Η ΠΙΟ ΠΛΗΡΗΣ ΘΑΛΑΣΣΟΪΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΕΩΣ ΜΑΣ
Γράφει ο Δημοσιογράφος ΝΙΚΟΛΕΩΝ .Ι. ΤΣΟΥΠΑΚΗΣ
Δεν θα μπορούσε να βρει πιο επιτυχημένο τίτλο για το εξαιρετικό του βιβλίο «Ρέθυμνο και Θάλασσα » ο αξιόλογος εκπαιδευτικός, σύμβουλος της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, ιστοριοδίφης και σπηλαιολόγος Χάρης Στρατιδάκης και τούτο γιατί το Ρέθυμνο κολυμπάει κυριολεκτικά στη θάλασσα, ενυπάρχει, βρίσκεται μέσα σ’ αυτή. Όντως αν προσέξει κανείς την παλιά πόλη κυρίως από τα δυτικά θα διαπιστώσει ΄΄ότι είναι μια γλώσσα ξηράς ,μια χερσόνησος με πούντα την ιστορική Φορτέτζα, η οποία μάλιστα θυμίζει ένα τεράστιο στρογγυλό καράβι ή διαστημόπλοιο που έχει προσαράξει στην αγκάλη της Κρήτης. 
Το βιβλίο «Ρέθυμνο και Θάλασσα – Μια ιστορική σχέση» που είναι έκδοση του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου Ρεθύμνης, αποτελεί ‘ύμνο του θαλασσινού στοιχείου που περιβάλλει την Ρίθυμνα των ονείρων μας και μας μεταφέρει σ’ ένα νοσταλγικό ταξίδι στο παρελθόν κάνοντάς μας μια ενδιαφέρουσα περιήγηση στην ονειρεμένη καστροπολιτεία.
Περιέχει υπέροχες παλιές φωτογραφίες που αποδεικνύουν την άρρηκτη σχέση του Ρεθύμνου με τη θαλάσσιααύρα . Στις φωτογραφίες αυτές ζωντανεύουν οι παλιοί ψαράδες που με τα καϊκια τους έβγαζαν ψωμί τους από τη θάλασσα, και τα παλαιά πλοία που συνέδεαν το Ρέθυμνο με την Κρήτη την υπόλοιπη Ελλάδα και τις μεσογειακές χώρες.
Εκεί θα βρεις επίσης μοναδικές εικόνες της βουτηγμένης ‘στο άλιον ύδωρ’ αρχοντοπολιτείας που οι ντόπιοι ονόμασαν Ρίθυμνα – Ρέθυμνα – Ρεθύμνη – Ρεθυμνία – Ρέθυμνο – Ρέθυμνος-Ρέθεμνος (η ίδια ρίζα σε διάφορες εκφάνσεις ) θεωρώντας πολύ λίγο να την καλούν μόνο με ένα όνομα, ‘λόγω του αξεπέραστου κάλλους της και της γλυκύτητος που πάντα εξέπεμπε’.
Περιέχει επίσης χάρτες της Κρήτης με τα λιμάνια και τις μεγάλες ναυτικές σκάλες που περιέκλειαν το νησί, από το Λιβυκό και το Κρητικό Πέλαγος, καθώς και χάρτες με τις θαλάσσιες συγκοινωνίες του Ρεθύμνου από το 1837 έως το 2012.
Πολύ σημαντικός είναι και ο κατάλογος με τα ονόματα των πλοίων που έφερναν στο νομό μας κάθε είδους εμπόρευμα από Ευρώπη και Ανατολή ή εξήγαγαν ρεθυμνιώτικα προϊόντα σε διάφορες χώρες εμφαίνοντας πόσο καθοριστικός παράγων ήταν η θάλασσα για τη ζωή και την εξέλιξη του τόπου.
Το περιεχόμενο του τόμου έχει μεγάλο ενδιαφέρον καθώς εξιστορεί κάθε πτυχή που συνδέει την πόλη μας με το πέλαγος.
Στο «Ρέθυμνο και Θάλασσα αναβιώνουν ακόμη παλαιοί Ρεθυμνιώτες και επαγγέλματα συναφή με το θαλασσινό στοιχείο, όπως οι καραβομαραγκοί, οι βαρελοποιοί, οι καραγωγείς με τα λαδοβάρελα, οι λιμενεργάτες οι λεμβούχοι κ.λ.π. Το βιβλίο αναβιώνει σημαντικές στιγμές όπως η άφιξις των Ρώσων στο λιμάνι, η υποδοχή του Αρμοστού πρίγκηπος Γεωργίου, η τελετή θεμελίωσης του καινούριου λιμανιού κ.λ.π.
Πολύ σημαντικό είναι το ‘θαλασσινό χρονολόγιο’ του Ρεθύμνου, διότι εκεί καταγράφονται αξιοσημείωτα γεγονότα της ‘ρεθύμνιας θαλασσοϊστορίας’, ενώ σημαντική είναι και η αποτύπωση των 30 παραλιακών συνοικιών της πόλεώς μας στο χάρτη.
Ο συγγραφέας, ο Χάρης Στρατιδάκης, πάντα μας εκπλήσσει με τα εύστοχα και καίρια θέματα με τα οποία ασχολείται καθώς προσδίδει σε αυτά επιστημονικό κύρος και είναι προϊόν ενδελεχούς έρευνας και μελέτης.
Εν κατακλείδι: ‘το παρόν βιβλίο μας πληροφορεί για τα καρνάγια, τους νεώσοικους, τα επαγγέλματα, τους ανθρώπους, τα λιμάνια, το θαλάσσιο μέτωπο που εκτείνεται όχι μόνο μπροστά στην πόλη αλλά σε όλο το παράκτιο μήκος από τον όρμο Κορακιάς έως τις εκβολές του Μουσέλα. Μας μιλά για για τις παραθαλάσσιες συνοικίες της πόλεως Ρεθύμνης, για την εμπορική της κίνηση για την προϊστορία της κατοίκησης δίπλα στη θάλασσα για τη διαμόρφωση του τόπου μέσα στον γεωλογικό και τον ιστορικό χρόνο καθώς και τη διαχρονική οικολογία των υδάτων του. Σε αυτό ενέχονται 517 τεκμήρια και πειστήρια που έχουν ερανιστεί από έρευνες γεωλογικές, αρχαιολογικές, ιστορικές, ανθρωπολογικές, οικονομικές, αρχιτεκτονικές, περιβαλλοντικές, παλαιοντολογικές, σπηλαιολογικές, περιηγητικές, ναυτιλιακές, και δημοσιογραφικές. Τα τεκμήρια συνοδεύονται από 265 σχετικές φωτογραφίες,, 18 πρωτότυπους χάρτες και 25 πίνακες.
Συμπέρασμα: «το Ρέθυμνο σε παλαιότερες εποχές ήταν περισσότερο δεμένο με τη θάλασσα απ’ ότι σήμερα και μέχρι τη δεκαετία του 1950 υπήρξε αυτάρκες και παραγωγικό»
Το συμπέρασμα αυτό αποτελεί κόλαφο για ορισμένους ταγούς του Ρεθύμνου αλλά και συμπολίτες, οι οποίοι στρουθοκαμηλίζοντας και σφυρίζοντας αδιάφορα φρόντισαν ν’ αποκοπεί ο τόπος μας από τη θάλασσα και να γίνεται όλο και λιγότερο αυτάρκης και εξαρτώμενος από το Ηράκλειο και τα Χανιά. Δυστυχώς έκαναν επίκαιρη τη φράση του κορυφαίου Ρεθυμνίου λογοτέχνη και φθάσαμε όλοι να λέμε με καημό ‘Αχ Παντέρμο Ρέθεμνος’
