μας. Αναπνέοντας την ατμόσφαιρα των ηρωικών εκείνων ημερών, παίρνουμε κουράγιο, για να συνεχίσουμε τον αγώνα της ζωής.
Εξέχουσα θέση στις πανηγυρικές αυτές εκδηλώσεις έχουν και οι στρατιωτικές παρελάσεις. Πέρα από τη συγκίνηση που εμφυσούν στους θεατές, παρουσιάζουν στους πολίτες την πειθαρχία του στρατού, όπως αυτή αποτυπώνεται στη στοίχιση και το ρυθμικό βηματισμό. Η ένταξη στο σύνολο, η σύνδεση του ατόμου με την κοινωνία, η ανάσχεση του ατομικισμού και η συλλογική συνείδηση καθρεφτίζονται στη συμμετρία του σχηματισμού και το συντονισμό της κίνησης. Για το λόγο αυτό, ήταν πολύτιμη η προσφορά του επιχειρηματία Βαρδή Βαρδινογιάννη να καλύψει το κόστος της στρατιωτικής παρελάσεως, όσον αφορά τα καύσιμα των μηχανοκινήτων σχηματισμών και των αεροσκαφών που θα πετάξουν στη Θεσσαλονίκη, διαλύοντας τα νέφη της εθνικής μιζέριας κι εξαθλίωσης και θυμίζοντας στους εκατέρωθεν γείτονές μας πως ο στρατός μας στέκεται πάντοτε άγρυπνος φρουρός της πατρίδας, πιστός στις αξίες όσων ηρωικά την προάσπισαν, μέχρι και λίγες δεκαετίες νωρίτερα.
Η απάντηση, λοιπόν, στο δίλημμα του τίτλου του κειμένου είναι η αγάπη μας για την πατρίδα, η κατάφαση προς τα υψηλά ιδανικά της φιλοπατρίας και της αυτοθυσίας. Ναι, θα είμαστε όλοι εκεί, την ερχόμενη Δευτέρα. Και μάλιστα θα πάμε από νωρίς στην εκκλησία μας, τιμώντας τους τέσσερις λεβέντες Αγίους νεομάρτυρες προστάτες της πόλης μας, τους «πολεμήσαντες γενναία υπέρ πίστεως και πατρίδος». Στη συνέχεια, θα δώσουμε όλοι το παρόν στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου, με κοσμιότητα κι υπερηφάνεια, να χειροκροτήσουμε θερμά τα παιδιά της Ελλάδας. Κι ας σιγοτραγουδήσουμε «με το χαμόγελο στα χείλη παν’ οι φαντάροι μας μπροστά…», για να αναθαρρήσει και η δική μας ταλαιπωρημένη ψυχή και να τραβήξει πορεία ανάλογη με την παρακαταθήκη που της άφησαν οι ένδοξοι πρόγονοί μας, λέγοντας «όχι» στο φασισμό και στην εθνική υποτέλεια.