Του Μανώλη Σκαρσουλή
Το προφυλακτικό κατά της αξιοκρατίας λέγεται ρουσφέτι 
Αν καμιά φορά νοιώσετε συμπτώματα αξιοκρατίας, ξαπλώστε και περιμένετε να σας περάσουν
Όλοι γνωρίζουν «τι δικαιούνται» και δεν αφήνουν ευκαιρία να μην το διατυμπανίσουν: καλό μισθό, δωρεάν παιδεία, αξιοπρεπή σύνταξη, δωρεάν νοσοκομειακή περίθαλψη, καθαρό αέρα κ.λπ.
Όμως, πολύ δύσκολα θα συναντήσει κανείς ανθρώπους που να προβληματίζονται με ένα πολύ πιο βασικό ερώτημα: «Τι μου αξίζει;» Όχι με τη μεταφυσική έννοια αλλά με την πρακτική έννοια του «τι αξίζω για τους συνανθρώπους μου». Είναι, με άλλα λόγια, οι υπηρεσίες που προσφέρω ή το προϊόν που παράγω χρήσιμο και ελκυστικό στους συνανθρώπους μου, ώστε να έχω έναν κοινωνικό λόγο ύπαρξης; Αυτό το ερώτημα, το οποίο σπανίως θέτει κανείς στον εαυτό του, είναι πολύ πιο βασικό από οποιοδήποτε αίτημα αναγνώρισης δικαιώματος. Διότι αν δεν προσφέρει κανείς τίποτα το οποίο να επιθυμεί ο υπόλοιπος κόσμος, τότε το μόνο αίτημα που δικαιούται κανείς να διατυπώσει είναι ένα αίτημα ελεημοσύνης και να ελπίζει στη φιλευσπλαχνία των συμπολιτών του .
Για όσους εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα η απάντηση στο ερώτημα «τι μου αξίζει» είναι σχετικά εύκολη και δίνεται καθημερινά. Κάθε μέρα, κάθε ώρα, κάθε λεπτό δισεκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο συναποφασίζουν τι αξίζει η υπηρεσία ή το προϊόν που προσφέρεις και η απόφασή τους αυτή σου μεταφέρεται με αστραπιαία ταχύτητα μέσω του μηχανισμού των τιμών. Όσο περισσότεροι συνάνθρωποί σου επιθυμούν αυτό που προσφέρεις, τόσο περισσότερο ανεβαίνει η τιμή του – και αντίστροφα.
Αν λοιπόν η απάντηση στο ερώτημα «τι μου αξίζει» είναι σχετικά εύκολη στον ιδιωτικό τομέα, η απάντηση στο ίδιο ερώτημα είναι πολύ δύσκολη για τους εργαζόμενους στον δημόσιο τομέα. Διότι μεταξύ των τελευταίων και της υπόλοιπης κοινωνίας παρεμβάλλεται ένας τεράστιος αδιαπέραστος τείχος που εμποδίζει την έκφραση της αξιολόγησης. Ο πολίτης δεν έχει κανένα αποτελεσματικό τρόπο να αξιολογήσει τις υπηρεσίες παροχής των κρατικών οργάνων, καθηγητή του δημόσιου σχολείου, του γιατρού του νοσοκομείου, του οδοκαθαριστή, του συλλέκτη απορριμμάτων, του εφοριακού, του αξιωματικού, του πανεπιστημιακού, του δημοσιογράφου των κρατικών και δημοτικών ΜΜΕ, του οδηγού του κρατικού λεωφορείου, του δασοφύλακα, του ηλεκτροτεχνικού της ΔΕΗ, του σιδηροδρομικού, του διοικητικού υπαλλήλου των υπουργείων, του διπλωμάτη, του δικαστικού, του αστυνομικού, του δασοφύλακα, του δημοτικού υπαλλήλου, του υπαλλήλου της Βουλής, κ.λπ. Είτε του αρέσουν οι υπηρεσίες των προαναφερθέντων είτε όχι, είτε τις χρησιμοποιεί είτε όχι, ο πολίτης είναι υποχρεωμένος με το πιστόλι στον κρόταφο να πληρώνει γι’ αυτές.
Στην περίπτωση λοιπόν του εργαζομένου στον ιδιωτικό τομέα υπάρχει ένας μηχανισμός που του παρέχει μια συνεχή ρεαλιστική απάντηση στο ερώτημα «τι μου αξίζει».
Όμως στην περίπτωση του εργαζόμενου στον δημόσιο τομέα η κατάσταση είναι τελείως διαφορετική. Η απουσία ανάλογου μηχανισμού μεταφοράς των επιθυμιών της κοινωνίας τον οδηγεί να χάσει κάθε επαφή με την κοινωνική πραγματικότητα.
