(Μέρος 1ο)
ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ
www.ret-anadromes.blogspot.com
- Θέση- Γενικά στοιχεία
Στις Λίγκρες, της επαρχίας Αγίου Βασιλείου, κάτω από τον Αγαλλιανό, Δημοτικού Διαμερίσματος Κεραμέ, 47 χλμ. από το Ρέθυμνο, στον δρόμο προς την Αγία Γαλήνη, διακλάδωση στο 34,5 χλμ. δεξιά (Ακτούντα, Βάτος, Άρδακτος, Δρύμισκος, Κεραμές, Αγαλλιανός, Λίγκρες), παρά την παραλία, διακρίνονται ίχνη παλαιού οικισμού με ναό τού Αγίου Γεωργίου (εικ. 1, 2). Στην εν λόγω περιοχή των Λιγκρών, ήδη από το 1630, ο Fr. Basilicata μνημονεύει την ύπαρξη μύλων, αναφερόμενος στον ποταμό «Λίγκρες», που διαρρέει την κοιλάδα τής Δρυμίσκου και χύνεται λίγο ανατολικότερα από την εκβολή τού Κουρταλιώτη ποταμού. Κατά λέξη ο Basilicata σημειώνει στο σημείο αυτό: «Ligres, fiume che macina molini et ha aqua buona et continua”. Δηλαδή, «ο ποταμός Λίγκρες κινεί μύλους, τρέχει συνεχώς και έχει καλό νερό»[1].
Στην περιοχή τού παλαιού οικισμού των Λιγκρών, περαιτέρω, και σε υψόμετρο εκατό μέτρων, υπάρχει πηγή με πλούσια παροχή, χειμώνα- καλοκαίρι, εύγευστου, καθαρού, μαλακού και χωνευτικού νερού. Το νερό αυτό διοχετεύεται σε δεξαμενή (εικ. 3), μέσω της οποίας αρδεύεται, με φυσική ροή, όλη η περιοχή μέχρι και τον Κεραμέ και παλιά (επί Βενετοκρατίας) κινούσε τρεις μύλους, από τους οποίους οι δύο συνέχιζαν να λειτουργούν και στις αρχές τού περασμένου αιώνα, ενώ ο τελευταίος συνέχιζε να λειτουργεί και μέχρι τα μέσα, περίπου, του περασμένου αιώνα.
- Πληθυσμιακά στοιχεία- Ονομασίες- Κτηματολογικά Στοιχεία
Οι παλιότερες αναφορές και τα πληθυσμιακά στοιχεία που έχουμε για τον οικισμό Λίγκρες είναι του έτους 1577 [Barozzi (fo26V)], αναφερόμενος ως Lingres. Στα 1583 Καστροφύλακας (Κ 176) τον αναφέρει Lingres, με 31 κατοίκους (9 άνδρες, 15 γυναίκες, 5 παιδιά και 2 γέρους), στα 1630 Βασιλικάτα[2] (Lingres), το 1659 (τουρκική απογραφή) Ligrez, με 11 σπίτια, που πληρώνουν 11 χαράτζια κεφαλικό φόρο και 11 σπίτια πληρώνουν φόρο καφτανίου το 1659, ενώ το 1671/2 ο κεφαλικός φόρος είναι 13 χαράτζια[3].
1881, Δήμος Αγίου Πνεύματος, Αγαλιανού (sic) και Λίγκραις (sic) 117 κάτοικοι.
1900, Δήμος Αγίου Πνεύματος, Αγαλλιανού και Λίγκρες, 117 κάτοικοι (54 άνδρες+ 63 γυναίκες+ Μωαμεθανοί -).
1920, έδρα αγροτικού δήμου με το όνομα «Κεραμές», Αγαλλιανός 79 κάτοικοι.
1928 (15-16 Μαΐου), έδρα κοινότητας «Κεραμέ», Λίγκρες 9 κάτοικοι (2 άνδρες και 7 γυναίκες).
1940 (16 Οκτωβρίου), Λίγκρες – .
1951, Λίγκρες (3 οικογένειες Βλατάκηδων οι εξής: Στέφ. Βλατάκης, Ζαχ. Βλατάκης και Ιω. Βλατάκης).
1961 (19 Μαρτίου), Λίγκρες (1969) 1 μόνον οικογένεια Βλατά και 11 σπίτια[4].
1971 (14 Μαρτίου), – κάτοικοι.
1981 (5 Μαϊου), – κάτοικοι.
1991, – κάτοικοι.
2001, – κάτοικοι.
Τέλος, το 1659 (Τουρκοκρατία) το χωριό Λίγκρες εμφανίζεται να διαθέτει 45 τσερίπια χωράφια, 5 ελαιόδεντρα, και 20 τσερίπια ακαλλιέργητες γαίες[5].
[1] Στέργιου Σπανάκη, Μνημεία Κρητικής Ιστορίας, τ.V, 30.
[2] Στέργιου Σπανάκη, Πόλεις και χωριά της Κρήτης Α΄, Ηράκλειο 1991, 39. βλ. και Μνημεία Κρητικής Ιστορίας τ. V, 1630.
[3] Ευαγγελία Μπαλτά- Mustafa Oguz, Το Οθωμανικό Κτηματολόγιο τού Ρεθύμνου, Ρέθυμνο 2007, 536.
[4] Πληροφορία Μ. Μ. Παπαδάκη (από τον γειτονικό Βάτο) στον Στέργιο Σπανάκη, Πόλεις και Χωριά της Κρήτης, ό.π., 479.
[5] Ευαγγελία Μπαλτά- Mustafa Oguz, Το Οθωμανικό Κτηματολόγιο…, ό.π., 512.