Γράφει ο Μανώλης Σκαρσούλης
Ο Γιάννης Σκαρίμπας έγραψε το βιβλίο «Βατερλώ 2 Γελοίων» το 1939 κα το δημοσίευε το 1959. Εγώ αναφέρομαι σε περισσότερους για να συμπεριλάβω όλα τα καθίκια, προβεβλημένα και μη.
Η πλοκή του βιβλίου είναι δομημένη πάνω σε αλλεπάλληλα ψεύδη με πρωτογενές κάποιον που θα έπαιρνε το βραβείο σε ψευτοδιαγωνσμό και που συνεπαίρνεται από την ψευδολογία του την μέθη. Το Βατερλώ εκφράζει την καθοριστική για την γραφή του Σκαρίμπα στάση: Την αναζήτηση της ουσίας μέσα από την ελευθερία του ψεύδους, που αλλάζει την φυσική ροή των πραγμάτων, στην δράση της ιστορίας που στηρίζεται σε μια πυραμίδα φτιαγμένη από ψεύδη, τα οποία συνδέονται λειτουργικά με τον ρόλο της μεταμφίεσης, στον βαθμό της πλάνης που η χρήση του ψεύδους νομιμοποιείται.
Ο Αρχιφασίστας χρησιμοποιεί τα πάντα να φανεί αληθοφανής, διαψεύδοντας και τα πιο φρέσκα ψέματα που έχει εκστομίσει. Αν μείνει πιστός έστω και μια ώρα στις υποσχέσεις του, θέτει σοβαρή υποψηφιότητα για αρχηγός κόμματος και Πρωθυπουργός με βαθύτερες βλέψεις στην Προεδρία της Δημοκρατίας. Η αληθοφάνεια με την υποστήριξη και την προβολή των Μ.Μ.Ε. οργανώνεται σε δαιδαλώδη πλοκή. Ανακολουθίες, πρωθύστερα, ασύνδετα, ιστορίες άσχετες και άνθετες, πρόδρομες μνήμες, λογοπαίγνια που φαινομενικά εξωραΐζουν το ψεύδος κρατώντας σε νιρβάνα τον λαό αφαιρώντας του την δυνατότητα ανασύνθεσης των θεματικών πυρήνων του ψεύδους.
Κοινότυποι καθημερινοί διάλογοι με εκβιαστικά διλήμματα φόβου, αποκαλύπτουν τα πεπερασμένα όρια της επικοινωνίας και του λόγου, ιστορίες όπου σατιρίζονται οι συμβάσεις της κοινωνίας των θεσμών, των καλών τρόπων και των καθιερωμένων αξιών. Αυτό που υπερισχύει δεν είναι η αληθοφάνεια ενός εκβιασμού, αλλά η υπονόμευση της πραγματικότητας από την φαντασία της αλήθειας, από το συγγενικό ψεύδος, από την εναρμονισμένη τάξη των πραγμάτων και την αυθαίρετη συναρμολόγησή τους.
Ο Σκαρίμπας χρησιμοποιεί τρία στοιχεία που αποτελούν λέξεις κλειδιά για το Βατερλώ των Γελοίων « ρόλος, μεταμφίεση, ψεύδος». Εγώ πάλι θα πρόσθετα και μια τέταρτη λέξη το θράσος που δεν έχει καμία σχέση με την ελευθεροστομία των οπισθίων, τα οποία βασικά είναι αρκετά ομιλητικά χωρίς να ψεύδονται. Μέχρι σήμερα δεν βρέθηκε άνθρωπος ν’ αμφισβητήσει την πρωτοκαθεδρία τους και ως εκ τούτου οποιαδήποτε αναφορά στην ευφράδειά τους, στερείται κάθε σοβαρότητας ως προς την απήχηση των λεγομένων τους.
Επίμετρον: Εν κατακλείδι φέρνοντας τον μπάρμπα- Γιάννη στην ζωή, σίγουρα θ’ αποκαλούσε στους Σωτήρες μας, που θεωρούν το ότι κάνουν αναγκαστηλίκι, ποταπούς και γελοίους και καμιά σωτηρία δεν έχουν κατά νου πέραν από την δική τους. Αν πραγματικά δεν έχουν κανένα όφελος, είτε οικονομικό, είτε κοινωνικό, γιατί θένε να μας σώσουν; Μέσα στ’ αποκαΐδια του Ευρωπαϊκού ονείρου μας, οι κυβερνητικές θέσεις έπρεπε να βγαίνουν με κλήρωση ή σαν έκτιση ποινών από τις αποφάσεις των δικαστηρίων.
