«Καλό σου ταξίδι» – Πρότυπα το ήθος και η εντιμότητά του για τον τόπο
Γράφει ο Νίκος Πολιουδάκης
Σεμνός, φιλήσυχος, απλός, κοινωνικός και ηθικός ως άνθρωπος. Ικανός, έντιμος, αγωνιστής, δημοκράτης -και πάλι ηθικός- ως πολιτικός. Όποιον χαρακτηρισμό και αν προσδώσει κάποιος στον εκλιπόντα Μανώλη Λουκάκη, αναμφισβήτητα θα πέσει μέσα. Εδώ και λίγες μέρες, ο Μανώλης Λουκάκης δυστυχώς σταμάτησε να δίνει μάχες για τον τόπο, καθώς η τελευταία του προσωπική μάχη για να κρατηθεί στη ζωή τον βρήκε ηττημένο. Πριν ηττηθεί όμως αντιμετώπισε το πρόβλημά του με αξιοπρέπεια, όπως είχε μάθει να κάνει πάντα, καθ’ όλη τη διάρκεια της πολιτικής του πορείας, αλλά και σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής του…
Ο πρώην Βουλευτής του ΠΑΣΟΚ έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 75 ετών την προηγούμενη Τρίτη στο Γενικό Νοσοκομείο Ρεθύμνου, όπου και νοσηλευόταν από την περασμένη Κυριακή. Η πολύμηνη μάχη του με την επάρατο νόσο έλαβε τέλος, καθώς ο οργανισμός του δεν άντεξε, παρά τις υπεράνθρωπες προσπάθειες των γιατρών, αφήνοντας την τελευταία του πνοή γύρω στις 6:30 το απόγευμα της Τρίτης. Η κηδεία του έγινε την προηγούμενη Πέμπτη στο μητροπολιτικό ναό της πόλης, με την παρουσία πολύ κόσμου, θεσμικών και μη προσώπων, γνωστών, αλλά και πολλών άσημων πολιτών, να δηλώνει την αναγνώριση του ήθους του πολιτικού και συνάμα απλού συμπολίτη Ρεθεμνιώτη, Μανόλη Λουκάκη. Στο μεταξύ, υπήρχε παράκληση της οικογενείας του να μην κατατεθούν στεφάνια, ώστε τα αντίστοιχα χρήματα να δοθούν στο παράρτημα της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας στην πόλη μας. Ωστόσο, στεφάνια κατατέθηκαν από τους πολιτικούς και όχι μόνο φορείς του τόπου, από στελέχη του ΠΑΣΟΚ και από προσωπικότητες της πόλης.
Η πορεία του
Ο Μανώλης Λουκάκης γεννήθηκε το 1937 στο Ρέθυμνο. Αποφοίτησε από το τμήμα Πολιτικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, ενώ ως φοιτητής υπήρξε μέλος της Δημοκρατικής Νεολαίας το 1960 και μέλος του ΔΣ του Συλλόγου Φοιτητών της σχολής του το 1963. Μέσα από τη δράση του ως φοιτητής στις νεολαίες των Φιλελευθέρων και της Ένωσης Κέντρου ανέπτυξε τη μαχητικότητα του για τη δημοκρατία, ενώ άρχισε να κάνει τα πρώτα του «πολιτικά βήματα» με τη συμμετοχή του στον «Ανένδοτο» Αγώνα (κατηγορηματική άρνηση αναγνώρισης του εκλογικού αποτελέσματος του Οκτώβρη 1961, ως προϊόντος «βίας και νοθείας» της Δεξιάς) που είχε κηρύξει ο Γέρος της Δημοκρατίας, Γεώργιος Παπανδρέου, πρόεδρος της Ένωσης Κέντρου και μετέπειτα πρωθυπουργός της χώρας το 1964.
Ωστόσο, όπως είναι γνωστό στο ρεθεμνιώτικο κοινό, το όνομά του Μανόλη Λουκάκη συνδέθηκε στενά με αυτό του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ, Ανδρέα Παπανδρέου. Μάλιστα, ο πρώην Βουλευτής Ρεθύμνου ήταν ένας από τα ιδρυτικά στελέχη της δημοκρατικής παράταξης, ενώ διετέλεσε και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του κινήματος. Υπήρξε ο πρώτος γραμματέας της Νομαρχιακής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ στο Ρέθυμνο, οργανώνοντας στο νομό τη μάχη για την «πρωτιά» του κόμματος του στις εκλογές του 1981. Για μια τριετία (1978-1981) υπήρξε αιρετό μέλος της αντιπροσωπείας του Τεχνικού και Επαγγελματικού Επιμελητηρίου και μέλος της διοικούσας επιτροπής του Πανεπιστημίου Κρήτης, συντελώντας στην ανάπτυξη του εκπαιδευτικού ιδρύματος, ενώ το 1982 σειρά στην πλούσια πολιτική του καριέρα είχε ο χώρος της αυτοδιοίκησης, καθώς εξελέγη νομάρχης Χανίων. Κατά τη θητεία του στα Χανιά ο Μανώλης Λουκάκης διετέλεσε και πρόεδρος του ΟΑΔΥΚ, βάζοντας τις βάσεις για την κατασκευή του σημαντικού έργου του Φράγματος των ποταμών, προωθώντας τις ενέργειες ώστε να πραγματοποιηθούν οι απαραίτητες γεωλογικές μελέτες και να ξεκινήσουν τα έργα στην περιοχή, μετά από εισήγηση του επιστήθιου φίλου του, Μιχάλη Ηλιακάκη. Μετά τη νομαρχία στα Χανιά σειρά είχε η ανάληψη του αντίστοιχου αξιώματος στο νομό Ηρακλείου το 1985, ενώ θήτευσε και ως Γενικός Γραμματέας της Περιφέρειας Κρήτης από το 1987 έως το 1989, οπότε και άρχισε να εκλέγεται συνεχώς ως βουλευτής στο νομό μας. Συγκεκριμένα, την ίδια χρονιά(1989) επανεκλέγεται στις εκλογές του Νοέμβρη, πράγμα που συμβαίνει ξανά στις εκλογές του Απρίλη του 1990, σε μια περίοδο παρατεταμένης πολιτικής αστάθειας στη χώρα μας. Ωστόσο, το 1990 θα χάσει την έδρα του μετά από ένσταση συνυποψηφίου του, επιστρέφοντας ξανά ως βουλευτής στα νικηφόρα αποτελέσματα του κόμματος του το 1993 πάλι επί Ανδρέα Παπανδρέου, το1996 επί Κώστα Σημίτη και το 2000 πάλι επί πρωθυπουργίας Σημίτη, που ήταν και η τελευταία του φορά που εξελέγη. Από το 2004 και έπειτα δε συμμετείχε στις εκλογικές αναμετρήσεις, όμως αυτό δεν του απαγόρευσε να παραμένει ένας ενεργός πολίτης για τον τόπο του.
Το 1994, στο 3ο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ εξελέγη μέλος της Κεντρικής Επιτροπής. Το 1995 ο Μανόλης Λουκάκης υπήρξε ιδρυτικό μέλος του «Ομίλου Γεώργιος Γεννηματάς», στον οποίο οργανισμό διετέλεσε και μέλος του ΔΣ, με το όνομά του να συνδέεται επί χρόνια με μία από τις πιο εμβληματικές πολιτικές προσωπικότητες του ΠΑΣΟΚ, συνιδρυτή της πράσινης παράταξης, συνεργάτη και φίλο του, Γιώργο Γεννηματά, που είχε φύγει από τη ζωή το 1994, χτυπημένος επίσης από καρκίνο. Η παρουσία του Λουκάκη στον Όμιλο ήταν απλώς η ελάχιστη απόδοση τιμής στο πρόσωπο του συναγωνιστή και συνοδοιπόρου του στο πολιτικό γίγνεσθαι.
Πέρα από κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του νομού μας επί πολλά χρόνια, διετέλεσε κατά την πρώτη τετραετία του Κώστα Σημίτη υφυπουργός, αρχικά στο ΥΠΕΧΩΔΕ και στη συνέχεια στο υπουργείο Μεταφορών. Στη συνέντευξη που είχε παραχωρήσει στο «Ρ» και τη συνάδελφο Στέλλα Καράλη, πριν από περίπου δύο χρόνια (Ιούνιος 2010), ο Ρεθεμνιώτης πολιτικός χαρακτηριστικά μνημονεύει την περίοδο της θητείας του στα δύο υπουργεία, απαντώντας στο ερώτημα αν αισθάνεται συνυπεύθυνος για τη δυσμενή κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η χώρα: «Δεν υπήρξα ποτέ οπαδός της συλλογικής ευθύνης. Αυτό που πάνε ορισμένοι να περάσουν, ότι όλοι φταίμε για την κατάσταση δεν το καταλαβαίνω. Ήμουν ένα χρόνο στο ΥΠΕΧΩΔΕ με υπουργό το Λαλιώτη και δύο χρόνια στο Μεταφορών με υπουργούς τον Καστανίδη και το Μαντέλη. Και τα τρία χρόνια, άξονας της πολιτικής μου ήταν η υπεράσπιση της διαφάνειας και η εξυπηρέτηση του Δημοσίου συμφέροντος. Αυτό έχει αναγνωριστεί και από άλλους πολιτικούς χώρους». Ειδικά στην τελευταία αυτήν πρόταση ακούγεται μια μεγάλη αλήθεια: ο Μανώλης Λουκάκης ήταν αγαπητός και αποδεκτός πέρα από τους «φίλους» του και στους «εχθρούς» του. Αν και πολιτικός, δεν είχε πραγματικούς εχθρούς, αποτέλεσμα της αναγνώρισης του πολιτικού του ήθους, της εντιμότητας και της ακεραιότητας του χαρακτήρα του, ακόμη και από τα αντίπαλα στρατόπεδα. Σε όλη του την πολιτική πορεία τον χαρακτήριζε ο μεστός πολιτικός του λόγος, χωρίς φανφάρες και η «ειλικρίνεια και η γλώσσα της αλήθειας», όπως ο ίδιος αναφέρει σε προεκλογικό του φυλλάδιο. Προσωπικό του κατόρθωμα είναι το ότι δεν έχει συμπεριληφθεί στον κορβανά του απαξιωμένου πολιτικού συστήματος.
Στην ίδια συνέντευξη που είχε φιλοξενήσει η εφημερίδα μας, ο Ρεθεμνιώτης πολιτικός είχε εκφράσει την απογοήτευση για τη μετεξέλιξη του πολιτικού συστήματος στη χώρα μας. «Μια νέα αστική τάξη μετά τη δεκαετία του ’80 εξέθρεψε μεταπράτες, τυχάρπαστους και νεόπλουτους ανίκανους να προωθήσουν επενδύσεις και να δημιουργήσουν ισχυρό παραγωγικό μηχανισμό» είχε υποστηρίξει, ενώ η ακόλουθη δήλωση του μοιάζει σαν να έγινε μόλις χθες: «Με όλα αυτά που συμβαίνουν σήμερα, νομίζω ότι οι όροι αριστερός-δεξιός, προοδευτικός συντηρητικός, σοσιαλισμός-καπιταλισμός έχουν χάσει το νόημά τους. Συμβαίνουν ιστορικά πρωτοφανή πράγματα και λίγο πολύ όλοι τα έχουμε χαμένα».
Πέρα από πολιτικός παράγων, οραματιστής και αγωνιστής της δημοκρατίας, ο Μανώλης Λουκάκης δεν ήταν τίποτα άλλο πέρα από ένας απλός Ρεθεμνιώτης. Ήταν παντρεμένος με τη Μαρίκα Μαλικούτη με την οποία απέκτησαν δύο παιδιά, την Κατερίνα και την Ευαγγελία, ενώ είχε και δύο εγγόνια. Ως χαρακτήρας ήταν λαϊκός, προσιτός, κοινωνικός, αλλά ταυτόχρονα ήσυχος και πάντα αξιοπρεπής, ένας άνθρωπος της παρέας. Ο Μανώλης Λουκάκης και στην κοινωνική του ζωή είχε κατορθώσει με την αρχοντιά του και το ήθος του να έχει μόνο φίλους ή τουλάχιστον να μην έχει εχθρούς και να αποτελεί σπάνιο φαινόμενο να βρεθεί κάποιος να πει «κακό» για αυτόν, πράγμα που ήταν αποτέλεσμα της συνολικής στάσης ζωής και δράσης του. Ίσως «ζήλεψε» από τον πρόσφατο χαμό του Πρινιώτη φίλου του και συναγωνιστή, Αντώνη Πατεράκη τον οποίο πήγε να βρει στο τελευταίο του ταξίδι και να «ξανακάνουν» παρέα. Αδιαμφισβήτητο είναι το γεγονός πως τέτοιες πολιτικές και κυρίως ανθρώπινες μορφές θα λείψουν σε μια τόσο κρίσιμη καμπή για τον τόπο και τη χώρα. Ας είναι ελαφρύ το χώμα που τους σκεπάζει…
Δηλώσεις και συλλυπητήρια μηνύματα για το θάνατο του Μανώλη Λουκάκη
Υφυπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μανώλης Όθωνας
Με βαθειά συγκίνηση για την απώλεια του Μανώλη Λουκάκη, θα ήθελα να εκφράσω τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια στην οικογένεια και τους οικείους του. Ο Μανώλης Λουκάκης, άξιος συνεχιστής του αγωνιστή πατέρα του, τίμησε τον τόπο μας, συνεισφέροντας με όλες του τις δυνάμεις στην πρόοδο και τον εκδημοκρατισμό της χώρας μας, αφιερώνοντας πάντα ένα μεγάλο κομμάτι της προσφοράς του στο Ρέθυμνο και τους Ρεθεμνιώτες. Η μακρά συμμετοχή του στους δημοκρατικούς, πολιτικούς και κοινωνικούς αγώνες χαρακτηρίστηκε από το ΗΘΟΣ, τη ΣΕΜΝΟΤΗΤΑ, τη ΜΕΤΡΙΟΠΑΘΕΙΑ. Όλες τις μάχες της ζωής του τις έδωσε πάντα με σεμνότητα και αξιοπρέπεια. Με τον ίδιο τρόπο αντιμετώπισε τους τελευταίους μήνες την τελευταία άνιση μάχη του. Θα θυμόμαστε πάντα την πλούσια πολιτική του παρακαταθήκη στη δημόσια ζωή του τόπου, που είναι σήμερα περισσότερο από ποτέ επίκαιρη και απαραίτητη.
Αντιπεριφειάρχης Ρεθύμνου, Μαίρη Λιονή
Ο τόπος μας αποχαιρετά σήμερα έναν άνθρωπο, που υπηρέτησε το Ρέθυμνο, την Κρήτη αλλά και την Ελλάδα ολόκληρη, επί σειρά ετών με συνέπεια, γνώση και αφοσίωση. Ο Μανόλης Λουκάκης είχε μια μακρά και επιτυχημένη πορεία στα κοινά, που χαρακτηρίστηκε από το ήθος, την παρρησία του και την πίστη του στα δημοκρατικά ιδεώδη. Με την πλούσια πολιτική του δράση και την ακέραια συμπεριφορά του κέρδισε δίκαια την εκτίμηση των Ρεθεμνιωτών και πραγματικά κόσμησε με την παρουσία του την πολιτική ζωή του τόπου και της χώρας μας. Θερμά συλλυπητήρια στην οικογένειά του».
Περιφερειάρχης Κρήτης, Γιώργος Αρναουτάκης
Ο Περιφερειάχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης για τον θάνατο του π. Υπουργού, π. Περιφερειάχη, π. Νομάρχη Μανόλη Λουκάκη, εκφράζει τα θερμά του συλλυπητήρια στην οικογένεια του, ενώ σε δήλωση του επισημαίνει: «Ο Μανόλης Λουκάκης υπήρξε λαμπρό παράδειγμα ήθους και αξιοπρέπειας, ενός ανθρώπου με ενεργή συμμετοχή στους δημοκρατικούς και κοινωνικούς αγώνες με ουσιαστική συμβολή στην τοπική ανάπτυξη. Ο εκλιπών υπηρέτησε αρχές και αξίες που τον καταξίωσαν με την προσφορά του ως άνθρωπο και πολιτικό στην κοινωνία».
Βουλευτής ΝΔ Ρεθύμνου, Όλγας Κεφαλογιάννη
Ο Μανώλης Λουκάκης υπηρέτησε το Ρέθυμνο και τη χώρα μας με συνέπεια και εντιμότητα. Πιστός στις Δημοκρατικές Αρχές και Αξίες άφησε ανεξίτηλη τη σφραγίδα του στην πολιτική ζωή του τόπου. Εκφράζω τη βαθιά μου συγκίνηση για την απώλεια του και τα ειλικρινή συλλυπητήρια μου στην οικογένεια του.»
Γιώργος Παπακωνσταντής, πρώην γραμματέας της ΝΕ ΠΑΣΟΚ Ρεθύμνου
Ο Μανώλης Λουκάκης ήταν ένας αξιοπρεπής , έντιμος και σεμνός πολιτικός . Διακρινόταν ιδιαίτερα από πολιτικό ήθος , από αποτελεσματικότητα και ανθρωπιά. Αγωνίστηκε στη ζωή του μέχρι την τελευταία του στιγμή. Ελπίζω να αποτελέσει πρότυπο για όλους τους σύγχρονους πολιτικούς».
Γιώργος Μαρινάκης, Δήμαρχος Ρεθύμνου (απόσπασμα από επικήδειο)
Ο Μανόλης Λουκάκης, ήταν το χαμόγελο του Ρεθύμνου, λέμε όλοι όσοι είχαμε την τύχη να τον γνωρίσουμε καλά και να συνεργαστούμε μαζί του στα δύσκολα που ήταν περισσότερα από τα εύκολα. Ο Μανόλης, εξάλλου, δεν καταδεχόταν τους εύκολους δρόμους. Δεν έκανε ποτέ κάτι που δεν πίστευε. Ούτε έθεσε ποτέ ως κριτήριο των επιλογών του το πολιτικό κόστος. Με ακεραιότητα, αδιαπραγμάτευτη εντιμότητα και ήθος σπάνιο, χάραξε μια σταθερή, δίκαιη και καθάρια πολιτική σταδιοδρομία, την οποία υπηρέτησε μακριά από σκοπιμότητες και πελατειακές σχέσεις. Τόλμησε, δεν συμβιβάστηκε ποτέ με πρακτικές που προσέκρουαν στα δικά του πιστεύω, δεν δείλιασε ούτε ανέχτηκε φαινόμενα παραβατικότητας, ούτε ποτέ υπέθαλψε, με οποιοδήποτε τρόπο, τους φορείς τέτοιων φαινομένων, όσες πιέσεις, ψυχολογικές ή άλλες, κι αν δέχθηκε. Το αντίθετο. Τα κατήγγειλε με όλη τη δύναμη της φωνής του.
Αθανάσιος Καρούντζος Γ.Γ.Α.Δ. ΚΡΗΤΗΣ
Με ιδιαίτερη θλίψη πληροφορήθηκα το θάνατο του Μανόλη Λουκάκη, του πρώτου Περιφερειάρχη Κρήτης, ενός εκ των πρωτεργατών της Περιφερειακής και Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Μιας εξέχουσας προσωπικότητας της πολιτικής ζωής, που σημάδεψε με τη δράση του την πορεία της Κρήτης. Το πέρασμά του από κάθε δημόσια θέση σηματοδότησε νέους ορίζοντες που αφορούσαν ιδιαίτερα στην κοινωνία. Ως Γενικός Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης αποτίω τον ελάχιστο φόρο τιμής προς τον άνθρωπο, τον πολιτικό, τον φίλο, τον πρωτεργάτη της Περιφερειακής Διοίκησης, η συνεισφορά του οποίου υπήρξε καθοριστική τόσο για τα πρώτα βήματα της Περιφέρειας όσο και για την μετέπειτα εξέλιξή της. Η Κρήτη, όλοι εμείς, δεν θα τον ξεχάσουμε ποτέ για το εξαίρετο ήθος και την σεμνότητα που διέθετε. Με σεβασμό στη μνήμη του, εκφράζω τη βαθιά μου συγκίνηση για την απώλεια του και τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια στην οικογένειά του.
ΔΗΜΑΡ Ρεθύμνου
Η Δημοκρατική Αριστερά Ρεθύμνου εκφράζει τη θλίψη της για το θάνατο του Μανόλη Λουκάκη. Ο Μανόλης Λουκάκης υπήρξε ένας αγωνιστής .
Υπηρέτησε τις απόψεις του με σεμνότητα και αξιοπρέπεια. Ήρθε σε σύγκρουση με τις κατεστημένες αντιλήψεις του πελατειακού κράτους και της συναλλαγής και βγήκε νικητής. Με τον Μανόλη Λουκάκη δεν συναντηθήκαμε ποτέ πολιτικά . Συναντηθήκαμε όμως στο στίβο του ήθους, του πολιτικού πολιτισμού, της αντίληψης για τη πολιτική με το Π κεφαλαίο. Στους οικείους του εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια.
Κωνσταντίνος Κανελλάκης, Περιφερειακός Σύμβουλος Αττικής
Σε μια εποχή που το ήθος και η ηθική ήταν πολυτέλεια ,για αυτόν ήταν τρόπος ζωής. Σε μια κοινωνία που η σεμνότητα και η ταπεινότητα λογαριαζόταν σαν αδυναμία για αυτόν ήταν δύναμη. Ναι, ο Μανόλης Λουκάκης, δεν ήταν κομμάτι του συστήματος, που μας έφερε στην σημερινή κατάσταση και γι αυτό ήταν βάρος και εμπόδιο για όλους αυτούς τους παραβατικούς και τους καταφερτζήδες. Αλήθεια, ποιος πολιτικός βγάζει ανακοίνωση πριν τις εκλογές ,και γνωστοποιεί στους παραπάνω, πως μόνο την οργή του θα έχουν; Σε μια εποχή που τα δωράκια ,είχαν δυστυχώς την πλήρη αποδοχή της κοινωνίας, ο Λουκάκης τα αρνήθηκε, τα κατήγγειλε, αντιστάθηκε και το πλήρωσε. Ναι, ο Μανόλης Λουκάκης ήταν ο πολιτικός ,που δυστυχώς δεν αποτελούσε την πλειοψηφία στο ελληνικό κοινοβούλιο, ήταν όμως η ράτσα του πολιτικού που τώρα χρειάζεται ο τόπος. Ο Μανόλης Λουκάκης ανατράφηκε σε μια εποχή που το Ρέθυμνο ήταν η πόλη των γραμμάτων και της λεβεντιάς και ήταν αληθινά μορφωμένος και γι’ αυτό ήταν και ηθικά ολοκληρωμένος, σύμφωνα με τον Πλάτωνα.
