Πραγματοποιήθηκε πολιτικό μνημόσυνο για τους αγωνιστές που έπεσαν στην μάχη της Γκιουμπράς στο χωρίο Μέση. Το μνημόσυνο πραγματοποίησε η ΠΕΑΕΑ. Παρόντες οι αγωνιστές που κατέθεσαν στεφάνι εκ μέρους των οργανώσεων και των συλλόγων. 
Παρόντες ήταν ο πρώην πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ Μανώλης Μαθιουδάκης, γιος του πεσόντα αγωνιστή στη μάχη Γιάννη Μαθιουδάκη. Ο πρόεδρος της ΠΕΑΕΑ Γιάννης Περάκης, ο Ελευθέριος Λίτινας, ο επικεφαλής της δημοτικής παράταξης Λαϊκής Συσπείρωσης Ρεθύμνου Μανούσος Μανουσογιάννης, ο πρώην Νομάρχης Γιώργης Παπαδάκης, ο γιατρός Γιώργης Αγγελιδάκης, η νεολαία του Κ.Κ.Ε. και άλλοι.
Την καθιερωμένη ομιλία εκφώνησε ο καθηγητής, φιλόλογος Βαγγέλης Παπαδάκης.
«Αυτός εδώ ο χώρος, η Σπηλιά της Κιουμπράς πέρασε στην ιστορία της Αντίστασης και δοξάστηκε, γιατί δέθηκε δραματικά με ομάδα αγωνιστών του ΕΑΜ και ποτίστηκε και καθαγιάστηκε με το αίμα μερικών από τους αγωνιστές της ομάδας.
Ο Γιάννης Μαθιουδάκης, καθηγητής φιλόλογος, από την Κοξαρέ, στέλεχος του ΚΚΕ, και Γραμματέας του ΕΑΜ Ρεθύμνου.
Ο Μιχάλης Κλιάνης, με το παρατσούκλι Κουμπάρος, από το Αμύνταιο Φλώρινας, στέλεχος του ΚΚΕ. Βρέθηκε στην Κρήτη ως εξόριστος της Μεταξικής δικτατορίας στη Γαύδο. Πολέμησε στη μάχη της Κρήτης στο Ηράκλειο.
Ο Μανώλης Αεράκης από τ’ Ανώγεια. Παλιός κομμουνιστής είχε εξοριστεί από τη Μεταξική δικτατορία στη Φολέγανδρο. Πολέμησε στη μάχη της Κρήτης στο Ηράκλειο. Ήταν αντάρτης του ΕΛΑΣ.
Ο Ανάστασης Βαβαδάκης από τη Λούτρα, στέλεχος του ΕΑΜ και έφεδρος ΕΛΑΣίτης.
Ο Αντώνης Περακάκης από τη Λούτρα, στέλεχος του ΕΑΜ.
Ο Νίκος Τερζιδάκης από τη Λούτρα, στέλεχος του ΕΑΜ.
Ο Γιώργης Χατζηνικολάου από την Πηγή, ΕΠΟΝίτης.
Αυτοί είναι οι εφτά αγωνιστές της ΕΑΜικής Αντίστασης, που ο αγώνας τους μετέβαλε την άγνωστη τούτη γωνιά σε ιστορικό τόπο. Η παρουσία τους εδώ και η δραματική συνέχεια ήταν αποτέλεσμα συγκυριακών γεγονότων.
Α) Σαν αποτέλεσμα των ραδιουργιών και του βρώμικου ρόλου των Άγγλων πρακτόρων είχαν αρχίσει να γίνονται ορατά φαινόμενα αντιπαράθεσης της ΕΟΡ προς το ΕΑΜ.
Β) Στις αρχές του Μάρτη 1944 δολοφονείται από άγνωστο στ’ Αγκουσελιανά μέσα στο καφενείο του, ο Μανώλης Κουτάλας. Για τη δολοφονία ενοχοποιούν τον ΕΛΑΣ. Η ενοχοποίηση του ΕΛΑΣ για τη δολοφονία του Κουτάλα και η καλλιεργούμενη από τους Αγγλους καχυποψία έναντι του ЕАМу δημιουργούσε βαρύ και επικίνδυνο για τις σχέσεις των δύο οργανώσεων κλίμα. Για το ξεκαθάρισμα της θέσης του ΕΑΜ-ΚΚΕ, τη διάλυση του κλίματος καχυποψίας και την πρόληψη ενδεχόμενων επεισοδίων κλιμάκιο στελεχών του ΕΑΜ και του ΚΚΕ επεδίωκε συνάντηση με το σμήναρχο Εμμ. Κελαιδή, που βρισκόταν εδώ εκ μέρους της Ελληνικής Κυβέρνησης του Καίρου και με το Χρήστο Τζιφάκη αρχηγό της ΕΟΡ καθώς και με τους Άγγλους. Αυτής της συνάντησης η επιδίωξη έφερε εδώ τα στελέχη του ΕΑΜ-ΚΚΕ.
Γ) Δύο Πηγιανοί ΕΠΟΝίτες, ο Γιώργης Χατζήνικολάου και ο Γιάννης Μυγιάκης είχαν καταφέρει να πείσουν δύο Γερμανούς στρατιώτες να λιποταχτήσουν και να προσχωρήσουν στους αντάρτες. Την προηγούμενη των εδώ γεγονότων, στις 30 Μάρτη του ’44, ο Χατζηνικολάου και ο Βαβαδάκης παρέλαβαν τους Γερμανούς, να τους οδηγήσουν μέσω Αρκαδίου προς τις Αραβάνες. Καθ’οδόν ο ένας από τους Γερμανούς μετάνιωσε, το’σκασε και γύρισε στην Πηγή στη μονάδα του και αποκάλυψε τη λιποταξία του συναδέλφου του. Οι Γερμανοί εξαπέλυσαν περιπόλους στην περιοχή , για να προλάβουν και να συλλάβουν το λιποτάχτη και τους συνοδούς του.
Στις 31 Μάρτη ήρθε στη σπηλιά ο Μαθιουδάκης συνοδευόμενος από τον Αντώνη Περακάκη. Εδώ τους βρήκαν οι Κλιάνης και Αεράκης καθώς και οι Βαβαδάκης και Χατζηνικολάου, που’χαν συνοδέψει τους λιποτάχτες Γερμανούς. Επίσης ο ΕΑΜίτης Τερζιδάκης. Μία από τις γερμανικές περιπόλους που περνούσε κοντά από τη σπηλιά τους εντόπισε-δυστυχώς δεν είχαν πάρει μέτρα ασφαλείας-και τους κάλεσε να παραδοθούν. Η απάντηση δόθηκε με τα όπλα. Στη διάρκεια της σύγκρουσης ένας Γερμανός έριξε χειροβομβίδα μέσα στη σπηλιά. Ο Κλιάνης την έπιασε και την πέταξε έξω. Έσκασε όμως και τον τραυμάτισε στο χέρι. Η άμυνα των αποκλεισμένων πατριωτών κράτησε περίπου τρεις ώρες. Από τις 6.30 το απόγευμα, ώρα που εντοπίστηκαν από τους Γερμανούς, μέχρι τις 9.30 το βράδυ. Η θέση των πολιορκημένων δεν άφηνε περιθώρια σωτηρίας. Μοναδική, αν και πολύ αμυδρή, ελπίδα τους έμενε να αποπειραθούν έξοδο από τη σπηλιά. Πρώτος με το πιστόλι στο χέρι βγαίνει ο Γιάννης Μαθιουδάκης. Πριν όμως προλάβει να βγει καλά καλά από τη σπηλιά πέφτει νεκρός από τις γερμανικές σφαίρες. Ακολούθησε ο Μανώλης Αεράκης με την ίδια τύχη. Τρίτος βγήκε ο Νίκος Τερζιδάκης. Τραυματίστηκε στο πόδι. Ταμπουρωμένος πίσω από μια ελιά μάχεται μέχρι που μια γερμανική σφαίρα τον βρίσκει στο κεφάλι και τον αφήνει νεκρό.
Η ομάδα έχει ως τώρα νεκρούς και τους τρεις, που επιχείρησαν έξοδο. Οι δύο επόμενοι, Περακάκης και Κλιάνης, επιχείρησαν έξοδο σε συνδυασμό με το τέχνασμα παραπλάνησης των Γερμανών. Πριν βγουν από τη σπηλιά, πετούσαν έξω κάποιο ρούχο τους, εναντίον του οποίου οι Γερμανοί έστρεφαν τα πυρά τους. Όταν οι Γερμανοί συνειδητοποιούσαν περί τίνος επρόκειτο και σταματούσαν να πυροβολούν, οι πολιορκημένοι εκμεταλλευόμενοι τη στιγμιαία σύγχυση των Γερμανών και τη διακοπή των πυροβολισμών επιχειρούσαν την έξοδο. Έτσι διέφυγαν πρώτα ο Περακάκης και στη συνέχεια με το ίδιο τέχνασμα ο Κλιάνης. Ο Χατζηνικολάου προτίμησε να παραδοθεί. Έλπιζε , ότι με τα γερμανικά του θα ξεγελούσε τους Γερμανούς και θα τους έφευγε. Την ώρα που ο Χατζηνικολάου έβγαινε από τη σπηλιά για να παραδοθεί, επωφελήθηκε ο Βαβαδάκης, πέταξε μια χειροβομβίδα και γλίτωσε τραυματισμένος.
Ο Χατζηνικολάου οδηγήθηκε στην Πηγή, όπου βασανίστηκε απάνθρωπα. Την επομένη υποχρεώθηκε να οδηγήσει τους Γερμανούς στο λημέρι των ανταρτών. Καθ’οδον αποπειράθηκε να ξεφύγει. Με δεμένα τα χέρια καθώς ήταν μπερδεύτηκε σ’ένα φράχτη και οι Γερμανοί τον πυροβόλησαν και τον σκότωσαν. Έτσι ο τραγικός απολογισμός της Κιουμπράς ήτο τέσσερις νεκροί πατριώτες. Οι τρεις επιτόπου και ο Χατζηνικολάου στην προσπάθεια του να φύγει την επομένη. Επίσης, τραυματίας ο Κλιάνης και ο Βαβαδάκης.
Πριν κλείσω την αναφορά μου-φόρο τιμής στη μνήμη των αγωνιστών της Κιουμπράς, θα ήθελα να μεταφέρω τα λόγια του Γιάννη Μαθιουδάκη προς τους συντρόφους του λίγο πριν τη μοιραία έξοδο και να κάμω ένα σύντομο σχόλιο, που το θεωρώ επίκαιρο. Είπε λοιπόν ο Μαθιουδάκης απευθυνόμενος στους συντρόφους του «Σύντροφοι, τώρα, που ο φασισμός ψυχορραγεί και η λευτεριά στη χώρα μας γλυκοχαράζει, εμείς πεθαίνομε. Φτάνει, όμως, που βεβαιωθήκαμε, πως τα παιδιά μας θα απαλλαγούν από πολέμους και η ανθρωπότητα θα ζήσει στο μέλλον λεύτερη και ευτυχισμένη.»
Μια κοινωνία χωρίς πολέμους , ελεύθερη και ευτυχισμένη ήταν το όραμα των αγωνιστών της Κιουμπράς. Μια τέτοια κοινωνία ήταν το όραμα όλων των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης, όραμα όλου του λαού μας, όλων των λαών του κόσμου. Εκατομμύρια μαχητές σ’όλο τον κόσμο αγωνίστηκαν και εκατομμύρια θυσιάστηκαν για να γίνει πραγματικότητα αυτό το όραμα. Εκατομμύρια πίστεψαν πως με τη συντριβή του φασισμού και το τέλος του πολέμου αυτό το όραμα θα ‘παιρνε σάρκα και οστά.
Ήταν πλάνη. Κι ήταν πλάνη γιατί, μπορεί να συνετρίβη ο φασισμός, έμεινε όμως το σύστημα, που τον γέννησε. Το σύστημα που γεννά τους πολέμους, που καταπατεί την ανθρώπινη ελευθερία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και επιβάλλει την εκμετάλλευση, την παντοειδή υποδούλωση των πολλών στους ολίγους. Είναι το σύστημα της κυριαρχίας του κεφαλαίου, των μονοπωλίων, του ιμπεριαλισμού.
Το σύστημα, που υπονόμευσε και ανέτρεψε, προσωρινά, την πρώτη προσπάθεια για οικοδόμηση αυτής της κοινωνίας, της σοσιαλιστικής κοινωνίας.
Είναι το σύστημα, που οργανώνει ληστρικούς πολέμους ενάντια σε λαούς και χώρες σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, για να αρπάξει τον πλούτο τους για λογαριασμό των μονοπωλίων που εκπροσωπεί. Που έχει εξαπολύσει σαρωτική επίθεση στα λαϊκά δικαιώματα και κατακτήσεις και προδιαγράφει, αν δεν ανατραπεί, εφιαλτικό το μέλλον για την ανθρωπότητα.
Εκτελεστικά όργανα αυτού του παγκόσμιου εγκληματικού οργίου είναι οι εγκληματικοί ιμπεριαλιστικοί οργανισμοί (NATO, Ε.Ε., κτλ) και οι κυβερνήσεις- υπηρέτες του κεφαλαίου με τη συμφωνία και στήριξη όλων των αστικών πολιτικών δυνάμεων.
θύματα και οι λαοί της ευρύτερης περιοχής μας, της Παλαιστίνης, Γιουγκοσλαβίας, Ιράκ, Λιβύης.
Ο λαός μας έχει πληρώσει και εξακολουθεί να πληρώνει ακριβά την πολιτική υπέρ του κεφαλαίου. Τα τελευταία ιδιαίτερα χρόνια με αφορμή και την οικονομική κρίση του συστήματος έχει δεχτεί πρωτοφανή επίθεση στα δικαιώματα του. Μισθοί, μεροκάματα, συντάξεις, υγειονομική περίθαλψη, ασφάλιση, παιδεία, εργασιακά, συνταξιοδοτικά δικαιώματα είναι στόχοι της αντιλαϊκής πολιτικής των κυβερνήσεων της Ν.Δ. χθες, του ΠΑΣΟΚ σήμερα. Ιδιαίτερα το ΠΑΣΟΚ προωθήθηκε στην εξουσία με τις τελευταίες εκλογές ως καταλληλότερο (λόγω της σοσιαλδημοκρατικής του ταυτότητας) για να βγάλει πέρα αυτήν την βρώμικη αντιλαϊκή πολιτική.
Εξίσου βρώμικη με την εσωτερική είναι και η εξωτερική πολιτική που ακολουθούν οι κυβερνήσεις «μας».
Τη χώρα μας την έχουν μετατρέψει σε ορμητήριο των ιμπεριαλιστικών επιθέσεων σε βάρος λαών της περιοχής. Οι πόλεμοι κατά της Γιουγκοσλαβίας, του Ιράκ , του Αφγανιστάν και τώρα κατά της Λιβύης θα ήσαν αδύνατη για τους ιμπεριαλιστές, αν δεν είχαν τη χώρα μας ως ορμητήριο, ή αν δε χρησιμοποιούσαν τις εδώ εγκατεστημένες Αμερικανο-Νατοικές βάσεις.
Για να συγκαλυφθεί αυτό το σε βάρος των λαών όργιο, κατασκευάζονται χοντροκομμένα ψεύδη από τους κυβερνητικούς και λοιπούς πολιτικούς παράγοντες του συστήματος και τους προπαγανδιστικούς μηχανισμούς του. Ιδιαίτερη επίδοση σε αυτό έχουν τα αστικά ΜΜΕ, έντυπα και ηλεκτρονικά.
Στη χώρα μας οι κυβερνητικοί παράγοντες και οι δημοσιογραφικοί «αστέρες» της «ενημέρωσης», ιδιαίτερα της τηλεοπτικής, διαπρέπουν σε ψευδολογίες, για να συγκαλύψουν ασυγκάλυπτα αίσχη. Υποτιμούν αδιάντροπα τη νοημοσύνη μας.
Χοντρό δείγμα αποτελεί αυτό, που λέγεται σχετικά με τον πόλεμο κατά του λαού της Λιβύης. Δεν συμμετέχει ,λέει, η χώρα μας τη στιγμή που τα λιμάνια, τα αεροδρόμια, οι στρατιωτικές βάσεις έχουν γίνει ορμητήρια των επιδρομέων και ελληνικό πολεμικό σκάφος συμμετέχει στον αποκλεισμό της Λιβύης.
Από όλα αυτά τα δεινά δεν πρόκειται να γλιτώσει η ανθρωπότητα, όσο θα υπάρχει το σύστημα, που τα προκαλεί, ο καπιταλισμός. Η ανατροπή του, αίτημα ζωής για την ανθρωπότητα, θα είναι το αποτέλεσμα σκληρών λαϊκών αγώνων.
Για τη χώρα μας θα είναι η δικαίωση των αγώνων του λαού μας, η δικαίωση του αγώνα και της θυσίας των αγωνιστών, που τιμάμε σήμερα».