Είναι γνωστό πως στη διαγραφή της ιστορίας του ανθρώπινου γένους τις φιλοδοξίες πολεμάρχων και ιμπεριαλιστών δεν πληρώνουν οι ίδιοι
Είναι γνωστό πως στη διαγραφή της ιστορίας του ανθρώπινου γένους τις φιλοδοξίες πολεμάρχων και ιμπεριαλιστών δεν πληρώνουν οι ίδιοι, οι άμεσοι φυσικοί και ηθικοί αυτουργοί, άλλα όσοι φταίνε λιγότερο ή καθόλου -οι στρατιώτες/υποκινούμενα και μπολιασμένα με εθνικισμό πρόβατα και οι υποστηρικτές/άμαχοι από τη μία και από την άλλη οι άμαχοι που σε πολλές περιπτώσεις αντιτίθενται και δε συναινούν στις πολιτικές των αρχόντων τους.
Στα πλαίσια των παιχνιδιών του πολέμου περίοπτη θέση κατέχουν τα αντίποινα. Χαρακτηριστικότατες περιπτώσεις αντιποίνων υπήρξαν η ολοκληρωτική καταστροφή του Βερολίνου από τους Συμμάχους και ο βομβαρδισμός των ιαπωνικών πόλεων Χιροσίμα και Ναγκασάκι από τους Αμερικανούς, γεγονότα, που σήμαναν και τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. 
«Δεν υπάρχει μεγαλύτερη εκδίκηση από το να συγχωρείς αυτόν που σου έκανε κακό». Η άποψη αυτή, η οποία δεν απέχει πολύ από τα διδάγματα του χριστιανισμού, ανήκει σε επιζήσαντα άμαχο Ιάπωνα, ηλικιωμένο πια, από το πυρηνικό χτύπημα στη Χιροσίμα το 1945. Εύκολο να το λες, αλλά και τεράστιο μεγαλείο ψυχής να μπορείς να το εφαρμόσεις. Ακόμη, στην αμερικανική περιπέτεια «Οι 300», που σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί μεταφορά ιστορικών γεγονότων στη μεγάλη οθόνη, εκφράζεται μια συναφής άποψη. Ο Λεωνίδας, βρισκόμενος απέναντι στον προδότη Εφιάλτη και τον Ξέρξη, απαντά στον πρώτο που τον παρακαλάει να υποκλιθεί μπροστά στον Πέρση βασιλιά: «Εφιάλτη, σου εύχομαι να ζήσεις για πάντα».
Το ζήτημα είναι αν, από απόψεις, όπως οι παραπάνω, έχει «ιδρώσει ποτέ το αυτί» αυτών που έχουν εγκληματήσει και συνεχίζουν να εγκληματούν σε βάρος ολόκληρων λαών. Και επίσης, αν και κατά πόσο οι καταπιεσμένοι του κόσμου μπορούν να υιοθετούν μια ηθική, ανώτερη αντιμετώπιση και στάση απαξίωσης μέσα σε καθεστώτα κοινωνικής αδικίας και αυταρχισμού (Βλ. Λιβύη-Καντάφι). Η ανάγκη να εκδικηθείς έμπρακτα τον εχθρό σου καταντά επιτακτική, διότι φαίνεται πως οι λέξεις και οι έννοιες «φιλότιμο» και «τύψεις» τείνουν να εκλείψουν από το λεξιλόγιο κατακτητών ή αυτών που εξουσιάζουν τυραννικά.
Όπως και να έχει, αποτελεί κανόνα το ότι η δράση πάντα φέρνει αντίδραση, μετά ξανά δράση και πάει λέγοντας, ώσπου να εκτονωθεί η κατάσταση και να κλείσει ο κύκλος. Κάπου όμως πρέπει οι αντιμαχόμενες πλευρές να βάζουν νερό στο κρασί τους. Πριν ο κύκλος διογκωθεί αρκετά, μακάρι να επικρατούν στις δράσεις των ανθρώπων νοοτροπίες όπως του επιζήσαντα από τη Χιροσίμα. Πράγμα που θα αποδεικνύει πως υπάρχουν ακόμα άνθρωποι που συγχωρούν, ακόμη ήθη και ακόμη μυαλά που ίσως μετανοούν για κακώς πεπραγμένα.
Του Νίκου Πολιουδάκη
Πτυχιούχος Επικοινωνίας & ΜΜΕ
Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών