Από των αρχαιοτάτων χρόνων αι μυίαι εθεωρούντο ως πληγή των κατοικουμένων τόπων. δια ν’ απαλλαγούν από τας εξ αυτού βλάβας οι αρχαίοι λαοί της Ανατολής, επεκαλούντο τον Αλεξίμυιον Βελζεβούθ ή κάλλιον Βεαλζεμούτ, το οποίον σημαίνει γλωσσικώς Κυρίαρχος των μυιών και όστις είχε την δύναμιν να εκδιώκη αυτάς. Κατά τον Πλίνιον τον Πρεσβύτερον όταν το πλήθος των μυιών επέφερε λοιμικάς νόσους εις την μεγάλην Ελλάδα, οι Ελαιάται εθυσίαζον εις τον θεόν Απόλλωνα Μυίαγρον και τα έντομα εξηφανίζοντο μόλις ετελείτο η θυσία. Κατά τον Μεσαίωνα αναφέρεται ότι ο Άγιος Βερνάρδος αφώρισε κάποτε τας μυίας και αυταί κατεστράφησαν.
Αι μυίαι αποτελούν την μεγαλυτέραν ομοιογένειαν της τάξεως των διπτέρων εντόμων. Περιλαμβάνουν δε περί τα 20.000 είδη. Μεταξύ αυτών υπάρχουν μυίαι εντομοφάφαι, πολύτιμοι βοηθοί της Γεωργίας, μυίαι παράσιτοι του δέρματος των ζώων και αυτού του ανθρώπου, μυίαι σαρκοφάγοι, αι οποίαι εξαφανίζουν τα λείψανα των θνησιμαίων, και άλλα πολυάριθμα είδη προσβάλλοντα τα δημητριακά, τους καρπούς και τα όσπρια εις τους αγρούς και εις τους κήπους.
Αι μεταμορφώσεις των μυιών είναι πλήρεις, με την εξής μόνον διαφοράν, ότι τινές μεν μεταξύ αυτών είναι ωοτόκοι, άλλαι νυμφοτόκοι και άλλαι ωοζοτόκοι: Αι νυμφοτόκοι είναι ιδίως παράσιτα των θηλαστικών και των πτηνών γεννώνται δε υπό τη μορφήν της νύμφης διότι η προνυμφιακή κατάστασις συνετελέσθη εντός του ωαγωγού. Αι σαρκοφάφοι μυίαι είναι ωοζοτόκοι και αποθέτουν εις τας σάρκας αι οποίαι μέλλουν να θρέψουν τους απογόνους των, μικράς προνύμφας, αι οποίαι είχον διαρρήξει το χόριον του αυγού εντός του μητρικού ωαγωγού. 
Αι μυίαι διαφέρουν των κωνώπων όχι μόνον διότι έχουν κεραίας βραχείας, αλλά και ως προς ολόκληρον το σώμα. Διότι τούτο συνήθως είναι πλατύ μάλλον ή επίμηκες, έχει τη κεφαλήν ημισφαιρική, θώρακα πλατύν, προβοσκίδα βραχείαν, σαρκώδη και ανασυρομένην εντός του στόματος, πτέρυγας αρκετά ευρείας, πόδας συνήθως βραχείς, κοιλίαν, ενίοτε αρκετά πλατείαν.
Είδη Μυιών
Αι μυίαι, οι οποίαι ευρίσκονται εις τας οικίας μας, περιλαμβάνουν πολλά επιδη, κατ’΄αριθμόν όμως δυσανάλογα, ων τα κυριότερα είναι : 1) Μυία η οικιακή η κοινοτέρα πασών αντιπροσωπεύουσα τα 97% των εντός οικιών., 2) Η μικρά οικιακή μυία, ονομαζόμενη Ομαλόμυια, η οποία αναφαίνεται ενωρίτερον της προηγουμένης και διακρίνεται εκ του μικροτέρου αυτής σώματος. 3) Η μεγάλη κυανή μυία του κρέατος ή μυία ή εμούσα, η οποία οσφραίνεται, το κρέας από αποστάσεως και μετά δυσκολίας απομακρύνεται. 4) Η Μυία χρώματος πρασίνου χρυσίζοντος, ονομαζόμενη Λουκιλία, η οποία επιζητεί τας εν αποσυνθέσει ουσίας. 5) Μυία η ραβδωτή, η οποία είναι ζωοτόκος και καταθέτει τας σχαδόνας αυτής τελείας επί των σηπομένων ουσιών, τέλος σπανιότατα εισέρχεται εις τας οικίας και Οξύστομος μυία, μεγάλη και φαιά το χρώμα, η οποία κεντά τα κατοικίδια ζώα, δια να τραφεί εκ του αίματος αυτών. Αι οικιακιαί μυίαι, η κυανή μυία και η πρασινοχρυσίζουσα, έχουν ομοίους χαρακτήρες. Όλαι είναι άοπλοι, στερούνται δηλ. διατρητικών οργάνων, το κατώτερον αυτών χείλος, εις σχήμα προβοσκίδος, χρησιμεύει δι’ απορρόφησιν ρευστών ουσιών. Το άκρον των ποδών ή ο ταρσός φέρει τρίχας μικροσκοπικάς, έχει δε προς τούτοις πέλματα, των οποίων η κατωτέρα επιφάνεια καλύπτεται από πλήθος μικρών τριχών, δια των οποίων το έντομον προσκολλάται επί των αντικειμένων επί των οποίων επικάθηται. Η οικιακή μυία, η οποία μας ενδιαφέρει περισσότερον, επιζητεί την γειτονίαν του ανθρώπου, ζει πέριξ αυτού, εισέρχεται και εξέρχεται των κατοικιών αναζητούσα τροφήν, και απομακρύνεται ευκόλως 700-800 μέτρα. Κατά τας εκδρομάς αυτάς το έντομον σταματά εις πάσαν ουσίαν της αρεσκείας του, επικαθημένη αλληλοδιαδόχως εις περιτώματα, κοπρίαν, ακαθαρσίας της οδού, ρύπους των ρυάκων και έπειτα μολύνει ερχομένη τα τρόφιμα τα εκτιθέμενα προς πώλησιν εις τας οδούς και τας αγοράς και εντός της οικίας.
Αι οικιακαί μυίαι πληθύνονται εις τας οικίας από του Μαϊου μέχρι του Οκτωβρίου ελαττούνται δε και γίνονται σπάνιαι, όταν ο καιρός κατασταθή ψυχρός. Εκάστη δε αυτών δύναται να ζήσει από 6 εβδομάδων μέχρι 4 μηνών. Οι πολλοί πιστεύουν ότι τα έντομα ταύτα αποθνήσκουν κατά τον χειμώνα. Δυστυχώς τούτο δεν είναι αληθές. Το αληθές είναι ότι αι μυίαι δεν εξαφανίζονται κατά τον χειμώνα, αλλά καταφεύγουν εις τα μέρη εκείνα όπου η θερμοκρασία είναι κατάλληλος. Δύναται δε και να πολλαπλασιαστούν κατά τον χρόνον τούτον, όταν ευνοϊκή τύχη η θερμοκρασία. Επειδή αι μυίαι του χειμώνος ευρίσκονται εις μέρη θερμά και κατά ομάδας μεμονωμένας, είναι δυνατόν ευκόλως να εξολοθρευθούν.
Αι μυαίαι φορείς παρασίτων και μολυσμάτων:
Τα ήθη και έθιμα των μυιών αποδεικνύουν ευκόλως κατά τίνα τρόπον δύναται, αύται να βλάψουν τον άνθρωπον, εισάγουσαι, τα μολύσματα των νόσων εις τας οικίας ημών και εις τα τρόφιμα, τούτο ήτο γνωστόν από παλαιοτάτων χρόνων. εξηκριβωθη δε δια των γενομένων ερευνών.
Διασπορά παθογόνων μικροβίων
Χολέρα: Κατά την επιδημίαν της χολέρας του 1858 εν Αγγλία διάσημος επιστήμων ο Μούρ,. παρατήρησε στενή σχέση μεταξύ της πορείας της νόσου και της εμφανίσεως ή εξαφανίσεως των μυιών. Έκτοτε συνεβούλευσεν ότι έπρεπε να προφυλάσσουν τας τροφάς, από των διπτέρων τούτων, άτινα υπέθετε συντελούντα εις την διάδοσιν της χολέρας. Ἁι μυίαι, έγραφε, δεν έχουν ανάγκην να διατρέξουν μακρόν δρόμον, δια να μεταβούν από των περιττωμάτων των λορεριώντων ή των υπ’αυτών μεμολυσμένων αντικειμένων εις τα τρόφιμα, ωμά ή μαγειρευμένα».
Τυφοειδής πυρετός: Τα αυτά δύναταί τις να είπει και περί του τυφοειδούς πυρετού, του οποίου το μικρόβιον ευρίσκεται εις τα ούρα, τα πτύελα, και τα περιττώματα των τυφικών, ενίοτε δε και εις τας κενώσεις των των τύφου παθόντων πολλούς μήνας και έτη μετά την θεραπείαν. Ένεκα τούτου δεν φαίνεται έκπληκτικόν, ότι οι Αμερικανοί ιατροί απέδωκαν εις την μεσολάβησιν των μυιών την τεραστίαν εξάπλωσιν του τυφοειδούς πυρετού (20.000 κρούσματα) εις τα στρατόπεδα της Φλωρίδος κατά τον Ισπανοαμερικανικόν πόλεμον.
Διάρροια των παίδων: Και οι Άγγλοι και οι Αμερικανοί γιατροί απέδειξαν ότι υπάρχει σχέσις στενή μεταξύ της αφθονίας ων μυιών και της εξαπλώσεως της νόσου αυτής. Κατά τα έτη κατά τα οποία οι μυίαι αφθονούν είναι επίσης και η θερινή διάρροια των παίδων εξαπλωμένη. Η διάρροια επικρατεί κυρίως εις τας πτωχικάς συνοικίας, όπου και αι μυίαι είναι αφθονότεραι. Επεισόδιον επιδημίας διαρροίας των παίδων περιγραφέν υπό του ιατρού Κάπτεμεν απέδειξαν ότι εις ορισμένον συνοικισμόν επεκράτει η επι8δημία αυτή, διότι εκεί πλησίον υπήρχαν σωρείαι απορριμμάτων της πόλεως κεκαλυμμέναι υπό μυριάδων μυιών.
Άλλαι ασθένειαι: Πειράματα γενόμενα εις Νανσύ της Γαλλίας απέδειξαν ότι αι μυίαι αι επικαθήμεναι επί των πτυέλων των φθισικών δύναται να χρησιμεύσουν προς διασποράν του φυματικού βακτηρίου, διότι πραγματικώς τούτο διέρχεται, χωρίς να πάθει βλάβην τινά, τον πεπτικόν σωλήνα του εντόμου και ανευρίσκεται εις τα περιττώματα αυτού, όπως και άλλοι πολλοί συγγραφείς εβεβαίωσαν.
Επίσης θεωρείται βέβαιον ότι εις τας χώρας, όπου επικρατεί η τραχωματώδης οφθαλμία αι μυίαι συμμετέχουν εις την μετάδοσιν της νόσου.
ΜΕΤΡΑ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΜΥΙΩΝ
Πλείστα μέτρα υπάρχχυν καταστροφής των μυιών, όσαι εισήλθαν εις τας κατοικίας. 1) Παγίδες υάλιναι σχήματος κύρτου, όπου τα έντομα έρχονται και πνίγονται εις σαπωνούχον ύδωρ. 2) Χάρτης ηλειμμένος δια κολλώδους ουσίας. 3) Χάρτης μυιοκτόνος, δηλητηριασμένος δια διαλύσεως αρσενικούχου ή αντιμονιούχου. 4) Η κόνις του πυρέθρου (κοινώς σκόνη κωνώπων) είναι κοινόν εντομοκτόνον χρησιμοποιούμενον κατά 2 τρόπους! Πρώτον: αναφλεγόμενον και ενεργούν ούται δια του καπνού αυτού, όστις εκπέμπεται ένεκα της βραδείας καύσεως εν αναλογία δύο δραμίων κατά κυβικόν μέτρον,. δεύτερον δε δια της επιρρίψεως της ιδίας κόνεως δια καταλλήλων φυσητήρων εντός δωματίων συχναζομένων υπό μυιών. Το εντομοκτόνον όμως τούτο είναι δαπανηρόν και η ενεργητικοτης του εξαρτάται εκ της καλής ποιότητος και της νωπότητος. Προς τούτοις αι μυίαι δεν φονεύονται δι’ αυτού πάντοτε, αλλ’ απλώς ναρκούνται και είναι ανάγκη να συναθροίση τις ταύτας και να τας καύση ή να τας πνίξη.
Η φορμόλη είναι καταστρεπτική δια τας μυίας,δια να κατορθωθή δε να προσελκύση τας μυίας προσφέρεται εντός γάλακτος ως εξής: Εις δοχεία πλατέα και επίπεδα τίθεται μίγμα 15 δραμίων φορμόλης εμπορίου, 25 δραμίων γάλακτος και 65 δραμίων ύδατος, προστιθέμενης και ολίγης ζαχάρεως. Αι μυίαι καταπίνουν το μίγμα και φονεύονται μετά τινά λεπτά,. τα δε πτώματα αυτών, λίαν πολυάριθμα, πίπτουν όχι εντός των δοχείων αλλά πέριξ και ενίοτε αρκετά μακράν. Το μίγμα ούτω παρεσκευασμένον δύναται να χρησιμεύση δια πολλάς ημέρας και δίδει πάντοτε εξαίρετα αποτελέσματα εκτός των αρχών του χειμώνος, ότε αι μυίαι είναι ναρκωμέναι και δεν τρώγουν πλέον.
Και η κρεζόλη κατόπιν πειραμάτων απεδείχθη ως το άριστον εντομοκτόνον, χρησιμοποιειτε δε ως εξής: Η κρεζόλη εντός χύτρας βαθείας εξατμιζομένη τη βοηθεία της θερμότητς (πυραύνου, καμινέτου κ.λπ) εκπέμπει αφθόνους ατμούς, εις την αρχήν λευκούς, κατόπιν δι’ υποκυάνους, οι οποίοι αμέσως φονεύουν μυίας και κώνωπας.
KΩΝΩΠΕΣ ΣΕ ΔΡΑΣΗ
Όπως σε όλα τα έντομα, έτσι και στο σώμα των κουνουπιών διακρίνουμε τρία μέρη, την κεφαλή, τον θώρακα και την κοιλιά.
Η κεφαλή των κουνουπιών φέρει δύο μεγάλους σύνθετους οφθαλμούς καταλαμβάνοντας όλο το μπροστινό μέρος, ψαύδοντας σχεδόν αλλήλους, χωρίς όμως να συγχέονται, επί της μέσης νωτιαίας και της μέσης κοιλιακής γραμμής προς τούτοις η κεφαλή φέρει εξαρτήματα άξια ιδιαιτέρας προσοχής, διότι δια τούτων και μόνων δυνάμεθα να διακρίνωμεν τα γένη και τα φύλα.
Προς το νωτιαίον μέρος της κεφαλής παρατηρούμε δύο κεραίας μακράν, λεπτάς και οξείας εις τας θηλείας,μακροτέρας και πρεροφόρους εις τους άρρενας. Εκ τούτου λοιπόν γνωρίζομεν ότι οι φέροντες μακράς θυσανωτάς κεραίας είναι άρρενες.
Μεταξύ των κεραιών παρατηρείται η προσβοσκίς, η οποία μόνη είναι είναι ίση προς το ήμισυ του μήκους του σώματος και αποτελεί τον στοματικόν οπλισμόν του εντόμου. Συνίσταται δι’ αύτη εκ καλεού ή χελύνης, αύλακος μυϊκής καλυπτούσης τα θαυμάσια εργαλεία, δια των οποίων ο κώνωψ δύναται να διατρυπά το δέρμα και να εκμυζά το ανθρώπινο αίμα.
Πλαγίως υπάρχουσι δύο ζεύγη ξιφιδίων οξέως ηκονισμένων, δηλαδή αι ανώτεραι γνάθοι και αι κατώτεραι γνάθοι. Αι κατώτεραι γνάθοι είναι οδοντωτά ως πριόνια κατά το ελεύθερον αυτών άκρον, κατά δε την βάσιν συνέχονται μετά των γναθιαίων προσακτρίδων, αίτινες κατά πάσαν πιθανότητα είναι όργανα αισθητήρια, έχουν δε χαρακτήρας σαφείς δια των οποίων διακρίνονται τα γένη καιτα φύλα των κωνώπων. Η προσβοσκίς του ανωφελούς συνοδεύεται υπό δύο προσακτρίδων ίσων προς την προβοσκίδα κατά το μήκος, ενώ η προβοσκίς του κώνωπος έχει βραχυτάτας προσακτρίδες, όπως τουλάχιστον παρατηρείται εις τας θηλείας. Οι άρρενες αμφοτέρων των γενών τούτων δεν εγίζουν τον άνθρωπον αλλά τρέφονται μόνον δια καρπών και διακρίνονται ευκόλως διότι ως αι κεραία ούτω και αι προσακτρίδες αυτών είναι θυσανωταί. Εάν λοιπόν εκεντήθητε υπό κώνωπος, του οποίου η προβοσκίς είναι ενιαία, το κέντημα επροξενήθη υπό κώνωπος κοινού, αν όμως η προβοσκίς αυτού φαίνηται ως να είναι τριπλή, διότι αι προσακτρίδες έχουν ίσον μήκος προς ταύτην, το κέντημα έγινεν υπό ανωφελούς.
Ήθη :
Οι κώνωπες είναι έντομα εσπερινά ή νυκτερινά. Την δε ημέραν διέρχονται κεκρυμμένα εντός των σπηλαίων, των δασών, υπό τα τόξα των γεφυρών εις τας γωνίας των κατοικιών, όπου δηλαδή υπάρχει σκιά ή μάλλον σκότος. Οι ακμαίοι ανωφελείς αναπαύονται καθ’ όλην την ημέραν, ευρίσκονται δε εις τα υπόγεια, τα σπήλαια, τας οπάς. Εις τας κατοικουμένας οικίας καταφεύγουν υπό τας κλίνας, τας τραπέζας, τα καθίσματα, όπισθεν των ερμαρίων. Την δ’ εσπέραν αποτελούν σμήνη βομβούντα και μεταβαίνουν εις αναζήτησιν του νέκταρος των ανθέων και του χυμού των καρπών δια να τραφούν. Μόναι δ’ αι γονιμοποιηθείσαι ήδη θήλαιαι έρχονται να ροφήσουν εκ του αίματος ημών, και τούτο βεβαίως προέρχεται, ως και εις τα πλείστα των φιλοδερμάτων ζώων, εκ της ανάγκης την οποίαν αισθάνεται η θήλεια, να εξασφαλίση το μέλλον των τέκνων της. Δεν πρέπει δε να πιστεύομεν ότι οι κώνωπες ειδικώς προτιμούν το ανθρώπινον αίμα δύναται κάλλιστα να ζήσουν και χωρίς ημάς, διότι και τα λοιπά θηλαστικά ως και τα πτηνά προσβάλλονται υπ’ αυτών. Αλλά κυρίως ας προσέξωμεν τι συμβαίνει εις τας εναντίον του ανθρώπου προσβολάς.
Πρέπει να σημειώσωμεν ότι οι κώνωπες διασπείρονται προις την εσπέραν επί επιπέδου οριζοντίου, ανυψούμενοι μόλις ολίγα μέτρα υπεράνω του εδάφους. Ούτως εξηγείται διατί μικρόν ύψος αρκεί να προφυλάξη από ελωδών πυρετών.
Πηγή : Ν.Χ. Αποστολίδου. Καθηγητού.
Αθήνα 1914
Βιβλιοπωλείο ΣΙΔΕΡΗΣ