Περπατώντας κάποιος στην πόλη του Ρεθύμνου και παρατηρώντας
όσα συμβαίνουν τις πρώτες πρωινές ώρες στον ιστό της Παλιάς Πόλης, όπου βρίσκεται η καρδιά της νυκτερινής διασκέδασης, μόνο θλίψη και απογοήτευση μπορεί να νιώσει. Νέοι άνθρωποι παραδομένοι στη μέθη και στον εξευτελισμό που συνακόλουθα αυτή προκαλεί, προβαίνουν σε πράξεις βίας σε καταστηματάρχες, πελάτες και περαστικούς. Σοβαρής έκτασης και επικίνδυνης χροιάς γεγονότα ανεξέλεγκτης βίας έχουν διαπιστωθεί εντός και εκτός καταστημάτων το τελευταίο διάστημα, σε τέτοιο σημείο και βαθμό που η λήψη μέτρων να καθίσταται πλέον επιτακτική και άμεση.
Είναι γνωστό ότι το οινόπνευμα είναι μια ευρύτατα διαδεδομένη εθιστική ουσία που επιφέρει τοξική δράση στο κεντρικό νευρικό σύστημα του ανθρώπου. Η σχέση της λήψης του αλκοόλ με την εμφάνιση έκνομης συμπεριφοράς δεν είναι καινοφανής διαπίστωση. Η βλάβη που προκαλεί ο χρήστης οινοπνεύματος στο οικογενειακό και στο κοινωνικό περιβάλλον είναι αναπόφευκτη. Το αλκοόλ σχετίζεται στις περισσότερες περιπτώσεις με την καταστροφική συμπεριφορά [εαυτού ή ετέρου], με τα αυτοκινητιστικά δυστυχήματα και με την ενδοοικογενειακή βία. Είναι επίσης γεγονός ότι η εκδήλωση βίας σε δημόσιους χώρους σχετίζεται -εκτός από το αλκοόλ- και με την χαμηλή αυτοεκτίμηση του δράστη, ο οποίος επιδιώκει να βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος με κάθε τρόπο.
Η εφηβεία είναι μια περίοδος στην εξέλιξη του ανθρώπου με αυξημένους κινδύνους για ψυχιατρικές διαταραχές. Το αλκοόλ στη μεταβατική αυτή περίοδο πριν από την ενηλικίωση, αποτελεί εύκολο όχημα για την αντιμετώπιση αγχωδών καταστάσεων που απαιτούν προσαρμογή. Ο έφηβος προκειμένου να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες της ενηλικίωσης πολλές φορές καταφεύγει στη χρήση του. Η εφηβική ηλικία πρέπει να αποτελεί τον στόχο των κρατικών και των κοινωνικών προληπτικών παρεμβάσεων. Στην ανάπτυξη αυτών των παρεμβάσεων, πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη η νοητική κατάσταση των εφήβων, καθώς έχει επιβεβαιωθεί ότι η χαμηλή νοημοσύνη συνδυαζόμενη με σοβαρή κατάχρηση αλκοόλ, αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εκδήλωσης βίαιης συμπεριφοράς.
Στη θεωρία των συγκρούσεων βασικό χαρακτηριστικό του συστήματος είναι η ανισότητα. Κάποιο από τα κοινωνικά μέρη επωφελείται ή βλάπτεται περισσότερο από τα άλλα. Στην περίπτωση όμως της αυξημένης χρήσης αλκοόλ δεν βρίσκει εφαρμογή η παραπάνω θεωρία. Απλά, αυξάνεται η πιθανότητα να πέσει ο ίδιος ο χρήστης θύμα βίας. Μια μεθυσμένη γυναίκα για παράδειγμα, που κυκλοφορεί μόνη της αποτελεί τον κλασσικό εύκολο στόχο για δράστες που επιθυμούν να ικανοποιήσουν τις γενετήσιες ορμές τους. Δεν έχουμε σύγκρουση σε αυτή την περίπτωση. Έχουμε εγκληματική συμπεριφορά που καλύπτεται με το μανδύα της μέθης. Η ανθρώπινη συμπεριφορά αλλάζει -θεαματικά πολλές φορές- από την κατάσταση ηρεμίας στην κατάσταση έξαρσης λόγω χρήσης του αλκοόλ. Οι νέοι μπορεί να ξεγελαστούν και να πέσουν θύματα εγκληματικής δράσης. Οι άνθρωποι του Ρεθύμνου παρότι συνδράμουν σε περιπτώσεις εκδήλωσης βίας ή αδικίας και στρέφονται εναντίον του επίδοξου δράστη, δεν παύουν να διατρέχονται από το ένστικτο της αυτοσυντήρησης και να αποφεύγουν την εμπλοκή τους σε βίαιες καταστάσεις που δεν έχουν πάντα αίσιο τέλος. Τα «νέα ήθη» που επιχειρούν κάποιοι να εισάγουν στην Ρεθεμνιώτικη κοινωνία δεν θα βρουν γόνιμο έδαφος να καρποφορήσουν. Ειδικά, οι πράξεις ωμής βίας ενάντια σε αδύναμους συμπολίτες μας μόνο ως εκδηλώσεις θάρρους δεν εκλαμβάνονται. Η τοπική κοινωνία δεν πρόκειται να ανεχτεί τέτοιες βίαιες πράξεις που αποτελούν χαρακτηριστικό ανανδρίας και ένδειξη απίστευτης δειλίας.
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Κ. ΑΚΟΥΜΙΑΝΑΚΗΣ
ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑΣ
E-mail: emmakoum@otenet.gr