Του Αιμίλιου Γάσπαρη
Μέσα στις δέκα πληγές που πλήττουν την Αθήνα πως γίνεται να μην βλέπουμε πόσο σημαντική, πολύ βαθιά και καθοριστική, είναι το παρέμποριο! Είναι να απορείς πως μια πράξη που ίσως διευκόλυνε στην αρχική της φάση ιδιαίτερα τα φτωχά και λαϊκά στρώματα να αναδειχτεί με την πάροδο των δεκαετιών σε ένα ανεξέλεγκτο και δυσεπίλυτο πρόβλημα που σε σχέση με την γενικότερη κρίση επηρεάζει τη ζωή όλων. Ένα πρόβλημα που απλώνεται σε ολόκληρη τη χώρα και σε άλλες χώρες βέβαια, ένα πρόβλημα που στην Αθήνα έχει αποκτήσει θηριώδεις διαστάσεις και που η ανίκανη πολιτική ηγεσία αυτού του τόπου δεν μπορεί τώρα σε καμιά περίπτωση να το λύσει. Πιο εύκολα θα εγκαταλείψουν οι Έλληνες τη χώρα παρά όσοι επενδύουν στη κερδοφόρα αυτή δραστηριότητα και όσοι έρχονται παράνομα σε αυτή τη χώρα και εντάσσονται σε αυτό το σύστημα από το οποίο φαίνεται πως ένα μεροκάματο το βγάζουν. 
Ας δούμε σχηματικά πως έχει η σημερινή κατάσταση. Πρώτα βρίσκονται χιλιάδες προϊόντα που εισέρχονται παράνομα στη χώρα και που τα περισσότερα, αν όχι όλα, κατασκευάζονται στην Κίνα και διοχετεύονται σε όλο τον κόσμο. Φτάνουν εδώ μέσα από ένα ασφαλές και υπόγειο σύστημα και στη συνέχεια υπάρχει οργανωμένο τέλεια κύκλωμα διακίνησης στους δρόμους και τις πλατείες της πρωτεύουσας. Πολλά από αυτά τα προϊόντα έχουν το διακριτικό σημάδι γνωστών εταιριών και έτσι προκαλούν το αγοραστικό κοινό που θέλει να ικανοποιεί την ματαιοδοξία του να αγοράζει για παράδειγμα μια τσάντα μαϊμού για δέκα ευρώ από το δρόμο αρκεί να φέρει το σήμα μιας φίρμας. Δεν υπάρχει πλατεία, δεν θα δεις διαθέσιμο χώρο, δεν έχουν αφήσει κανένα εμπορικό δρόμο που να μην απλώνουν την παράνομη τους πραμάτεια μετανάστες που στο σύνολό τους έχουν έρθει και αυτοί παράνομα στη χώρα και με το που φτάνουν εδώ, την επόμενη κιόλας στιγμή, γίνονται μέλη αυτού του ανεξέλεγκτου θιάσου από τη μεριά του επίσημου κράτους, ο οποίος όμως αόρατος κινεί τα νήματα μιας αγοράς με καθοριστικές συνέπειες για την ελληνική οικονομία και την ποιότητα και σταθερότητα της ελληνικής κοινωνίας.
Και δεν έφταναν μόνο οι μαύροι στους κεντρικούς εμπορικούς δρόμους της Αθήνας, στην Ερμού και στην Πανεπιστημίου και ειδικά στο πεζόδρομο ανάμεσα στο Πανεπιστήμιο και την Ακαδημία, τι τους θέλουν τους πεζόδρομους αλήθεια αφού δεν μπορούν να τους υποστηρίξουν έχω ξαναγράψει, στην Διονυσίου Αρεοπαγίτου και στις γειτονιές της πόλης και στους άλλους δήμους και χωριά της Αττικής, σε κάθε πανηγύρι και εκδήλωση που ήθελαν να πασάρουν το εμπόρευμά τους. Δεν έφταναν μόνο στα φανάρια και στις διασταυρώσεις όλοι εκείνοι που τώρα ακόμη και σφουγγαρίστρες με τα κοντάρια τους κραδαίνουν, δεν έφταναν αυτοί που στις λαϊκές αγορές περίμεναν να αδειάσει κάποιος χώρος για να τον καταλάβουν μετά απλώνοντας στηθόδεσμους και βρακιά, παιγνίδια διάφορα και άχρηστα και ευτελή διακοσμητικά και επικίνδυνα καλλυντικά και αρώματα! Σήμερα με τα αυτοσχέδια κασελάκια τους, με μπόγους που κρύβουν την ποικιλόχρωμη πραμάτεια, με πολλούς και διάφορους ευφάνταστους τρόπους καταφέρνουν να επικρατούν και φυσικά να επιβιώνουν όταν αυτό που θεωρούμε κανονικό εμπόριο κατεβάζει ρολά και χιλιάδες οδηγούνται στην ανεργία. Εκείνος που ζει την Αθήνα και παρατηρεί τα τεκταινόμενα στην πρωτεύουσα της κρίσης καθημερινά βεβαιώνεται πως αυτό που συμβαίνει είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένου και καλά οργανωμένου σχεδίου με σαφείς στόχους που ήδη έχει φέρει την αλλοίωση της πόλης και την εξαθλίωση σε μια μεγάλη μερίδα του πληθυσμού της. Γιατί και μόνο η εικόνα με τα κλειστά μαγαζιά και η εγκατάλειψη και γκετοποίηση του αθηναϊκού κέντρου αποτελεί την αδιάσειστη απόδειξή του.
Από την άλλη τα μαγαζιά κλείνουν το ένα μετά το άλλο. Σε κεντρικούς δρόμους όπως η Σταδίου μεγάλα καταστήματα έχουν κλείσει και άλλα εκποιούν το εμπόρευμα τους και είναι σίγουρο ότι με τις παρούσες οικονομικές συνθήκες δεν πρόκειται να έχουν μια καλύτερη πορεία. Στην Πατριάρχου Ιωακείμ στο Κολωνάκι, στην καρδιά δηλαδή της μεγαλοαστικής Αθήνας που πριν λίγο καιρό τα ενοίκια εκεί ήταν φωτιά και που οι πλούσιοι Έλληνες σεργιάνιζαν για να ξοδεύουν τα ανεμομαζώματά τους σήμερα, που και οι πολιτικοί και τα τσιράκια τους δεν τολμούν να ξεμυτίσουν, τα μαγαζιά το ένα μετά το άλλο κλειστά. Τεράστιες ταμπέλες με μεγάλα γράμματα δηλώνουν το ενοικιάζεται ή πωλείται και αν ρίξεις ένα βλέμμα πιο πάνω η εικόνα συμπληρώνεται με τα διαμερίσματα στους ορόφους των πολυκατοικιών που ακολουθούν την ίδια μοίρα. Κι αν αυτό επικρατεί στους καθώς πρέπει δρόμους φανταστείτε τι γίνεται στις υποβαθμισμένες περιοχές, στο παλιό εμπορικό τρίγωνο, στα στενά τριγύρω στην Αιόλου δηλαδή, και στην Πατησίων και παραπέρα σε άλλες γειτονιές. Ακόμα και αυτά που παραμένουν ανοικτά οι πελάτες είναι λιγοστοί, η κίνηση είναι πεσμένη και η ατμόσφαιρα είναι καταθλιπτική. Όλα κυλούν υποτονικά σε σχέση με το εμπόριο σε αυτή την πόλη και φαίνεται πως τώρα πια οι παρλαπίπες των πολιτικών που με τις αλλοπρόσαλλες δράσεις τους δεν φέρνουν καμιά ελπίδα. Ούτε ένας δεν πιστεύει πως κάτι καλύτερο θα βγει από την ζοφερή αυτή κατάσταση και από πάνω οι μαύροι, οι χρωματιστοί και οι κάθε λογής που περιφέρουν από παπούτσια μέχρι γυαλιά ηλίου και από κουρτίνες μέχρι υγρά καθαρισμού αυτόματα καταλαμβάνουν το χώρο που αφήνει το μαγαζί που κλείνει. Και οι αστυνομίες σε ρόλο παρατηρητή, είτε δημοτικές είτε ειδικοί φρουροί είτε δεν ξέρω τι.
Είναι μια βαριά πληγή τα μαγαζιά που κλείνουν. Πρώτα γιατί σπάει η σειρά στον ιστό της πόλης και φαίνεται γυμνός ο χώρος και φέρεται μια θλίψη που όσο κι αν θέλεις να την προσπεράσεις δεν είναι εύκολο. Ζωές ολόκληρες που πέρασαν και άλλες που οδηγήθηκαν στην ανεργία, αυτό είναι σίγουρο πως κρύβεται πίσω και πέρα από κάθε άδεια και κλειστή πια βιτρίνα. Μετά και καθώς αυτό αποκτά διάσταση επιδημίας επηρεάζει τη γενικότερη εικόνα της πόλης και την κάνει να παραδίδεται ακόμα πιο πολύ και πιο ριζικά στην παρακμή και στον έλεγχό της από στοιχεία πιο τυχοδιωκτικά και τις περισσότερες φορές παράνομα και με αποτέλεσμα να φοβάται ο κόσμος να κυκλοφορήσει μέρα μεσημέρι, για τη νύκτα στις περισσότερες περιοχές δεν το συζητάμε. Βλέπεις τις βιτρίνες να γίνονται σε μια, σε δυο, σε τρεις νύκτες μάρτυρες αυτής της αλλαγής, να γίνονται έρμαια αυτής της μεταμόρφωσης. Στην αρχή μια αφίσα, ένα σημείωμα, κάποιες επιστολές στο πάτωμα πίσω από την είσοδο και μετά σε ελάχιστο χρόνο τα τζάμια στα κλειστά καταστήματα γίνονται το πλαίσιο μιας κατακραυγής, μιας προσχεδιασμένης τεκμηρίωσης, το σήμα κατατεθέν της σύγχρονης τέχνης του να μη σέβεσαι τίποτα. Και γρήγορα στρώματα χαρτιού και συνθήματα κατακλύζουν το χώρο που αποτελεί και ζωτικό χώρο της πόλης και που στην Αθήνα το 2011 έχει γίνει και αυτό ένα από τα αξιοθέατα που διαθέτει η πόλη. Ελάτε στην Αθήνα σήμερα να δείτε πως προετοιμάζεται η επανάσταση με τους κουκουλοφόρους, ελάτε να δείτε τα μαγαζιά που κλείνουν, ελάτε να χαζέψετε στο πολυεθνικό παζάρι και τις πιάτσες που κυκλοφορεί μπροστά στα μάτια σου η πρέζα. Κι αν μείνει χρόνος τόσα μνημεία υπάρχουν και σε κάθε βήμα αν κοιτάξεις ψηλά θα δεις την Ακρόπολη και τον Παρθενώνα να ίπταται ανεπανάληπτος.
Τελικά τι είναι πληγή, τι είναι δράμα; Στο σώμα της Αθήνας πολλοί ασέλγησαν και στο γύρισμα των χρόνων, ακόμα και όταν ήρθαν τα πάνω κάτω, τα ερείπια ήρθε καιρός και άνθισαν πάλι. Τι μπορεί να μείνει πέρα από τη μικρή, φτωχή και πεπερασμένη μας ύπαρξη από ένα παρέμποριο και από μια σειρά κλειστών και γερασμένων καταστημάτων;; Ειδικά όταν πάνω ψηλά εποπτεύει ένας Παρθενώνας.