Στην «πρώτη γραμμή» για την προστασία τους τέθηκε το δίκτυο εθελοντών
Της Στέλλας Μαθιουδάκη
Άκρως ανησυχητικά είναι τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν τις προηγούμενες ημέρες από το WWF Ελλάς και άλλους φορείς, σχετικά με την κατάσταση που βρίσκονται σήμερα δεκάδες υγρότοποι και του νομού Ρεθύμνου.
Σύμφωνα με τον επιστημονικά υπεύθυνο του προγράμματος του WWF Ελλάς, Καλούστ Παραγκαμιάν, από τους 45 υγρότοπους του νομού μας οι τρεις από αυτούς έχουν τελείως καταστραφεί τα τελευταία τέσσερα χρόνια, ενώ οι υπόλοιποι βρίσκονται κυριολεκτικά σε άθλια κατάσταση. Συγκεκριμένα οι τρεις υγρότοποι που καταστράφηκαν είναι δυτικά στο Γεράνι, ανατολικά στις Σίσσες και νότια στον Πλακιά. Τα κυριότερα προβλήματα που εντοπίζονται, όπως εξήγησε ο κ. Παραγκαμιάν, είναι οι αποθέσεις στερεών απορριμμάτων, η ρύπανση από αστικά λύματα, οι επιχωματώσεις, η διάνοιξη δρόμων, η δημιουργία χώρων στάθμευσης και η δόμηση (νόμιμη και παράνομη).
Στο μεταξύ, η εκδήλωση έγινε πρόσφατα στο «σπίτι του πολιτισμού» (και κατά την οποία παρουσιάστηκαν τα στοιχεία) πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της νέας πρωτοβουλίας του WWF Ελλάς για την ανάπτυξη δικτύου εθελοντών για την παρακολούθηση της κατάστασης των υγροτόπων της Κρήτης.
Σύμφωνα με τους ειδικούς το δίκτυο αποτελείται από ευαισθητοποιημένους πολίτες, οι οποίοι μετά από σχετική εκπαίδευση επισκέπτονται συγκεκριμένους υγροτόπους, παρακολουθώντας σε τακτά χρονικά διαστήματα την κατάστασή τους. Και μάλιστα όπου διαπιστώνονται δράσεις υποβάθμισης καταγγέλλονται αρμοδίως από τη νομική ομάδα υποστήριξης πολιτών του WWF Ελλάς.
Χαρακτηριστικά στο σημείο αυτό ο Καλούστ Παραγκαμιάν, επεσήμανε μεταξύ άλλων και τα παρακάτω: «Ουσιαστικά με αυτή την παρουσίαση ξεκινάει η προσέλκυση εθελοντών για να παρακολουθήσουν τους 45 υγρότοπους του Ρεθύμνου, οι οποίοι δεν είναι σε πολύ κατάσταση και, μάλιστα, τα τελευταία τέσσερα χρόνια έχουν καταγραφεί ολοσχερώς τρεις. Οι υγρότοποι στις βόρειες ακτές του νομού υποφέρουν διότι γειτονικά ξενοδοχεία προκειμένου να εκμεταλλευτούν την ακτή επιχωματώνουν, επομένως περιορίζονται οι εκβολές. Έχουν εντοπιστεί παράνομες διευθετήσεις ρυάκων και έχουμε ήδη κάνει καταγγελίες, ενώ 3-4 περιπτώσεις υγρότοπων ρυπαίνονται με αστικά λύματα.
Παρότι στο Ρέθυμνο υπάρχουν μερικοί από τους πιο σημαντικούς της Κρήτης, όπως στο φοινικόδασος Πρέβελη, ελάχιστα πράγματα έχουν γίνει για τη βιώσιμη διαχείρισή τους, ενώ οι υγρότοποι του πρώην δήμου Φοίνικα είναι σχεδόν όλοι εξαιρετικά υποβαθμισμένοι λόγω επιχωματώσεων, δημιουργία πάρκινγκ και άλλα τέτοια. Θα πρέπει οι υγρότοποι με κάποιο τρόπο να προστατευτούν. Μόνο αν οι πολίτες ενδιαφερθούν θα αρχίσει και η πολιτεία να ενδιαφέρεται. Ήδη μετράμε τις απώλειες, καθώς το πρόγραμμα για τους υγρότοπους της Κρήτης ξεκίνησε το 2008 και μέχρι τώρα έχουν καταστραφεί 13. Το ζητούμενο είναι να γίνονται έλεγχοι. Κάτι που δυστυχώς δεν κάνουν οι θεσμικοί φορείς».
Ενώ από τη δική της πλευρά, η συντονίστρια των εθελοντικών δράσεων του προγράμματος νησιωτικών υγρότοπων, Μαρία Νοϊδου, παρατήρησε τα εξής: «Το δίκτυο στηρίζεται στην ενεργή συμμετοχή των πολιτών της Κρήτης, αφού σκοπός είναι οι ίδιοι να προστατέψουν τον τόπο τους. Μέσα από την ανάληψη της ευθύνης για έναν υγρότοπο ή περισσότερων, ο κάθε πολίτης θα επιβλέπει την κατάσταση και μέσα από αυτή τη διαδικασία θα μπορούμε να ξέρουμε τι γίνεται στις περιοχές που αντιμετωπίζουν προβλήματα υποβάθμισης. Μέχρι τώρα έχουμε καλύψει τις περιοχές σε Χανιά και Ηράκλειο, απομένει το Ρέθυμνο και ελπίζουμε το ίδιο να συμβεί και εδώ. Οι άνθρωποι που συμμετέχουν στο δίκτυο δεν χρειάζεται να έχουν συγκεκριμένες γνώσεις. Εμείς παρέχουμε μια εκπαίδευση, η οποία τους κάνει ικανούς να μπορούν να καταλάβουν τι συμβαίνει σε κάθε περιοχή».
Όπως προκύπτει πάντως από το ερευνητικό πρόγραμμα του WWF Ελλάς με τίτλο: «προστασία των νησιωτικών υγροτόπων της Ελλάδας», τουλάχιστον 12 υγρότοποι καταστράφηκαν τις τελευταίες δεκαετίες στην Κρήτη, ενώ ακόμα 24 πρόκειται να εξαφανιστούν στο άμεσο μέλλον, καθώς η κατάστασή τους είναι πλέον μη αναστρέψιμη. Οι μισοί από τους 107 φυσικούς υγροτόπους που έχει απογράψει το WWF Ελλάς στο νησί έχουν
αλλοιωθεί σημαντικά, ενώ μόνο οι 22 βρίσκονται σε καλή κατάσταση διατήρησης.
Ωστόσο, μερικοί από τους σχετικά μεγάλους υγροτόπους που αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα συρρίκνωσης είναι ο Αλμυρός Ηρακλείου, το έλος Γεωργιούπολης και το εκβολικό σύστημα του Αποσελέμη ποταμού, ενώ μέρα με τη μέρα προστίθενται και άλλοι όπως οι αλμυρόβαλτοι του Κουρεμένου και η εκβολή του ρέματος Ανδρόμυλου στο Λασίθι, οι εκβολές του Αναποδάρη, του Καρτερού, του Ξηροπόταμου και του Γαζανού στο Ηράκλειο, ο ρύακας Επισκοπής, το έλος Φραγκοκάστελου και η εκβολή του ρέματος Κατσάρι στο Ρέθυμνο, καθώς και το σύνολο σχεδόν των εκβολών στις βόρειες ακτές των Χανίων.