1821: «Η νέα μεγάλη τηλεοπτική παραγωγή του ΣΚΑΪ».

 

1821: «Η νέα μεγάλη τηλεοπτική παραγωγή του ΣΚΑΪ».

Όταν η Ιστορία μετατρέπεται σε αυτό στο οποίο εξαρχής εναντιώνεται, τότε προκύπτει ένα σοβαρό πρόβλημα. Αυτό που αποκαλούμε Ιστορία καταντά να μην είναι μια αφήγηση και μια ερμηνεία για κάτι που συνέβη στο παρελθόν, αλλά ένα προϊόν στη θέση της Ιστορίας, το οποίο μάλιστα τολμά να διακηρύσσει ότι μιλά εξ ονόματος της αλήθειας, αυτού που πραγματικά συνέβη. Ειδικά όταν πρόκειται για την Επανάσταση του 1821, που αποτελεί το κορυφαίο, το καθοριστικό γεγονός της νεότερης ελληνικής ιστορίας, το τηλεοπτικό προϊόν που θα παραχθεί οφείλουμε να το ενδύσουμε με την αλήθεια που κρύβει μέσα του. Μια μεγάλη χορηγία από μία τράπεζα που μάλλον δεν ενδιαφέρεται για την αλήθεια του 1821.

Advertisement

Αναμφίβολα η σημασία της Επανάστασης του 1821 για τον ιστορικό έγκειται στο γεγονός πως η μελέτη της δίνει νέες διαστάσεις στις ερμηνείες που θα παραχθούν για τη συγκρότηση του ελληνικού κράτους, αφού οι δυναμικές της Επανάστασης, οι προσδοκίες και οι διαψεύσεις των ανθρώπων της, οι πολιτικές δυνάμεις, οι ιδέες, οι κοινωνικές ιεραρχήσεις και συγκρούσεις, προβάλλουν και στα μετά την Επανάσταση χρόνια. Το νεοπαγές ελληνικό κράτος αποτελεί δημιούργημα μα και συνέχειά τους. Μια ιστορική περίοδος τέτοιας σημασίας δεν μπορεί να πάρει τα χαρακτηριστικά του τηλεοπτικού προϊόντος. Ο αποδέχτης του προϊόντος θα πρέπει να είναι έτοιμος να κάνει τον διαχωρισμό ανάμεσα στην Ιστορία της Επανάστασης και σε μια τηλεοπτική εκπομπή που έχει για θέμα της την Επανάσταση. Προφανώς δεν πρόκειται για ένα απλό καταναλωτικό προϊόν. Η φύση του είναι τέτοια που παράγει ιδεολογία όντας το ίδιο αποτέλεσμα μιας συγκεκριμένης ιδεολογίας που θέλει την Ιστορία να διαμορφώνεται γραμμικά, άψυχα, ομογενοποιημένα και ειδικά στην περίπτωση του 1821 με μια ανούσια τελεολογία. Αυτό που ήταν το αποτέλεσμα της Επανάστασης, η δημιουργία εθνικού κράτους, αυτό να θεωρείται ως ο αρχικός στόχος της αποκλειστικά.

Ο τηλεθεατής, λοιπόν, θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός στο τι θα ακούσει και κυρίως στο τι δεν θα ακούσει. Το τελευταίο είναι ένα πρόβλημα που μπορεί να λυθεί με την προσφυγή του στην ίδια την Ιστορία, που θα ήταν προϋπόθεση για τον όποιο προβληματισμό και την όποια κριτική. Ας κρατήσουμε αποστάσεις ώστε το ιδεολογικό αποτέλεσμα μιας τέτοιας σειράς να εξαφανιστεί και ας βάλουμε το τηλεοπτικό εγχείρημα στις πραγματικές του διαστάσεις. Πρόκειται, δηλαδή, για μια ιστορική σειρά, όχι για την Ιστορία την ίδια. Ως ιστορική σειρά με θέμα το 1821, ενδεχομένως, να έχει και θετικές επιπτώσεις, αφού θα παρακινήσει τον τηλεθεατή για μια περαιτέρω ενασχόλησή του με την Επανάσταση του 1821.

Όσο και αν ευαγγελίζεται το νέο στην ιστορική έρευνα η τηλεοπτική σειρά δεν αποφεύγει να επαναλάβει βασικά σχήματα τα οποία και ευθύνονταν για την απουσία μιας νέας ερμηνείας για την Επανάσταση του 1821. Αυτά τα θεωρητικά σχήματα έχουν ταφεί οριστικά μαζί με την κυριαρχία του εθνικισμού στις προσεγγίσεις της παραδοσιακής ιστοριογραφίας, κύρια χαρακτηριστικά της οποίας ήταν η αναχρονιστική προβολή στο παρελθόν και η ενοποίηση των κοινωνικών δυνάμεων της Επανάστασης σε έναν κοινό εθνικό σκοπό, που σχεδόν αποχτά διαχρονικά χαρακτηριστικά. Όλα και όλοι πριν το ξέσπασμα της Επανάστασης υπάκουαν στη σύγκρουση κατακτημένου – καταχτητή, χωρίς καμία μεταξύ τους διαμεσολάβηση. Από τα πρώτα λόγια η σειρά αναπαράγει ξεπερασμένα σχήματα. Ο λόγος της ενοποιεί, εξισώνει, ακυρώνει, αναπαράγει αναλήθειες στο όνομα της ιδεολογίας: «Όλοι στρατεύονται στον Αγώνα με μία φωνή. […] Φτωχοί και πλούσιοι, αγρότες και γαιοκτήμονες, κτηνοτρόφοι και έμποροι, όλοι στρατεύονται στον Αγώνα». Ας μην είμαστε, όμως, προκατειλημμένοι. Η ίδια η πραγματικότητα θα μας επιβεβαιώσει οικτρά.

Ζαχαρίας Δ. Αντωνάκης, ιστορικός-φιλόλογος

Add a Comment

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Keep Up to Date with the Most Important News

By pressing the Subscribe button, you confirm that you have read and are agreeing to our Privacy Policy and Terms of Use
Advertisement