Aγαπημένοι αναγνώστες γειά σας!!!!!!!!!
Σήμερα συνεχίζουμε με το τελευταίο μέρος της Κρητικής διαλέκτου και της ερμηνείας της.
Της ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΒΟΤΖΑΚΗ
Aγαπημένοι αναγνώστες γειά σας!!!!!!!!!
Σήμερα συνεχίζουμε με το τελευταίο μέρος της Κρητικής διαλέκτου και της ερμηνείας της.΄Οπως σας έχω πει δεν είναι δυνατόν να είναι όλες οι λέξεις μόνο αυτές που
σας έχω αναφέρει και γι΄αυτό θα πρέπει ο κάθε ένας από εμάς να κάνει ότι μπορεί για να διαφυλάξει αυτό τον πολύτιμο θησαυρό, να ρωτάει όταν δεν καταλαβαίνει
κάποια λέξη και να συλέγει ότι θεωρεί πως μπορεί να βοηθήσει την διάλεκτο της Κρήτης μας, για να μην ξεχαστεί και χαθεί μέσα στην εξέλιξη της εποχής μας.
Ο) Ογλήγορο=γρήγορο,,ογρασιά=υγρασία,,ογρός=υγρός,,οζό =ζώο,,(μια) ολιά=λίγο,,ομάδι=μαζί,,μολογώ=μαρτυρώ,,όντε=όταν,,όργητα=θυμός-μίσος,,όρδινα=εφόδια,,
όρθα=όρνιθα-κότα,,ούλος=όλος,,όφκαιρος=άδειος αλλά και αυτός που έχει πολύ ελεύθερο χρόνο,,οφτό=ψητό,,οψές=χθές,,ορίζω=διοικώ-διευθύνω,,όντε=όταν,,
ούργιος=κλούβιος,,οψάργας=χθες βράδυ,,ορμηνιά=συμβουλή….
Π) Παγουδιαίνω=ανακουφίζω,,πάθη=βάσανα,,παίδεψη=ταλαιπωρία,,παίνια=πενέματα,,παντίδει=βολεύει,,παρασύρα=σκούπα,,περάτης=διαβάτης,,παπούρι=μικρό ύψωμα-
λοφάκι,,παντώ= εμποδίζω,,πεσκέσι=δώρο,,πήδος=σάλτο- άλμα,,πιλώθω=σπρώχνω,,πύργια=χωνί,,πιτήδειος=όμορφος και προσεχτικός σε όλα,,πλιά κακό=
πολύ χειρότερο,,πλουμιά= στολίδια,,ποβγάνω=διώχνω η συνοδεύω τον επισκέπτη μου μέχρι έξω,,ποθές=πουθενά,,ποκάνω=εξαντλούμαι,,πορίζω =βγαίνω έξω,,πρεμαζώνω=συγκεντρώνω,,πρεπίζω=στολίζω,,
πρικιά=πικρή,,πριχού=πριν και προτού,,πυρώνομαι=ζεσταίνομαι,,πιαίνω=πηγαίνω,,ποθές=πουθενά,,πηλά=λάσπες,,πόθιαξα=κρυολόγησα,,πουσουνίζω=αγοράζω,,
πατανία=υφαντή κουβέρτα,,πασπατεύω=ψάχνω να βρω κάτι,,παράουρος=κακοφτιαγμένος,,παιγνιώτης=σκοπευτής,,πέμπω=στέλνω,,παντέρμο=έρημο αλλά και άτυχο,,
παρασιά=τζάκι,,πράμα=τίποτα…..
Ρ) Ρέγομαι= επιθυμώ-θέλω,,ρημάδι=ερείπιο,,ριζιμιός=ριζωμένος βαθιά,,ρίζωμα=ανηφόρα,,ρίφι=κατσίκι,,ροδαμός=τρυφερός βλαστός,,ροδαριά=τριανταφυλλιά,,
ροζονάρω=κουβεντιάζω,,ρέμπελος=τεμπέλης,,ραϊσμαθιά,,ράγισμα…
Σ) Σάζω=φτιάζω,,σάϊκα=ασφαλώς-σίγουρα..σάμε=μέχρι,,σαμώνω=σημαδεύω αλλά και μαρκάρω ζώα κόβοντας ένα κομμάτι από το αυτί του
η λεγόμενη ”σαμά”,,σάντολος=νονός,,σαφή=πάντα,
σεΪρι(με κάνουν σεΪρι) με περιγελούν,,σιμώνω=πλησιάζω,,συργουλεύω=καλοπιάνω,,σκάρα=γύπας,,σκιας=έστω,,σκληρίζω=στριγκλίζω,,σόπατο=επίπεδο σημείο,,σκοτίδι=σκοτάδι,,στεμός=
σταμάτημα,,στούπα=νιφάδα χιονιού,,στραθειά=πορεία,,συβάζω=πείθω αλλά και συμβιβάζω,,συντράμω=βοηθώ,,σεβντάς=ερωτικός καημός,,σφεντουρώ=πετώ μακριά κάτι,,
σκλόπα=κουκουβάγια,,σώνει=ως εδώ,,σκλαβέρι=κουδούνι ζώου,,σουρεύω=κουτσομπολεύω,,συνορίζομαι=συναγωνίζομαι,,σβολώθηκε=χτύπησε πολύ,,σεκλέτι=στεναχώρια,,
ριμάζω=ερημώνω-καταστρέφω,,ρεγάλο=δώρο,,ρούγα=γειτονιά….
Τ) Ταϊτέρου=αύριο,,τάξε πως=σαν να,,τζιριτώ=τρέχω,,ταχυνή=πρωϊ,,τράφος=πετρότειχος,,τροζός=τρελλός,,τρούλα=κορφή,,τσιμογελώ=χαμογελώ,,τσίτα=αγκάθι,,
τρόχαλος=σωρός από πέτρες,,τραβάγια =φασαρία,,ταραχίζω=στεναχωρώ,,τάβλα=τραπέζι,,ταλίμι=φιγούρα στο χορό,,τροζαίνομαι=τρελαίνομαι,,τελάρο=αργαλειό….
Φ) Φρουκούμαι=ακούω,,φάδι=υφάδι,,φτίλι=φυτίλι,,φαμέγιος=υπηρέτης,,φέγγω=βλέπω,,φιλιότσος=βαφτησιμιός,,φιλιώνω=συμφιλειώνω,,φλουμίζω=βυζαίνω,,
φκερέζω=αδειάζω,,φθιαρμίζω=ματιάζω….
Χ) Χάμε=χάμω,,χαντώ=νομίζω,,χαράκι=βράχος,,χάφτω=καταπίνω η κάνω πως δεν κατάλαβα κάτι, το παίζω κορόϊδο,,χάψι=φυλακή,,χύνομαι=επιτίθομαι,,χωστά=κρυφά,,χοχλιός=σαλιγκάρι,,χωρατό=αστείο,,χολοσκώ=
στεναχωριέμαι,,χαχαλιά=χούφτα,,χαράμι=άδικα,,χούρδος=ακατάστατος-ξεμαλιασμένος,,χαροκοπώ=διασκεδάζω,,χοροστάσι=χορός σε κύκλο,,χαμπάρι=νέο-μαντάτο,,
χάζι=παρατηρώ κάποιο θέαμα,,χούϊ=κακή συνήθεια….
Ψ) Ψακί=φαρμάκι-δηλητήριο,,ψακώνω=δηλητηριάζω,,ψηφώ=εκτιμώ,,ψεγάδι=ελλάτωμα,,ψιχανεμίζομαι=διαισθάνομαι,,ψιχάλι=καθόλου-τίποτα ή ένα κομμάτι(ένα ψιχάλι),,
ψιχαλίδα=ψιχάλα,,ψώμα=ψέμα…..
Ω) Ωζά=ζώα,,ώργιος=ωραίος….