Το καλοκαίρι χαρακτηρίζεται κατά κύριο λόγο από τις υψηλές θερμοκρασίες και κατά συνέπεια
επηρεάζονται και οι διατροφικές συνήθειες, καθώς το σώμα έχει διαφορετικές ανάγκες. Στο ψύχος αυξάνει η παραγωγή θερμότητας αντίθετα, στις υψηλές θερμοκρασίες αυξάνεται η αποβολή θερμότητας με διαστολή των αγγείων του δέρματος, εφίδρωση, αύξηση της συχνότητας των αναπνοών και ελαττώνεται η παραγωγή θερμότητας με ελάττωση της μυϊκής δραστηριότητας, μειωμένη κατανάλωση της τροφής και ελάττωση παραγωγής της θυροξίνης. Αυτός είναι ένας και από τους λόγους που η ποσότητα της τροφής καθώς και το ποσοστό λίπους πρέπει να μειώνεται κατά το καλοκαίρι.
Το ανθρώπινο σώμα αποτελείται κατά μέσο όρο από 45-55 λίτρα νερό. Το νερό ρυθμίζει μεταξύ των άλλων την θερμοκρασία του σώματος και αντιστοιχεί περίπου στο 55% του σωματικού βάρους. Αδυναμία και πιθανή θερμοπληξία μπορεί να προκληθεί αν περισσότερο από 10% του σωματικού βάρους χαθεί λόγω αφυδάτωσης ή απώλειας υγρών. Ένας ενήλικας μπορεί να χάσει μέχρι 2,5 λίτρα νερού καθημερινά από την εφίδρωση και την αναπνοή καθώς και άλλες λειτουργίες του σώματος.
Οι κυριότερες διαταραχές που μπορεί να προκληθούν στον οργανισμό του ανθρώπου από την επίδραση των υψηλών θερμοκρασιών του περιβάλλοντος και κυρίως όταν συνυπάρχει και αύξηση της υγρασίας που παρεμποδίζει την εξάτμιση του ιδρώτα είναι η θερμοπληξία.
Τα αποτελέσματα της απώλειας υγρών από τον οργανισμό είναι προοδευτικά: Δίψα, κόπωση, αδυναμία, μυϊκές συσπάσεις (κράμπες ), ανορεξία, ψυχικές διαταραχές, κώμα παραλήρημα και τελικά θάνατος. Όλα αυτά είναι κυρίως λόγω έλλειψης νερού ή/ και χλωριούχου νατρίου (αλατιού) και την ανακατανομή της κυκλοφορίας του αίματος. Επίσης, άλλα συμπτώματα αφυδάτωσης είναι οι εξάψεις, η υψηλή θερμοκρασία του σώματος, ξηρό δέρμα, αυξημένος ρυθμός αναπνοής και αυξημένος παλμός που συνοδεύεται με ζαλάδες και λαχάνιασμα με την άσκηση. Η αφυδάτωση δεν θα πραγματοποιηθεί τυπικά σε σύντομο χρονικό διάστημα για αυτό και πρέπει να δίνουμε σημασία στα σημάδια της απώλειας υγρών και να ελαχιστοποιήσουμε τον κίνδυνο της αφυδάτωσης με το να πίνουμε πολλά υγρά κατά την διάρκεια της ημέρας, πριν ακόμα και από το αίσθημα της δίψας.
Πώς μπορεί να συμβάλει η διατροφή στην αποφυγή της θερμοπληξίας;
• Αυξήστε την κατανάλωση υγρών. Πίνετε καθημερινά 30-45 ml / κιλό σωματικού βάρους ή 8-12 ποτήρια τουλάχιστον
• Τα άτομα που είναι πιο επικίνδυνά για αφυδάτωση όπως οι αθλητές λόγω της αυξημένης εφίδρωσης, τα βρέφη και τα παιδιά λόγω μεγαλύτερη επιφάνεια σώματος σε σχέση με το βάρος τους και πιο γρήγορο μεταβολισμό, τα άτομα τρίτης ηλικίας χρειάζονται περισσότερα υγρά ανά κιλό βάρους.
• Καταναλώστε 1 ½ κουταλάκι του γλυκού αλάτι/ ημέρα για αποφυγή της αφυδάτωσης. Τα ιχνοστοιχεία που αποτελούν το επιτραπέζιο αλάτι (νάτριο και χλώριο) βοηθούν στην ισορροπία των υγρών στον οργανισμό. Προσοχή! αν πάσχετε από κάποια πάθηση συμβουλευτείτε τον διαιτολόγο σας.
• Μείωση της κατανάλωσης της τροφής (όχι όμως αποχή από το φαγητό)
• Κατανάλωση περισσότερων λαχανικών, φρούτων, δημητριακών, οσπρίων, γαλακτοκομικών (με χαμηλά λιπαρά)
• Κατανάλωση ψαριού και κοτόπουλου χωρίς λίπος
• Αποφυγή λιπαρών τροφών και γλυκών
• Αποφυγή οινοπνευματώδη ποτών και ιδιαίτερα γλυκών ποτών. Το αλκοόλ έχει διουρητική δράση και πρέπει να αποφεύγεται και να ανταλλάσσεται με άλλα ποτά (όπως νερό, sparkling water)
• Αποφυγή σακχαρούχων ποτών (για την αποτροπή στομαχικών διαταραχών).
• Αποφυγή της καφεΐνη (η καφεΐνη δρα σαν διουρητικό και προκαλεί απώλεια υγρών)
• Θυμηθείτε: Το καλύτερο ποτό ενυδάτωσης είναι το νερό!
Θεανώ Γουμενάκη, Διατροφολόγος-Διαιτολόγος