Τι μπορεί να συνδέει τις δυο περιοχές ακόμα και σήμερα
Τι μπορεί να συνδέει τις δυο περιοχές ακόμα και σήμερα
Του Αιμίλιου Γάσπαρη
Η θάλασσα από τα πρώτα βήματα του ανθρώπου για άλλους ήταν ο παράγοντας που χώριζε λαούς και πολιτισμούς και για άλλους ένωνε και οδηγούσε σε συνεργασίες κι στην ανάπτυξη. Η θάλασσα για τους Έλληνες αποτέλεσε πάντα το δυναμικό εκείνο στοιχείο που διαμόρφωσε τον ψυχισμό τους και πολλές φορές στην πάροδο των αιώνων ο πλούτος και η δύναμη των Ελλήνων εκεί βασίστηκε. Το Λιβυκό Πέλαγος τι θα μπορούσαμε να πούμε, τελικά ενώνει ή χωρίζει τις δυο περιοχές, την Κρήτη και την Λιβύη; Προσωπικά εγώ πιστεύω πως τις ενώνει. Δεν νομίζω πως πρέπει να σταθούμε στα τελευταία μόνο χρόνια. Η μελέτη διαχρονικά της ιστορίας της περιοχής αποδεικνύει πως αυτό το πέλαγος ενώνει και γι’ αυτό θα κάνω μια μικρή αναδρομή. Θεωρώ πως αυτό είναι επίκαιρο και αξίζει.
Ας ξεκινήσω από την μυθολογία μας. Μια νύμφη ήταν η Κρήτη, μια από τις Εσπερίδες, σύζυγος του Μίνωα, σύζυγος επίσης του Δία Άμμωνα, που έδωσε το όνομά της στο νησί. Η Λιβύη από την άλλη ανήκε σ’ ένα μεγάλο σόι. Κόρη του Έπαφου και της Μέμφιδας. Ο Έπαφος ήταν γιος του Δία και της Ιούς , βλαστάρι ενός μεγάλου έρωτα που προκάλεσε και μια μαινόμενη ζήλια. Η Ιώ πέρασε τον Βόσπορο μεταμορφωμένη σε γελάδα για να γλιτώσει από τη ζήλια της Ήρας και μεγάλωσε τον Έπαφο στην Αίγυπτο , όπου έγινε βασιλιάς και εκεί παντρεύτηκε την κόρη του Νείλου, την Μέμφιδα. Την Λιβύη ερωτεύτηκε ο Ποσειδώνας και μαζί του έκανε δίδυμους γιους , τον Βήλο και τον Αγήνορα και ακόμα την Λάμια και τον Λέλεγα. Εγγόνια της Λιβύης ήταν ο Κάδμος, η Ευρώπη, ο Δαναός, ο Αίγυπτος και άλλα. Οι Βερβερίνοι που ζούσαν δυτικά του Νείλου την περιοχή αυτή την έλεγαν Λεμπού και από την αρχαιότητα Λιβύη θεωρείτο όλη η Βόρειος Αφρική πέρα από την Αίγυπτο. Και μόνο το ονόματα αυτά δείχνουν , νομίζω, την κεφαλαιώδη σημασία της περιοχής και τη σχέση της με τις απαρχές της πορείας των Ελλήνων.
Στην περιοχή της Βεγγάζης στα 630 π.χ. περίπου οι Θηραίοι θα ιδρύσουν την αποικία της Κυρήνης ,όπου θα εξελιχθεί στην περίφημη Πεντάπολη με την έντονη παρουσία εκεί των Ελλήνων , στην περιοχή της ανατολικής σημερινής Λιβύης που ονομάζεται Κυρηναϊκή, και που γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη μέχρι την άφιξη εκεί των Αράβων. Εκεί ιδρύθηκε μεγάλη φιλοσοφική σχολή με σπουδαία ονόματα. Στην δυτική Λιβύη κυριαρχούσαν οι Φοίνικες και οι Καρχηδόνιοι τουλάχιστον μέχρι την εμφάνιση των Ρωμαίων. Στην Ρωμαϊκή εποχή η Κρήτη και η Λιβύη αποτέλεσαν την επαρχία της Κυρηναϊκής με πρωτεύουσα τη Γόρτυνα που για πολλούς αποτελούσε ένα από τα σπουδαιότερα κέντρα της Μεσογείου, μέχρι την καταστροφή της από τους Άραβες το 828 μ.χ. Η Γόρτυνα πρέπει να είναι ένα παράδειγμα για τους Κρητικούς, κάτι σαν ένα σημείο αναφοράς ,ένα θέμα αυτογνωσίας και προσδιορισμού. Εκεί έφερε ο Δίας την Ευρώπη , εκεί δίδαξε ο απόστολος Παύλος τότε που τα πλοία έκαναν την απόσταση μικρή και ταξίδευαν και έφερναν πλούτη και πολιτισμό σ’ όλη τη Μεσόγειο. Και δεν αγγίζω την μεγάλη σχέση της μινωικής Κρήτης με την Αίγυπτο.
Περνούσαν τα χρόνια και στην Κρήτη το Λιβυκό Πέλαγος έφερε πειρατές, Σαρακηνούς κουρσάρους, στρατούς κατακτητές, τόσα και τόσα που φτάνουν σχεδόν ως τις μέρες ,έτσι για να μην μας εντυπωσιάζουν αυτά που κραυγάζει ο υιός Καντάφι. Από το 1969 ο Καντάφι, αφού ανέτρεψε τον βασιλιά Ίντρις , που βρίσκονταν τότε στα λουτρά των Καμένων Βούρλων, εξουσιάζει την Λιβύη. Σαράντα τόσα χρόνια και φαίνεται πως η λύση και εκεί παίζεται όπως στις τραγωδίες. Θάνατος και αίμα και καταστροφή. Μ’ αυτήν την αναφορά θα περάσω σε κάποιες άλλες σημασιολογικές ομοιότητες αντλώντας από δυο δημοσιεύματα της Καθημερινής. Θα παραθέσω δυο αποσπάσματα, το ένα του Στάθη Ν. Καλύβα, 6-2-2011, με τίτλο «Το φάσμα του τέλματος», που διαπραγματεύεται την κρίσιμη πολιτική και κοινωνική κατάσταση στον αραβικό κόσμο και το άλλο από την επιφυλλίδα του Χρήστου Γιανναρά « Η
σχέση νικάει τον χρόνο, η χρήση όχι» με θέμα τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η ελληνική κοινωνία εξαιτίας της έλλειψης προσώπων ικανών να εκπροσωπήσουν αυτόν τον λαό και ειδικότερα της αδυναμίας του σημερινού πρωθυπουργού να ηγηθεί αυτής της προσπάθειας. Οφείλω εδώ να εκφράσω τον θαυμασμό μου ιδιαίτερα για την ικανότητα του κ. Γιανναρά να μας δίνει αυτά τα κείμενα , λαμπρά δείγματα και σκέψης και λόγου.
Γράφει ο κ. Σ. Καλύβας: «Οι εξελίξεις αυτές μας αφορούν άμεσα. Η στασιμότητα θα ωθεί όλο και περισσότερους νέους στην αναζήτηση της τύχης τους στην Ευρώπη, οξύνοντας τη μεταναστευτική κίνηση στη χώρα μας. Υπάρχει όμως και μια βαθύτερη, συμβολική διάσταση, τελικά δεν είμαστε και τόσο διαφορετικοί από τους Άραβες, όσο μας αρέσει να πιστεύουμε . τα κράτη μας άλλωστε, ξεπήδησαν μέσα από μια κοινή οθωμανική μήτρα . Αλήθεια, πόσο διαφέρει η ροπή προς την μεγαλόστομη δημαγωγία, τον λαϊκισμό, τον εύκολο αντιιμπεριαλισμό, την προσκόλληση σε μύθους και την συνωμοσιολογία.? Πόσο απέχει ο χρεοκοπημένος ελληνικός κρατισμός από την αραβική του εκδοχή? Ξεχνούν όσοι πέρασαν από τα φεστιβάλ της νεολαίας του ΠΑΣΟΚ τα περίπτερα του Μπάαθ? Είναι τυχαίο πως ο Ανδρέας Παπανδρέου υπήρξε θαυμαστής των Αράβων δικτατόρων?». Με το κόμμα Μπάαθ , που υπήρξε ένα δημιούργημα σε αραβικές χώρες και εξέφραζε ένα ιδιότυπο σοσιαλισμό, και με βοήθεια από την τότε Σοβιετική Ένωση , αλλά και του δυτικού κόσμου γενικότερα, πολλοί Άραβες ηγέτες για πολλές δεκαετίες καταδυνάστευσαν τους λαούς τους και τελικά τους οδήγησαν στην δύσκολη σημερινή τους κατάσταση.
Γράφει ο κ. Χ. Γιανναράς «Απίστευτα πράγματα. Όχι απλώς εξωφρενικά για μια κοινωνία που βυθίζεται στον πανικό οικονομικής καταστροφής , αλλά και προκλητικά στυγνής ανελπιστίας. Το λαϊκό σώμα δεν αντιδρά , δεν καταλαβαίνει, τα αντανακλαστικά του έχουν οριστικά νεκρωθεί. Παράδειγμα καθόλου μοναδικό, αλλά χαρακτηριστικά ακραίο: Η «λεβεντομάνα» Κρήτη , η «πάντοτε απροσκύνητη», «προπύργιο της δημοκρατίας», «έτοιμη να θυσιαστεί για τη λευτεριά», ψηφίζει τριάντα τώρα χρόνια και θα ψηφίζει εσαεί τη σκλαβιά στην παπανδρεϊκή ασυδοσία, στο πιο εξευτελιστικό του πολίτη και της δημοκρατίας φεουδαρχικό σουλτανάτο. Όσο κι αν επιχειρηματολογήσει κανείς μοιάζει μάταιο- η λογική σκέψη και κρίση δεν λειτουργούν. Η τραγική για τη χώρα φιγούρα του μειονεκτικού ηγέτη είναι ακόμα ανεκτή, ο λαός καταπίνει όποιον εξευτελισμό και αν του σερβίρουν έντεχνα».
Σαράντα χρόνια ο Καντάφι στην Λιβύη και το ίδιο περίπου άλλοι στις άλλες αραβικές χώρες. Χρειάζεται να προσθέσω εδώ στο νομό μας πόσα χρόνια ο δήμαρχος που είχε διορίσει η χούντα, πόσα χρόνια ο ίδιος βουλευτής και η δυναστεία του , πόσα χρόνια οι ίδιοι και οι ίδιοι αναποτελεσματικοί και ανεπαρκείς και ακατάλληλοι! Κι αν κάποιος δεν συμφωνεί με τους παραπάνω αρθρογράφους σε όλα, δεν γίνεται να μην αναγνωρίζει τα κοινά σημεία ακόμα και με την Λιβύη του σήμερα. Περισσότερο όταν ακούει από το κρατικό ραδιόφωνο πως ο Έλληνας πρωθυπουργός, ο ανέμελος ταξιδευτής κατά τον κ. Γιανναρά, ο μόνος πρωθυπουργός που επισκέφτηκε πρόσφατα επίσημα τον Καντάφι, ήταν μέχρι τώρα μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Ιδρύματος Καντάφι, που είναι αρμόδιο για την διαχείριση της περιουσίας του δικτάτορα αυτού.
Κλείνοντας το κείμενό μου αυτό οφείλω να παρατηρήσω κάτι ακόμα που μου έκανε εντύπωση βλέποντας τις ανταποκρίσεις από την μαρτυρική αυτή χώρα. Ο τρόπος που κτίζουν εκεί κάτω κάτι μου έφερνε από τις γειτονιές της πόλης μας . Άναρχο κτίσιμο, Το ένα πάνω στο άλλο. Και από πάνω οι πειρατές!!!