Στη μετεξέλιξη της η ιδεολογία του σοσιαλισμού συμπεριέλαβε έννοιες, όπως το «κράτος πρόνοιας»
Του Νίκου Πολιουδάκη
Πτυχιούχου Επικοινωνίας & ΜΜΕ
Καποδιστριακού Παν/μίου Αθηνών
Στη μετεξέλιξη της η ιδεολογία του σοσιαλισμού συμπεριέλαβε έννοιες, όπως το «κράτος πρόνοιας», η «σοσιαλδημοκρατία» και η «άμεση δημοκρατία» -η πιο επίκαιρη φράση την περίοδο αυτή. Το ΠΑΣΟΚ, που, όπως μαρτυρά και ο τίτλος του, θεωρείται σοσιαλιστικό κόμμα, στο «καταστατικό» του από καταβολής του περιλαμβάνονται οι παραπάνω έννοιες, ενώ ο πρόεδρος του διατελεί πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς.
Σοσιαλιστής, επίσης, είναι και ο τέως πρόεδρος του ΔΝΤ, προσφάτως αποφυλακισμένος και γνωστός σε όλους πλέον, Ντομινίκ Στρος Καν, όπου και εναπόθεσε το ελληνικό κράτος τις ελπίδες του για «σωτηρία» από την πλήρη οικονομική καταστροφή. Σοσιαλιστής ήταν και ο πρώτος απερχόμενος κατά την «αραβική άνοιξη» πρόεδρος της γειτονικής Αιγύπτου, Μουμπάρακ και καλός φίλος του Έλληνα πρωθυπουργού. Αν και σοσιαλιστής, εκδιώχθηκε σχεδόν ως τύραννος.
Ο σοσιαλισμός ως ιδεολογία και θεωρία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ότι αποτελεί μία καλή αντικειμενικά μορφή πολιτικής, στην οποία μπορεί να δει κανείς πλούσια στοιχειά δημοκρατικών αξιών με επίκεντρο την κοινωνία, τον πολίτη ως άτομο που αποτελεί μέλος της κοινωνίας και το κοινό καλό ως επιδιωκόμενο στόχο.
Που αλήθεια φαίνονται αυτά στην εποχή αυτή, με μία υποτιθέμενη σοσιαλιστική παράταξη στον κυβερνητικό θώκο; Πού είναι το κράτος πρόνοιας αν αναρωτηθεί κανείς πως κατάντησε το (πρώην) Ε.Σ.Υ.; Πού είναι η το κράτος δικαίου, όταν οι χρόνιοι καταχραστές του δημόσιου πλούτου και οι «πελάτες» τους παραμένουν ατιμώρητοι; Που είναι η «άμεση δημοκρατία» όταν μπαχαλάκηδες, δυνάμεις καταστολής και αμφιβόλου προελεύσεως φασαριόζοι τρέπουν σε φυγή μετά ξύλου ειρηνικούς διαδηλωτές, που προσπαθούν να ασκήσουν το δημοκρατικό δικαίωμα της διαμαρτυρίας στους δρόμους; Όλα αυτά απλώς ενυπάρχουν στα «σοσιαλιστικά» προγράμματα. Η θεωρία μένει θεωρία και ο χαρακτηρισμός εμφανίζεται μόνο στους τίτλους και στους ξύλινους πολιτικούς λόγους.
Αυτό συμβαίνει -όπως και σε όλες τις πολιτικές μορφές, δημοκρατικές ή μη- για έναν απλούστατο και ιστορικά αποδεδειγμένο λόγο. Η εξουσία φθείρει αυτούς που αναλαμβάνουν να την ασκήσουν. Κι επειδή η εξουσία έχει συνυφανθεί πλήρως με τις οικονομικές εξαρτήσεις, ιδεολογήματα, όπως σοσιαλισμός, κομμουνισμός, συντηρητισμός, αριστερά, δεξιά, κέντρο -και κυρίως και πριν από όλα- δημοκρατία, περνούν σε δεύτερη μοίρα, μένοντας στα ιδρυτικά έγγραφα των πολιτικών σχηματισμών που τα πρεσβεύουν.
Αξιοσημείωτο είναι το παράδειγμα του αντισταλινιστή, αλλά αριστερό, συγγραφέα, Τζορτζ Όργουελ, στο πολιτικό του μυθιστόρημα «Η Φάρμα των Ζώων». Τα ζώα, παρακινούμενα από το γουρούνι ιδεαλιστή «Στρατηγό», σχεδίασαν επανάσταση ώστε να αποτινάξουν τον ανθρώπινο ζυγό και να καθορίζουν μόνα τις ζωές τους. Τα ζώα επαναστάτησαν και νίκησαν. Την αντιπροσωπευτική ηγεσία ανέλαβαν τα γουρούνια, ως τα πιο έξυπνα και μορφωμένα όντα της φάρμας. Προπαγάνδιζαν και δημαγωγούσαν, εκμεταλλευόμενα την αμάθεια και την χαμηλότερη νοημοσύνη των υπολοίπων ζώων, κάνοντας πλήρως κουμάντο μέσα στη σκληρή ζωή της φάρμας. Όμως η ζωή κυλούσε ήσυχα και τα ζώα ήταν τουλάχιστον ελεύθερα.
Με τον καιρό, ενώ επικρατούσαν η ισότητα και το μότο ότι οι άνθρωποι είναι εχθροί, τα πράγματα άλλαξαν. Τα γουρούνια παρασυρόμενα από τη γλύκα της εξουσίας και των απολαβών της, αποφάσισαν να παραγκωνίσουν επαναστατικά κεκτημένα. Το νέο τους σύνθημα ήταν ότι «όλα τα ζώα είναι ίσα, αλλά μερικά είναι περισσότερο ίσα από κάποια άλλα», δικαιολογώντας την αλλαγή πλεύσης τους. Στο τέλος, συμπεριφερόμενα σχεδόν ως άνθρωποι -ντύνονταν μάλιστα-, έφτασαν στο σημείο να συμφιλιωθούν με τους ανθρώπους, ώσπου, σε μια παρτίδα τράπουλας μεταξύ τους μέσα στο σπίτι της φάρμας, μια παρεξήγηση οδήγησε σε τρελό καυγά. Τα ζώα, όπως λέει ο συγγραφέας, που παρακολουθούσαν το ξύλο από τα παράθυρα δεν μπορούσαν καταλάβουν ποιος ήταν ποιος. Γουρούνια κι άνθρωποι, ένα και το αυτό. Πόσο αλληγορικό αλήθεια!
Τα «γουρούνια» ωστόσο, παρά το ότι για ζώα ήταν έξυπνα και είχαν την αποδοχή του «λαού», κατάντησαν άπληστα. Παρεμπιπτόντως, σκέφτηκε ποτέ κανείς από τους ανθρώπους που αναλαμβάνουν πολιτικά αξιώματα, ότι μπορεί να κερδίσουν νόμιμα, όντας «καθαροί» και αξιοπρεπείς συνεχώς, λέγοντας αλήθειες, «δίνοντας» -όχι ρουσφετολογικά- στο λαό και πετυχαίνοντας έτσι μια ευρύτερη κοινή αποδοχή; Κι αν κάποιοι το έχουν σκεφτεί, το παραδοσιακό σύστημα δεν τους έχει αφήσει. Αλλιώς τα πράγματα θα ήταν τουλάχιστον ελαφρώς καλύτερα…