Διαβάζουμε κατα καιρούς σε μυθιστορήματα, ποιήματα, ακούμε απο στόματα πως το ωραίο είναι καταδικασμένο να πεθάνει.
Αναρωτηθήκαμε ποτέ γιατί τόσοι άνθρωποι σε τόσες εποχές διακύρηξαν το θάνατο του ωραίου ως βεβαιότητα?
Ας αρχίσουμε απο το ωραίο ως αυθυπόστατη κατάσταση ευδαιμονίας: Ωραίο είναι εκείνο το οποίο δίνει χαρά στην ψυχή. Σίγουρα το ωραίο έχει και άλλες πιο συγκεκριμένες παρενέργειες στις αισθήσεις μας αλλά αυτή είναι η βασική του ιδιότητα. Απο κει και πέρα οτιδήποτε δίνει χαρά στην ψυχή είναι σίγουρα και επιθυμητό απ τον καθένα αφού κανείς λογικός άνθρωπος δεν επιζητεί τη δυστυχία. Υπο το πρίσμα λοιπόν της αιτίας, το ωραίο είναι μια μόνιμη επιθυμία.
Όταν λέμε όμως επιθυμία μόνιμη, δεν εννοούμε μόνιμη επιθυμία για το χ συγκεκριμένο αντικείμενο. Αν δούμε πιο προσεκτικά και θυμηθούμε τα λόγια του Λακάν θα διαπιστώσουμε πως η επιθυμία είναι πάντοτε “η επιθυμία για κάτι άλλο”, αφού είναι αδύνατον να επιθυμεί κανείς κάτι που ήδη κατέχει. Το αντικείμενο της επιθυμίας μετατίθεται συνεχώς κ αυτό που μένει στο τέλος είναι η δίψα για κάτι νέο που θα αναπαράγει το ίδιο συναίσθημα.
Με λίγα λόγια το ωραίο είναι καταδικασμένο να βρίσκεται στην κορυφή του λόφου στον οποίο το Εγώ ως Σίσυφος σέρνει το βράχο της επιθυμίας του του απλά για να ξαναβρεθεί στις παρυφές μόλις πλησιάσει το τέλος ενός ασυνείδητου μαρτυρίου που δεν τελειώνει ποτέ. Αυτοαποδομείται λοιπόν χρονικά το ωραίο αφού φθείρεται απο την ίδια του την ιδιότητα που συντελεί στο τέλος του. Αν το ωραίο δεν ήταν επιθυμητό, αν δεν προκαλούσε τάση για κατοχή, θα έστεκε σαν ένα μνημείο στο διηνεκές του χρόνου χωρίς να καταστρέφεται.
Λέει ο Kojeve :
“H επιθυμία είναι ανθρώπινη, όταν κανείς δεν επιθυμεί το σώμα, αλλά την Επιθυμία του άλλου… δηλαδή, όταν θέλει να “είναι επιθυμητός”, να “αγαπιέται”, ή μάλλον να “αναγνωρίζεται” στην ανθρώπινη αξία του.. Με άλλα λόγια, κάθε ανθρώπινη, ανθρωπογεννητική επιθυμία.. είναι εντέλει, μια λειτουργία της επιθυμίας για “αναγνώριση”.”
Η επιθυμία μας για αναγνώριση, για κατοχή της ωραιότητας του ωραίου σε ένα πλαίσιο -θα έλεγε κανείς- βαλσαμώματος της στιγμής που περνάει και φεύγει χωρίς να ξαναγυρίζει ποτέ, είναι ο δολοφόνος του ωραίου. Ο άκρατος εγωισμός μας που ουσιαστικά προσπαθεί να διατηρήσει ένα πυροτέχνημα σε μόνιμη κατάσταση έκρηξης για να βλέπει το φαντασμαγορικό θέαμα συνεχώς είναι ο δολοφόνος του ωραίου.
Ακόμα κι αν τα καταφέρναμε ωστόσο, ακόμα κι αν ήταν κάτι τέτοιο εφικτό, και πάλι ο Λακάν αντηχούσε μέσα στο μυαλό μας γελώντας όταν μετά απο κάποιο χρονικό διάστημα θα αναζητούσαμε τη νέα επιθυμία.
Ο άνθρωπος είτε θα προσπαθεί να κάνει εφικτό το ανέφικτο, είτε θα προσπαθεί με ανέφικτο τρόπο το εφικτό.
Αυτό είναι το άγος του και η αγωνία του.
Λέει ο Mervyn Peake:
There is no other link.
Only this sliding
Second we share:
this desperate edge of now.
To τώρα είναι η μοναδική χωροχρονικότητα μέσα στην οποία μπορεί να υπάρξει το ωραίο, η επιθυμία, η τελειότητα
Έξω απο αυτή τη χωροχρονικότητα αυτά αποδομούνται και πεθαίνουν και μετασχηματίζονται και μεταλλάσονται και αντικαθίστανται.
Αν θα ήθελα να το χοντρύνω τώρα θα επιχειρούσα ένα υπερφίαλο ορισμό της αγάπης ως δύναμης που εντάσσει το ωραίο στη χρονικότητα με μη αυτοκαταστροφικό τρόπο.
Το ερώτημα για την αγάπη όμως θυμίζει το ερώτημα του Φάουστ στη Μαργαρίτα για την ύπαρξη του Θεού:
“Ποιός μπορεί να ειπεί πιστεύω στο Θεο?”
Ποιός μπορεί να ειπεί δεν πιστεύω στο Θεό?”
Ό,τι απ τα δύο και να υποστηρίξει κάποιος αυτόματα ολισθαίνει στη μωρία ισχυριζόμενος πως γνωρίζει κάτι για το οποίο δεν έχει αποδείξεις.
ΣΥΝΗΘΩΣ το ίδιο ισχύει και για την αγάπη (θεός = υπερβατική αγάπη). Αν δούμε την αληθινή αγάπη ως ένα σχεδόν θεολογικό-υπερβατικό όρο που δικαιώνει το περίφημο “Love Never Dies”, τότε ουσιαστικά ισχύει η φιλόδοξή μου διατύπωση πιο πάνω.
Η αγάπη λοιπόν ως θεματοφύλακας της διατήρησης του ωραίου πέρα απο την αυτοκαταστροφική φύση του.
ΟΜΩΣ
Ποιός μπορεί να πει πιστεύω στην Αγάπη?
Ποιος μπορεί να πεί δεν πιστεύω στην Αγάπη..?
Αλλά πως περιμένουμε εμείς να βρούμε λύσεις σε όσα δεν κατάφερε ολόκληρος Φάουστ?
Έστω κ αν το ωραίο, η επιθυμία, ο έρωτας, η αγάπη είναι μύθοι που οφείλουν να απομυθοποιηθούν, ποιός μπορεί να αντέξει μια ζωή χωρίς μύθους.. μια πεζότητα δίχως ποίηση?
πηγή: I2eyε