«ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗ ΓΙΑ ΝΑ ΕΠΑΝΑΚΤΗΣΟΥΝ ΤΗΝ ΑΥΤΟΠΕΠΟΙΘΗΣΗ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑ ΠΑΡΟΥΝ ΕΚΕΙΝΕΣ ΤΙΣ ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥΣ»
Πέρα από την ψυχολογική και κοινωνική στήριξη αλλά και τη νομική και εργασιακή συμβουλευτική που παρέχει το Κέντρο Συμβουλευτικής Υποστήριξης Γυναικών Θυμάτων Βίας του Δήμου Ρεθύμνης, κυρίως παρέχει ασφάλεια αλλά συναισθηματική και ψυχολογική ανάρρωση στις γυναίκες που έχουν πέσει θύματα κακοποιητικών συμπεριφορών.
Για το πολύ ευαίσθητο αυτό θέμα μίλησε η αρμόδια Αντιδήμαρχος Δρ Άννα Ελευθεριάδου – Γκίκα τονίζοντας ότι: «στόχος μας είναι η ενδυνάμωση και η ενθάρρυνση, οι γυναίκες να επανακτήσουν την αυτοπεποίθηση τους, ώστε να μπορέσουν να αναλάβουν την ευθύνη της επαγγελματικής, προσωπικής και οικογενειακής τους ζωής». 
Ποια είναι τα βασικά προγράμματα βοήθειας που παρέχει το κέντρο συμβουλευτικής κατά της βίας των γυναικών και ποιες γυναίκες μπορούν να απευθύνονται στο συμβουλευτικό κέντρο;
«Στο ΣΚ Ρεθύμνης μπορούν να απευθυνθούν ενήλικες γυναίκες που υφίστανται κάθε μορφής βία (σωματική, ψυχολογική, λεκτική, οικονομική, εργασιακή και σεξουαλική) και γυναίκες που υφίστανται πολλαπλές διακρίσεις λόγω του φύλου τους (πχ άνεργες μητέρες, ΑΜΕΑ, προσφύγισσες κλπ). Οι υπηρεσίες που παρέχονται είναι ψυχολογική στήριξη, κοινωνική στήριξη, νομική συμβουλευτική και εργασιακή συμβουλευτική, καθώς το κέντρο στελεχώνεται από τις ανάλογες εξειδικευμένες ειδικότητες. Επιπλέον, σε περιπτώσεις που κρίνεται αναγκαίο παρέχονται υπηρεσίες παραπομπής των θυμάτων βίας σε ξενώνες Φιλοξενίας Κακοποιημένων γυναικών του Δικτύου της Γενικής Γραμματείας Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων».
Ο αριθμός των εργαζομένων καλύπτει τις ανάγκες του κέντρου;
«Το κέντρο στελεχώνεται από μία Κοινωνιολόγο, μία Κοινωνική Λειτουργό, μία Ψυχολόγο και μία Νομικό Σύμβουλο και πολύ σύντομα θα στελεχωθεί και από έναν διοικητικό υπάλληλο. Σε γενικές γραμμές οι ανάγκες του κέντρου καλύπτονται σε μεγάλο βαθμό χωρίς όμως να παραλείπουμε να αναφέρουμε πως ένας παιδοψυχολόγος θα ενίσχυε τις παρεχόμενες υπηρεσίες, καθώς αποτελεί πάγιο αίτημα των γυναικών που απευθύνονται σε εμάς διότι στο μεγαλύτερο ποσοστό έχουν παιδιά τα οποία βρίσκονται σε κακοποιητικό περιβάλλον».
Υπάρχουν ειδικά προγράμματα για γυναίκες που έχουν υποστεί διαφορετικές μορφές βίας;
«Δεν υπάρχουν ειδικά προγράμματα τα οποία να στοχεύουν σε διαφορετικές μορφές βίας διότι όλες οι γυναίκες- θύματα έμφυλης βίας υποστηρίζονται με την ίδια συμβουλευτική διαδικασία, την οπτική του φύλου, ανεξάρτητα την βία που δέχτηκαν. Εντούτοις, υπάρχουν εθνικές δράσεις που ισχύουν για την υποστήριξη των θυμάτων ενδοοικογενειακής και έμφυλης βίας και αυτά είναι τα εξής:
- το πρόγραμμα νομικής βοήθειας (legal aid) για συμβουλευόμενες γυναίκες των δομών του Δικτύου της Γενικής Γραμματείας Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων που με τη χρήση του παρέχονται νομικές υπηρεσίες και εκπροσώπηση των γυναικών στα δικαστήρια
- το πρόγραμμα «Ανεξάρτητη Δυνατή Ελεύθερη» – κοινή δράση της ΔΥΠΑ και των αρμόδιων υπουργείων με στόχο να δώσει τη δυνατότητα απασχόλησης και οικονομικής ανεξαρτησίας σε γυναίκες που ενώ θέλουν να φύγουν από κακοποιητικό περιβάλλον, δεν μπορούν λόγω οικονομικής δυσχέρειας.
- Χορήγηση ειδικού βοηθήματος μία φορά ανά δύο έτη από την ΔΥΠΑ σε γυναίκες θύματα έμφυλης ή και ενδοοικογενειακής βίας για την οικονομική τους ενίσχυση
- Χορήγηση και χρήση του panic button στα θύματα που καταγγέλλουν σωματική βία κυρίως για να μπορούν να ειδοποιήσουν αθόρυβα την Ελληνική Αστυνομία σε περίπτωση που διατρέξουν οποιαδήποτε απειλή ή κίνδυνο της ζωής ή της σωματικής τους ακεραιότητας».
Πόσες γυναίκες έχουν εξυπηρετηθεί από το κέντρο συμβουλευτικής τα τελευταία έτη και ποια είναι η τάση στον αριθμό των περιστατικών βίας κατά των γυναικών;
«Από το 2013 μέχρι σήμερα έχουν απευθυνθεί και λάβει στήριξη 1042 γυναίκες με το μεγαλύτερο ποσοστό να είναι θύματα ενδοοικογενειακής βίας. Από το 2020 και έπειτα εντοπίζεται μια σταδιακά αυξανόμενη τάση στις καταγγελίες και τις εισροές των γυναικών που καταγράφονται στο ΣΚ με ένα μέσο όρο της τάξεως των 119 γυναικών κατά έτος. Ανεπίσημα όμως ακόμα υπάρχουν γυναίκες-θύματα που καλούν στο κέντρο για να καταγγείλουν ένα περιστατικό βίας αλλά δεν είναι έτοιμες να δώσουν στοιχεία και να ξεκινήσουν τη συμβουλευτική διαδικασία με αποτέλεσμα να μην μπορούν να καταγραφούν επίσημα στα αρχεία που διατηρούνται».
Πώς εξασφαλίζεται τόσο η ασφάλεια όσο και η συναισθηματική και ψυχολογική ανάρρωση των γυναικών που αποφασίζουν να φύγουν από τον κακοποιητικό τους περιβάλλον;
«Στο ζήτημα της ασφάλειας οι καθόλα αρμόδιες υπηρεσίες είναι η αστυνομία και οι δικαστικές αρχές, όμως στο πλαίσιο λειτουργίας του ΣΚ οι γυναίκες που βρίσκονται σε κατάσταση αυξημένης επικινδυνότητας «φυγαδεύονται» με τη βοήθεια των συμβούλων σε ξενώνες για να διασφαλιστεί η σωματική τους ακεραιότητα έως ότου ολοκληρωθούν οι δικαστικές διαδικασίες, ενώ ταυτόχρονα μπορούν να λάβουν την εφαρμογή panic button.
Αναφορικά με την υποστήριξη των γυναικών θυμάτων βίας και την ανάρρωση τους στόχος μας στο ΣΚ είναι η ενδυνάμωση και η ενθάρρυνση να επανακτήσουν την αυτοπεποίθηση τους ώστε να μπορέσουν να αναλάβουν την ευθύνη της επαγγελματικής, προσωπικής και οικογενειακής τους ζωής για να και να πάρουν εκείνες τις καλύτερες αποφάσεις για τη ζωή τους. Αυτή η διαδικασία διαρκεί για όσο χρόνο χρειάζεται η γυναίκα».
Είναι συχνή η χρήση της υπηρεσίας στέγασης για κακοποιημένες γυναίκες και πόσο διαρκεί κατά μέσο όρο η φιλοξενία; Επίσης ποια είναι τα κριτήρια για την παραπομπή μιας γυναίκας σε ασφαλή κατοικία ή ξενώνα;
«Συνήθως το αίτημα των γυναικών που βρίσκονται σε κακοποιητική σχέση είναι η απομάκρυνση από την εστία της βίας και ειδικότερα κατά την περίοδο της κρίσης, όμως ταυτόχρονα δεν επιθυμούν να αλλάξουν πόλη και να χάσουν τη δουλειά τους, γι’ αυτό το λόγο και τα αιτήματα για Ξενώνες Φιλοξενίας τελικά δεν είναι πολλά. Έχουμε περίπου 6 αιτήματα το χρόνο και προσπαθούμε να βρούμε λύσεις που θα καλύψουν τις επιθυμίες των γυναικών. Σε περίπτωση που γυναίκα εισαχθεί σε ξενώνα φιλοξενίας κάνει συμβόλαιο διαμονής 3 μηνών με δυνατότητα παράτασης άλλους 3 μήνες εφόσον εκτιμηθεί ότι είναι απαραίτητη. Στον Ξενώνα Φιλοξενίας μπορούν να φιλοξενηθούν γυναίκες θύματα έμφυλης βίας ή /και πολλαπλών διακρίσεων (π.χ. μετανάστριες, προσφύγισσες, μονογονείς, ΑμεΑ, άνεργες, Ρομά κ.λπ.) μαζί με τα παιδιά τους, μέχρι την ηλικία των δεκαοκτώ 18 ετών, εφόσον πρόκειται για κορίτσια, και των δώδεκα 12ετών, εφόσον πρόκειται για αγόρια».
Υπάρχει τρόπος για τη νομική υποστήριξη των γυναικών που επιθυμούν να καταθέσουν μήνυση ή ασφαλιστικά μέτρα;
«Στο ΣΚ γυναικών παρέχεται νομική στήριξη στα θύματα, όμως έχει καθαρά συμβουλευτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να φτάσει έως την εκπροσώπηση σε δικαστικές διαδικασίες. Σε περιπτώσεις που τα θύματα έχουν πολύ χαμηλά εισοδήματα μπορεί να αξιοποιηθεί ο θεσμός της δωρεάν νομικής βοήθειας που παρέχει το κράτος (ευεργέτημα πενίας) με την καθοδήγηση της νομικής συμβούλου. Ενώ περιπτώσεις που δεν μπορούν να ενταχθούν στον θεσμό της δωρεάν νομικής βοήθειας και υπάρχει ανάγκη εκπροσώπησης τότε μπορεί να αξιοποιηθεί το πρωτόκολλο συνεργασίας που έχει συνάψει το ΣΚ Ρεθύμνης με το Κέντρο Ερευνών για Θέματα Ισότητας και το Δικηγορικό Σύλλογο Ρεθύμνης για την παροχή δωρεάν νομικής βοήθειας.»
Υπάρχουν ειδικά προγράμματα επανένταξης για τις γυναίκες που επιστρέφουν στην κοινωνία μετά από μια παρατεταμένη περίοδο κακοποίησης ή απομόνωσης;
«Πέρα από τα παραπάνω προγράμματα που αναφέραμε στα οποία μπορούν να ενταχθούν τα θύματα έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας, στο πλαίσιο λειτουργίας του ΣΚ Ρεθύμνης παρέχεται και η εργασιακή συμβουλευτική με σκοπό την επανένταξη των θυμάτων στην κοινωνία και στην αγορά εργασίας. Η εργασιακή συμβουλευτική προσφέρεται από την Κοινωνική Λειτουργό ή την Κοινωνιολόγο του κέντρου και με τη χρήση κατάλληλων εργαλείων θα λέγαμε πως λειτουργεί ως ένα ψυχοθεραπευτικό μοντέλο που «θεραπεύει» τη χαμηλή αυτοεκτίμηση της γυναίκας και δρα, βέβαια, υποστηρικτικά σε θέματα απασχόλησης ή και επιχειρηματικότητας.»
Ποιο είναι το ποσοστό των γυναικών που καταφέρνουν να ανεξαρτητοποιηθούν πλήρως μετά την παραμονή τους σε προγράμματα του κέντρου;
«Συγκεκριμένο ποσοστό γυναικών που καταφέρνουν να ανεξαρτητοποιηθούν πλήρως δεν μπορεί να αναφερθεί διότι δεν συγκεντρώνονται τέτοια στατιστικά στοιχεία στο ΣΚ. Όμως από την εμπειρία μας, η πράξη έχει δείξει πως όταν ένα θύμα βίας απευθυνθεί στο κέντρο, μας εμπιστευτεί και λάβει την ολοκληρωμένη συμβουλευτική υποστήριξη που παρέχεται με συνέπεια, τότε θα μπορέσει να ξανακερδίσει τον έλεγχο της ζωής της και να θέσει νέους στόχους.»
Ποιες είναι οι κυριότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει το κέντρο συμβουλευτικής στον χειρισμό περιστατικών βίας κατά των γυναικών;
«Κατά την διαχείριση των περιστατικών βίας κατά των γυναικών έχουν εντοπιστεί κενά, παραλείψεις ή και εμπόδια στην αντιμετώπιση των θυμάτων από άλλες αρμόδιες υπηρεσίες (πχ αστυνομικές αρχές, δικαστικές αρχές κλπ) και αυτό δυσχεραίνει το έργο μας και κλονίζει την εμπιστοσύνη των θυμάτων στους θεσμούς και κατ’ επέκταση στη μεταξύ μας συνεργασία. Γι’ αυτό σκοπός και διαρκής επιδίωξη του ΣΚ είναι η συνεχής δικτύωση και συνεργασία με τους εμπλεκόμενους φορείς για την καλύτερη διαχείριση αυτών των περιστατικών.»