Φταίμε και οι δυο ή κανένας. Φταις εσύ ή εγώ. Το πιο πιθανό είναι το πρώτο
Του Εμμανουήλ Ακουμιανάκη
Πολιτικού Επιστήμονα
E-mail: emmakoum@otenet.gr
http://soixantedix.blogspot.com/
Φταίμε και οι δυο ή κανένας. Φταις εσύ ή εγώ. Το πιο πιθανό είναι το πρώτο. Το πιο απίθανο είναι το τελευταίο. Τα άλλα απλώς συμβαίνουν. Φταίνε όλοι, φταίει το σύστημα, φταίει η κακιά η ώρα, φταίει ο Θεός, φταίει ο Διάβολος, φταίει το κεφάλι μας το κακό.
Ευθυνοφοβία σημαίνει υπερβολική αίσθηση ευθύνης, η οποία οδηγεί σε αναποφασιστικότητα. Κανείς δεν θέλει να πέσει δε ευθυνόφοβο λειτουργό, γιατί στην καλύτερη περίπτωση θα ταλαιπωρηθεί και στη χειρότερη θα πεθάνει. Από την άλλη, ευθύνη είναι η υποχρέωση για την ικανοποιητική εκτέλεση ή την ολοκλήρωση ενός έργου. Συνήθως το έργο ή η αποστολή δεν εκτελούνται ποτέ στο ακέραιο. Πολλές φορές δεν υπάρχει ούτε η στοιχειώδης εκκίνηση. Κι όταν έρθει η ώρα του λογαριασμού, ποντάρουμε στη μετακίνηση. Στη μετακίνηση της ευθύνης, της λογοδοσίας, της συγγνώμης.
Ο χώρος της ιατρικής ευθύνης κυριαρχείται από εγκλήματα αμέλειας. Και αυτό γιατί είναι σπάνιες οι περιπτώσεις που θα μπορούσαν να αποδοθούν οι σχετικές αξιόποινες πράξεις σε δόλο των ιατρών, αφού τότε απαιτείται αποδοχή τουλάχιστον των βλαπτικών αποτελεσμάτων για τον ασθενή από μέρους τους. Κάτι τέτοιο -όπως είναι φυσικό και αναμενόμενο- δεν συμβαίνει ποτέ. Η αμέλεια σε περίπτωση που εξαιτίας αυτής και ένεκα ταύτης επιφέρει το θάνατο του ασθενούς ή του επισκεπτόμενου το νοσηλευτικό ίδρυμα, τιμωρείται με κάθειρξη από το νόμο.
Ειδικά όσον αφορά στις ιατρικές πράξεις -επεμβατικές και μη- η εισαγγελική παρέμβαση εκδηλώνεται είτε αυτεπαγγέλτως, είτε μετά από έγκληση ή μήνυση. Αν από τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή της η εισαγγελική αρχή υπάρχουν ενδείξεις ενοχής, ο δικαστικός λειτουργός παρεμβαίνει, έχοντας κατά νόμο ως αποστολή την τήρηση της νομιμότητας, την προστασία του πολίτη και τη διαφύλαξη της δημόσιας τάξης.
Για την ύπαρξη ευθύνης απαιτείται ο ιατρός να έπραξε ή να παρέλειψε να πράξει κάτι που όφειλε και μπορούσε, και επιπρόσθετα απαιτείται από τη συμπεριφορά του (πράξη ή παράλειψη) να επήλθε το αποτέλεσμα, δηλαδή ο θάνατος του ασθενή. Θα πρέπει δηλαδή να συντρέχει μία επικίνδυνη για την υγεία ή τη ζωή πράξη, ενέργεια ή παράλειψη, που να έχει οδηγήσει με δεσμό αιτιώδους συνάφειας, δηλαδή με σχέση αιτίου και αιτιατού, στο συγκεκριμένο αποτέλεσμα του θανάτου ή της σωματικής βλάβης του ασθενούς. Κατά το ποινικό δίκαιο, τέτοια αμελής συμπεριφορά μπορεί να συνιστά όχι μόνο μία θετική λαθεμένη ενέργεια του ιατρού, αλλά και η παράλειψή του να προβεί στην ενέργεια εκείνη που θα ήταν ενδεδειγμένη στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Εκείνο που πρωτίστως θα πρέπει να απασχολεί τον κάθε ευσυνείδητο ιατρό, είναι η παροχή ιατρικής φροντίδας και περίθαλψης στον ασθενή με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Δυστυχώς, σε αρκετές περιπτώσεις η αδιαφορία προηγείται της πρόληψης και η ενημέρωσή του ιατρού δεν εστιάζει τόσο στην ορθή άσκηση του επαγγέλματός του, όσο στη περιφρούρηση της ευθύνης του, εξαιτίας κάποιου συγκεκριμένου περιστατικού, υπό τον φόβο μίας ενδεχόμενης εμπλοκής του με τη Δικαιοσύνη. Δηλαδή, όλες οι ενέργειες του δεν αποσκοπούν στην αποκατάσταση της υγείας του ασθενούς, αλλά στην αποφυγή κάθε πράξης ή παράλειψης, που είναι δυνατόν να τον οδηγήσει σε δικαστική εμπλοκή. Αυτό μάλιστα, γίνεται σχεδόν πάντα εκ των υστέρων και αφού το ιατρικό λάθος έχει επιφέρει μη αναστρέψιμη βλάβη ή θάνατο. Γιατί τελικά, όλη η προσπάθεια κάποιων αποφοίτων ιατρικής από πανεπιστήμια της Ανατολικής Ευρώπης και όχι μόνο, εξαντλείται αφενός μεν, στο να φωτίζει ο ήλιος τα επιτεύγματα τους, αφετέρου δε, η γη να καλύπτει τα εγκλήματά τους.