Στις 2 Φεβρουαρίου η
Στις 2 Φεβρουαρίου η Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων κλείνει τα σαράντα της. Και είναι φυσικό να… υγραίνονται τα μάτια της, όχι μόνο γιατί μπαίνει στα δεύτερα «άντα» της, αλλά και γιατί κάνει ένα…απόλογισμό ζωής που αισθάνεται ότι κάθε άλλο παρά τη δικαιώνει.
Την ημερομηνία αυτή του 1971 στην πόλη Ραμσάρ του Ιράν, στις ακτές της Κασπίας Θάλασσας, υπογράφθηκε η Διεθνής Σύμβαση για τους Υγροτόπους, γνωστή ως Σύμβαση Ραμσάρ, με στόχο τη διατήρηση και προστασία των υγροτόπων μέσω τοπικών, εθνικών και διεθνών δράσεων. 
Υγρότοποι χαρακτηρίζονται τα έλη, οι λίμνες, οι λιμνοθάλασσες και οι τεχνητές λίμνες, τα ποτάμια, οι πηγές, τα δέλτα και οι εκβολές των ποταμών.
Στη συνθήκη περιλαμβάνονται 1524 υγρότοποι με έκταση 520 εκατομμυρίων στρεμμάτων περίπου. Στη χώρα μας με βάση τη συνθήκη προστατεύονται δέκα υγρότοποι: Δέλτα Έβρου, το Δέλτα και η λιμνοθάλασσα Νέστου, το Δέλτα των ποταμών Αξιού- Λουδία-Αλιάκμονα, οι λίμνες Ισμαρίδα και Βιστονίδα, οι λίμνες Βόλβη και Κορώνεια, η τεχνητή λίμνη Κερκίνη, το Πόρτο Λάγος και οι γύρω λιμνοθάλασσες, η λιμνοθάλασσες του Μεσολογγίου και Κοτυχίου στο Νομό Ηλείας και, τέλος, ο Αμβρακικός κόλπος.
Επιπλέον έχουν καταγραφεί στη χώρα μας περισσότεροι από 400 μικροί και μεγάλοι υγρότοποι, που καλύπτουν έκταση μεγαλύτερη από 2 εκατομμύρια στρέμματα, όπως η Στυμφαλία λίμνη, οι λίμνες της Θεσπρωτίας και της Αιτωλοακαρνανίας, η λιμνοθάλασσα της Γιάλοβας, το έλος του Μαραθώνα, οι νησιωτικοί υγρότοποι (στην Κρήτη, την Κω, τη Λέσβο, τη Λήμνο) και πολλοί άλλοι.
Τα πλούσια αυτά οικοσυστήματα έχουν τεράστια βιολογική αξία ως καταφύγια και κατοικίες πλήθους ζώων και φυτών αντίστοιχα, αλλά και ζωτική σημασία από άποψη αισθητική, συναισθηματική, επιστημονική, υδρευτική, αρδευτική, υδροηλεκτρική, αλιευτική, κτηνοτροφική, υλοτομική, αλατοληπτική, αμμοληπτική, θηρευτική, οικοτουριστική ή κλιματολογική. Είναι πραγματικές οάσεις του ζην και του ευ ζην!
Δυστυχώς, όμως, οι υγρότοποι είναι θύματα της υπερ-βολής: της υπεράντλησης νερού, της οικοδομικής υπέρβασης, της υπερβόσκησης, της υπεραλίευσης, της υπερθήρευσης, υπερμπάζωσης και υπερκχέρσωσης, της υπερυλοτόμησης, της υπερρύπανσης με απόβλητα και λιπάσματα…
Ένας από τους ελάχιστους υγροτόπους μας που θεωρείται ότι ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές της «Σύμβασης Ραμσάρ» είναι η Πρέσπα. Και αυτό, χάρη στις προσπάθειες της τοπικής κοινωνίας και των περιβαλλοντικών οργανώσεων, όπως η Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών και το WWF Ελλάς.
Είναι πράγματι εξωφρενικό να συνυπάρχουν τόσους αιώνες οι παραδοσιακές ανθρώπινες δραστηριότητες και οι υγρότοποι, χωρίς να διαταράσσεται η οικολογική ισορροπία και μόνο στον τελευταίο αιώνα να εξαφανίζεται το 62% των υγροτόπων μας! Ειδικότερα στην Κρήτη οι εκτάσεις των φυσικών υγροτόπων υπολογίζεται ότι μειώθηκαν κατά τουλάχιστον 80% στη διάρκεια του αιώνα αυτού, ενώ η υποβάθμιση αυτών που έχουν απομείνει συνεχίζεται. Αριθμητικά, οι μισοί από τους 107 φυσικούς υγροτόπους που έχει απογράψει το WWF Ελλάς στην Κρήτη έχουν αλλοιωθεί σημαντικά και μόνο 22 διατηρούνται σε καλή κατάσταση. Συνεχώς συντελούνται οικολογικές τραγωδίες με πιο πρόσφατη αυτήν που παίχτηκε στη Λίμνη του Πρέβελη!…
Δυστυχώς, οι υγρότοποι υποβαθμίζονται οικολογικά ή αφανίζονται εντελώς λόγω της οικο-λογικής αφυδάτωσης και της μπαζωμένης συνείδησης του σύγχρονου ανθρώπου, που δεν του επιτρέπει να δει ότι πριονίζει το κλαδί που κάθεται. Και, το χειρότερο, η αλλαγή της κατάστασης μοιάζει με ουτοπία!
Και να ’ταν θύματα μόνο αυτοί οι τόποι!…
Γιώργος Φρυγανάκης
g_frygan@hotmail.com