Η Παγκόσμια Τράπεζα και το ΔΝΤ, μαζί με το ΠΟΕ, χαράζουν πολιτική για λογαριασμό ολόκληρης της ανθρωπότητας, αλλά μονάχα με μια μικρή ελίτ πλουσίων να κάθονται στο τραπέζι των αποφάσεων.
Του ΜΑΝΩΛΗ ΣΚΑΡΣΟΥΛΗ 
Η Παγκόσμια Τράπεζα και το ΔΝΤ, μαζί με το ΠΟΕ, χαράζουν πολιτική για λογαριασμό ολόκληρης της ανθρωπότητας, αλλά μονάχα με μια μικρή ελίτ πλουσίων να κάθονται στο τραπέζι των αποφάσεων.Αυτή η ελίτ λαμβάνει τις αποφάσεις της με γνώμονα το χρήμα και όχι την ανθρώπινη ζωή, δίνοντας προτεραιότητα στο εμπόριο, αντί στα ανθρώπινα δικαιώματα και στο περιβάλλον.
Η πίστη στην παντοδυναμία της αγοράς απειλεί να περιορίσει ασφυκτικά τις προσδοκίες των ανθρώπων στις δεκαετίες που θα ακολουθήσουν. Μεγαλόπνοες οικονομικές αποφάσεις λαμβάνονται στη διάρκεια συνόδων του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, της ομάδας G-8, της Παγκόσμιας Τράπεζας και του ΔΝΤ. Αυτές οι συναντήσεις καλύπτονται από μυστικότητα και διεξάγονται με χαρακτηριστικά αδιαφανή και ελιτίστικο τρόπο, με αποτέλεσμα κρίσιμες αποφάσεις να λαμβάνονται με ελάχιστη ή μηδενική συμμετοχή αυτών που πιθανότατα θα επηρεαστούν αρνητικά από τις συνέπειές τους.
ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ
Η μέθοδος δανεισμού της Παγκόσμιας Τράπεζας που ονομάζεται «διαρθρωτική προσαρμογή» υπήρξε το κύριο όχημα μέσω του οποίου το πρόγραμμα απελευθέρωσης των αγορών εφαρμόστηκε στις οικονομίες του Τρίτου Κόσμου.
Σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις τα προγράμματα διαρθρωτικής προσαρμογής περιλαμβάνουν μέτρα που οδηγούν σε :
Ø Σημαντική μείωση των κρατικών δαπανών για την υγεία, την παιδεία και την κοινωνική πρόνοια.
Ø Ιδιωτικοποίηση και απελευθέρωση των κρατικών επιχειρήσεων.
Ø Υποτίμηση του εθνικού νομίσματος
Ø Απελευθέρωση των εισαγωγών και άρση των περιορισμών στις ξένες επενδύσεις
Ø Μείωση ή πάγωμα των μισθών και κατάργηση ή αποδυνάμωση των μηχανισμών προστασίας των εργαζομένων.
Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1980, με περισσότερες από εβδομήντα χώρες να έχουν υποκύψει στα προγράμματα του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, το ηλεκτροσόκ της διαρθρωτικής προσαρμογής έγινε η πιο συνηθισμένη θεραπεία για το Νότο. Η διαρθρωτική προσαρμογή και οι αντίστοιχες πολιτικές της ελεύθερης αγοράς αποτέλεσαν το βασικό παράγοντα για μια απότομη όξυνση της ανισότητας σε παγκόσμιο επίπεδο.
ΟΙ ΑΓΟΡΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ
Η παγκοσμιοποίηση των δυνάμεων της αγοράς – που προωθείτε με ζήλο από την Παγκόσμια Τράπεζα και το ΔΝΤ – δημιουργεί μεγαλύτερη ανισότητα.
Πληθώρα στοιχείων αποδεικνύει ότι η ανισότητα, μεταξύ κρατών και στο εσωτερικό των κρατών, επιδεινώνεται. Το Πρόγραμμα του ΟΗΕ για την Ανάπτυξη μας πληροφορεί ότι το πλουσιότερο 20% του πληθυσμού του κόσμου καταναλώνει ό,τι απομένει. Είναι ξεκάθαρο ότι η παγκόσμια ανισότητα είναι πολύ πιο έντονη σήμερα παρά στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν ιδρύθηκαν οι φορείς της παγκοσμιοποίησης όπως το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα.
Το πρόβλημα βρίσκεται στο σύστημα της αγοράς. Οι αγορές κινούνται με το χρήμα, ή αλλιώς με το νόμο της «συνολικής ζήτησης». Στην οικονομία της αγοράς παίρνεις πράγματα μόνο αν έχεις τα χρήματα για να πληρώσεις.
Οι αγορές επίσης έχουν την τάση να συγκεντρώνουν τον πλούτο. Όσο η πλούσια μειοψηφία πλουτίζει περισσότερο και αποκτά μεγαλύτερη πολιτική δύναμη, είναι σε θέση να «στήνει» τους κανόνες της κοινωνίες προκειμένου να αποκτήσει περισσότερη από την περιουσία που ανήκει στα πιο αδύναμα τμήματα του πληθυσμού. Η παγκοσμιοποίηση των αγορών οδηγεί αυτή την τάση στα άκρα, καθώς όσο πιο μεγάλη γίνεται η αγορά, τόσο ευνοεί τους μεγάλους παίκτες, που μπορούν καλύτερα να εκμεταλλευτούν τις αυξανόμενες οικονομίες κλίμακας μεγέθους. Το να αφήνουμε τις δυνάμεις της αγοράς να κατευθύνουν την επένδυση κεφαλαίου σημαίνει ότι καταδικάζουμε δισεκατομμύρια ανθρώπων στην εξαθλίωση και την αδικία, ενώ το πλουσιότερο 5% αποφασίζει πως θα διατεθούν τα μεγάλα κεφάλαια.
Η ΕΥΤΥΧΙΑ ΚΑΙ Η ΔΥΣΤΥΧΙΑ ΕΞΑΡΤΩΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ
Σε μια οικονομία της αγοράς, δεν υπάρχει δικαίωμα για τροφή, στέγη ή οποιοδήποτε άλλο βασικό ανθρώπινο δικαίωμα ορίζει ο ΟΗΕ. Οι αγορές πριμοδοτούν όσους έχουν χρήματα, δίνοντάς τους ευκαιρίες να βγάλουν ακόμα περισσότερα μέσα από επιδοτήσεις και φορολογικές ελαφρύνσεις, που αποσπούν τον πλούτο από όσους έχουν λιγότερα χρήματα και λιγότερη πρόσβαση στους ισχυρούς που κυβερνούν. Το απόφθεγμα «οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι» δεν είναι απλά ένα κλισέ. Είναι μια αντικειμενική δήλωση για τις ταξικές σχέσεις. Οι παγκόσμιες αγορές βοηθούν αυτούς που έχουν μεγάλη περιουσία να αποσπάσουν αγαθά (και πολιτικά δικαιώματα) από αυτούς που διαθέτουν μικρότερη περιουσία.
Όταν οι άνθρωποι λένε «ας ισχύσει ο νόμος της αγοράς», στην ουσία λένε «ας ισχύσει ο νόμος τους χρήματος» ή για να ακριβολογούμε ακόμα περισσότερο, «ας ισχύσει ο νόμος εκείνων που ελέγχουν το περισσότερο χρήμα».
Η κατανομή της χαράς και της δυστυχίας καθορίζονται από τις δυνάμεις της αγοράς, θα υπάρξει αύξηση της δυστυχίας, για τον απλούστατο λόγο ότι οι αγορές μοιράζουν τα αγαθά σε αυτούς με τα περισσότερα χρήματα και τα στερούν από εκείνους με τα λιγότερα.
Αυτή η τάση των αγορών να δημιουργούν ανισότητα μπορεί να ελεγχθεί αν διατηρήσουμε τις αγορές όσο γίνεται περισσότερο τοπικές και διαφανείς. Τα περισσότερα προϊόντα που πραγματικά χρειαζόμαστε μπορούν να παραχθούν δίπλα μας από τοπικές επιχειρήσεις. Οι τοπικές επιχειρήσεις ανήκουν σε ανθρώπους με ρίζες στην τοπική κοινωνία. Τους βλέπουμε όταν πάμε να πάρουμε τα απιδιά μας απ’ το σχολείο ή στο καφενείο ένα Σάββατο πρωί. Αν έχουμε κάποιο πρόβλημα με την πολιτική της εταιρείας τους μπορούμε να έρθουμε σε επαφή με τους αρμόδιους ανθρώπους.
Δ.Ν.Τ. ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΩΝ ΙΣΧΥΡΩΝ
Όσο οι ιθύνοντες του Τρίτου Κόσμου είναι υπόλογοι περισσότερο στους ισχυρούς του Πρώτου Κόσμου απ’ ό,τι στους πολίτες τους, δεν θα υπάρξει ποτέ ούτε αληθινή δημοκρατία ούτε αληθινή ανάπτυξη.
Καμιά διευθέτηση ή βοήθεια ή «ανακούφιση» χρέους δε θα απελευθερώσει την πλειοψηφία του Τρίτου Κόσμου, αν οι ηγεσίες του Τρίτου Κόσμου δεν αρχίσουν να αισθάνονται περισσότερη δέσμευση απέναντι στους λαούς τους απ’ ό,τι προς τις ελίτ του Πρώτου Κόσμου. Αυτό απαιτεί ρήξη των θεσμικών δεσμών που αυτή την στιγμή συνδέουν τις ελίτ του Τρίτου Κόσμου με τις πολιτικές επιταγές των ισχυρών του Πρώτου Κόσμου. Και αυτό σημαίνει ότι φορείς όπως η Παγκόσμια Τράπεζα και το ΔΝΤ χρειάζεται να αντικατασταθούν με φορείς που θα καλλιεργήσουν οικονομική και πολιτισμική αλληλεγγύη μεταξύ των τάξεων της πλειοψηφίας αντί μεταξύ των λίγων πλουσίων.
Αυτό είναι ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα υπέρ της κατάργησης φορέων όπως η Παγκόσμια Τράπεζα και το ΔΝΤ: ότι λειτουργούν κυρίως ως μηχανισμοί ελέγχου, ώστε οι ισχυροί του Πρώτου Κόσμου να διαμορφώνουν την οικονομική πολιτική των χωρών του Τρίτου Κόσμου προκειμένου να προωθήσουν τα συμφέροντα των πολυεθνικών εταιρειών και τραπεζών. Γι’ αυτό και εξήντα χρόνια πολιτικής που διαμορφώνεται από τις πολυεθνικές συμμαχίες των ελίτ δεν έχουν λύσει τα προβλήματα της ανισότητας και της περιβαλλοντικής καταστροφής.
Τα συγκριτικά στοιχεία από πολλές διαφορετικές χώρες που έχουν εφαρμόσει τις πολιτικές της ελεύθερης αγοράς ύστερα από πίεση της Παγκόσμιας Τράπεζας και του ΔΝΤ δείχνουν ότι αυτές οι πολιτικές έχουν αποβεί ζημιογόνες για την πλειοψηφία των ανθρώπων στις χώρες αυτές.
Υπάρχει μια παραβολή που ταιριάζει στην περίσταση, για ένα χωρικό που πάει σε ένα σοφό και ζητά να δανειστεί το γάιδαρο του. Ο σοφός του λέει ψέματα ότι ο γάιδαρος δεν είναι εκεί. Ακριβώς εκείνη την στιγμή ο γάιδαρος γκαρίζει. Μετά από μια τεταμένη σιωπή, ο σοφός λέει: «Ποιόν θα πιστέψεις, ένα σοφό γέροντα ή ένα γάιδαρο;»
Παρά τα ακλόνητα στοιχεία από δεκάδες χώρες ότι οι «σοφοί» του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας προωθούν πολιτικές που έχουν βλάψει την πλειοψηφία, οι «σοφοί» επιμένουν ότι οι συνταγές τους περί ελεύθερης αγοράς θα δώσουν λύση.
Οι πολιτικές διαρθρωτικής προσαρμογής που έρχονται μαζί με τα δάνεια από το ΔΝΤ ή την Παγκόσμια Τράπεζα μπορεί να βοηθούν τις χώρες να καταβάλουν δόσεις για την αποπληρωμή των παλιών τους χρεών και μπορεί να κάνουν κάποιους εκατομμυριούχους, αλλά για την πλειοψηφία του πληθυσμού αυτό σημαίνει μείωση μισθών, μειωμένες κοινωνικές παροχές και λιγότερη συμμετοχή στη δημοκρατική διαδικασία της λήψης πολιτικών αποφάσεων.
ΑΓΟΡΑ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΦΥΣΗΣ
Ένα από τα ισχυρά επιχειρήματα για την κατάργηση του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας είναι ότι απειλούν τη ζωή στον πλανήτη. Το μοντέλο της ελεύθερης αγοράς που προωθούν το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα έχει αποδειχθεί πολύ καταστροφικό για το περιβάλλον.
Οι αγορές μπορούν να εκτιμήσουν την αξία μόνο με όρους οικονομικούς. Ένα ζωντανό δέντρο ριζωμένο στο δάσος έχει λίγη αξία για τις εταιρείες ξυλείας μόνο όταν το δέντρο κοπεί και μετατραπεί σε κοντραπλακέ για να επενδυθεί κάποιο τζακούζι, τότε αποκτά αξία για την αγορά. Ένα ψάρι που κολυμπά δεν έχει καμιά αξία μόνο όταν το ψάρι πεθαίνει και πουληθεί ως εμπόρευμα, τότε αποκτά αξία. Γι’ αυτό, η καταστροφή της φύσης είναι εγγεγραμμένη στο «γενετικό κώδικα» της οικονομίας της αγοράς. Όσο η καταστροφή της φύσης είναι επικερδής και δεν υπάρχουν φορείς αρκετά ισχυροί για να σταματήσουν τις μεγάλες εταιρείες, η βιόσφαιρά μας θα συνεχίσει να καταστρέφεται από τους κερδοσκόπους. Ενώ κάποτε βλέπαμε το δάσος από την οπτική της ευρύτερης «χρηστικής του αξίας» – ναι μεν κόβαμε δέντρα για να χτίσουμε καταλύματα, αλλά το ίδιο το δάσος είχε επίσης αξία, γιατί φιλοξενούσε ζώα και φυτά που μας έδιναν τροφή και γιατί χαιρόμασταν να περπατάμε στη σκιά του – το σύστημα της αγοράς, αντίθετα, δίνει αξία στο δάσος μόνο από την άποψη της συνολικής χρηματικής αξίας των προϊόντων ξυλείας για παράδειγμα.
Κάθε βιολογικό σύστημα το οποίο έχει αγγίξει ο ανθρωπινός πολιτισμός είτε γνωρίζει βαθιά παρακμή, είτε έχει καταρρεύσει τελείως.
ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΧΡΗΜΑΤΟΣ
Και όμως κοιτάξτε τι μας υπαγορεύει η ιδεολογία της αγοράς: το χρήμα είναι αυτό που έχει σημασία, αυτό είναι το μέτρο της επιτυχίας και θα πρέπει να χαράξουμε πολιτική σύμφωνα με τις επιταγές της αγοράς. Η επιτυχία ενός ατόμου, ή η ανάπτυξη ενός έθνους υπολογίζεται ποσοτικά, με βάση το «τι έχει ο καθένας», αντί να αξιολογείται ποσοτικά, με βάση τη σχέση του καθενός με τους άλλους ανθρώπους του βιβλίου Beyond the Limits ξεκαθαρίζουν το θέμα:
Οι άνθρωποι δεν χρειάζονται τεράστια αυτοκίνητα, χρειάζονται σεβασμό. Δεν χρειάζονται ντουλάπες γεμάτες ρούχα, χρειάζονται να νιώθουν ελκυστικοί και χρειάζονται ενθουσιασμό και ποικιλία και ομορφιά. Οι άνθρωποι δε χρειάζονται ηλεκτρονικές συσκευές, χρειάζονται κάτι αξιόλογο να κάνουν στη ζωή τους. Οι άνθρωποι χρειάζονται ταυτότητα, συντροφικότητα, προκλήσεις, αναγνώριση, αγάπη και χαρά. Προσπαθώντας να ικανοποιήσουμε αυτές τις ανάγκες με υλικά αγαθά δημιουργούμε μια ασίγαστη δίψα για ψεύτικες λύσεις σε πραγματικά και ατέλειωτα προβλήματα. Το επακόλουθο ψυχολογικό κενό είναι μια από τις βασικότερες κινητήριες δυνάμεις πίσω από τον πόθο για υλική ανάπτυξη.
Ενώ οι άνθρωποι αγοράζουν τόσα άχρηστα πράγματα, που στο τέλος τα πετάνε ή τα χαρίζουν για να κάνουν χώρο στα γκαράζ και στα υπόγειά τους για νέες αγορές, δισεκατομμύρια φτωχοί άνθρωποι σε όλο τον κόσμο προσπαθούν να επιβιώσουν με λιγότερα από 2 δολάρια την ημέρα. Αν δεν αλλάξουμε άμεσα αυτήν την ανισότητα, παραβιάζουμε την πιο διαδεδομένη πνευματική πεποίθηση στον κόσμο.
Πηγή : Kelin Danaher «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ»