Της Θεανούς Γουμενάκη
Διατροφολόγου – Διαιτολόγου
Η εφηβεία είναι ο δρόμος προς την ενηλικίωση, στα κορίτσια ξεκινάει στην ηλικία των 11-14 ετών, νωρίτερα δηλαδή από ότι στα αγόρια που ξεκινάει μεταξύ 12 και 15 ετών. Κατά την περίοδο αυτή επέρχονται σημαντικές σωματικές και ψυχολογικές αλλαγές, που επηρεάζουν τόσο τη συμπεριφορά τους όσο και τις διατροφικές τους ανάγκες. Στα κορίτσια παρατηρείται μια περίοδος ταχείας ανάπτυξης στην αρχή της εφηβείας, ενώ τα αγόρια ανπτύσσονται πιο γρήγορα αφού έχει πλέον προχωρήσει και η σεξουαλική τους ανάπτυξη. Οι σωματικές αυτές αλλαγές αυξάνουν τις διατροφικές τους ανάγκες με τρόπο διαφορετικό στα αγόρια από ότι στα κορίτσια.
Οι δραστικές σωματικές αλλαγές κατά την εφηβεία συνοδεύονται συχνά από ιδιαίτερα αυξημένη όρεξη. Οι έφηβοι έχουν μεγαλύτερες ανάγκες για ενέργεια και τροφή. Αν αθλούνται, τότε οι ανάγκες είναι ακόμα μεγαλύτερες τόσο σε θερμίδες όσο και σε υγρά. Με την εμφάνιση της έμμηνου ρύσης οι ανάγκες των κοριτσιών σε πρωτεϊνες και σίδηρο αυξάνονται, όπως και οι ανάγκες για άλλα μεταλλικά στοιχεία που συνδέονται με την ανάπτυξη. Στα κορίτσια στην εφηβεία παρατηρείται επίσης, αύξηση του σωματικού λίπους, καθώς συνδέεται άμεσα με τη γονιμότητα. Τα αγόρια καθώς μπαίνουν στην εφηβεία αυξάνεται η μυϊκή τους μάζα, και αυτό με τη σειρά του αυξάνει τις ανάγκες τους για θερμίδες, πρωτεϊνες, βιταμίνες και μεταλλικά στοιχεία.
Στις μέρες μας οι έφηβοι είναι ιδιαίτερα πολυάσχολοι. Συχνά φεύγουν από το σπίτι νωρίς το πρωί και δε γυρίζουν πριν το απόγευμα για να φάνε ένα γρήγορο σνακ και μετά να φύγουν και πάλι για μαθήματα. Οι έξοδοι των εφήβων περιλαμβάνουν κυρίως φαστ φουντ και αλκοόλ. Επειδή οι έφηβοι καταναλώνουν πολλά γεύματα εκτός σπιτιού είναι σημαντικό να έχουν αποκτήσει καλές διατροφικές συνήθειες.
Κίνδυνος Ελλείψεων
Οι έφηβοι είναι εκτεθειμένοι σε αυξημένο κίνδυνο έλλειψης βιταμινών και ιχνοστοιχείων, κυρίως ασβεστίου και σιδήρου. Η μεγάλη ανάγκη των εφήβων για ασβέστιο 1.000 mg την ημέρα για τα αγόρια και 800 mg την ημέρα για τα κορίτσια, οφείλεται στην ανάπτυξη των οστών και στην εναπόθεση ασβεστίου στα οστά. Οι διεργασίες αυτές υποβοηθούνται και από ορμονικές αλλαγές που συνδέονται με την εφηβεία και την ανάπτυξη.
Πρόληψη υπερβολικού βάρους
Οι έφηβοι έχουν άμεση πρόσβαση σε «σκουπιδοτροφές», τροφές δηλαδή υψηλής περιεκτικότητας σε θερμίδες. Οι τροφές αυτές είναι ιδιαίτερα εύγευστες και βρίσκονται παντού, ακόμα και στο σχολείο. Είναι πιθανόν να προτιμούν στον ελεύθερο χρόνο τους τις καθιστικές δραστηριότητες, όπως την ενασχόληση με τον Η/Υ και την τηλεόραση. Το αποτέλεσμα της υπερκατανάλωσης των τροφών αυτών και της καθιστικής ζωής μπορεί να είναι η αύξηση βάρους τους. Αν είναι και οι γονείς υπέρβαροι τότε υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος να γίνει και το παιδί και ένας υπέρβαρος έφηβος διατρέχει τον κίνδυνο να εμφανίσει αργότερα παθήσεις όπως υπέρταση, διαβήτη, χοληστερίνη.
Ενθαρρύνετε τους εφήβους να τρώνε υγιεινά
Είναι πραγματική πρόκληση για ένα γονιό να βρει έναν τρόπο που θα επιτρέψει στον έφηβο να τρέφεται όπως πρέπει. Πάρτε την απόφαση ως οικογένεια να τρώτε υγιεινά, να περιόρισετε το φάστ φουντ και να γίνετε πιο δραστήριοι σωματικά. Οι έφηβοι καλό είναι να μην υιοθετήσουν τη συνήθεια να φεύγουν νηστικοί ή με έναν καφέ από το σπίτι το πρωί αλλά να ξεκινάνε την ημέρα τους με ένα καλό πρωινό που να συμπεριλαμβάνει γάλα ή τυρί, δημητριακά χωρίς ζάχαρη ή φρούτα, μέλι. Υγιεινά σνακ κατά τη διάρκεια της ημέρας είναι τα φρούτα, οι φυσικοί χυμοί, οι ανάλατοι και ωμόι ξηροί καρποί, το γιαούρτι. Μην ξεχνάτε στο εβδομαδιαίο μενού της οικογένειας να συμπεριλαμβάνετε πάντα ψάρι, όσπρια και λαδερά φαγητά ακόμα και αν δεν τα προτιμούν ιδιαίτερα. Αυτή η περίοδος είναι η πιο κατάλληλη για να μάθουν να αναζητούν εναλλακτικές λύσεις, όταν το φαγητό που τους προσφέρεται δεν είναι ούτε υγιεινό ούτε θρεπτικό. Σιγουρευτείτε ότι οι έφηβοι δεν τρώνε μόνο ανθιυγιεινές τροφές! Περιορίστε την κατανάλωση ζάχαρης και λίπους, οι τροφές αυτές κάνουν νωθρό τόσο το σώμα όσο και το μυαλό. Να λαμβάνετε πάντα υπόψιν σας όταν προγραμματίζετε τη διατροφή τους την ανάγκη τους για ανεξαρτησία και την αντίστασή τους σε κάθε είδους αρχή.