Με πολύ συγκίνηση και δέος, μπροστά στα ιερά λείψανα – τα κρανία των 15 Σακτουριανών που εκτελέστηκαν από τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής στην Αγυιά Χανίων στις 16 Σεπτεμβρίου το 1944 , πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 21 Σεπτεμβρίου η εκδήλωση τιμής και μνήμης, την οποία διοργάνωσε ο Δήμος Αγίου Βασιλείου σε συνεργασία με την Τοπική Κοινότητα Σακτουρίων και τον Πολιτιστικό Σύλλογο Σακτουριανών «Εθνομαρτύρων». Η ημέρα ξεκίνησε με Θεία Λειτουργία και στη συνέχεια τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση στο μνημείο, ενώ η ατμόσφαιρα ήταν φορτισμένη από την ιστορική μνήμη και τον σεβασμό στις θυσίες των Πεσόντων. Κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης ήταν ο κ. Χαράλαμπος Χαραλαμπάκης, μέλος του Πολιτιστικού Συλλόγου, ο οποίος με γλαφυρό και τεκμηριωμένο λόγο ανέλυσε τα τραγικά ιστορικά γεγονότα. Υπενθύμισε το ολοκαύτωμα που υπέστησαν τα Σακτούρια στις 4 Μαΐου 1944, όταν οι Γερμανοί κατακτητές, χωρίς ίχνος σεβασμού, ανατίναξαν τα σπίτια των δύο οικισμών, τις δύο εκκλησίες , καθώς και το Δημοτικό Σχολείο.
Αναφέρθηκε στην τραγική περιπέτεια των γυναικόπαιδων που βίωσαν την εκδίωξη προς διάφορα χωριά του Ρεθύμνου, αλλά και στους άνδρες που φυλακίστηκαν αρχικά στη Φορτέτζα Ρεθύμνου. Όσοι δεν αποφυλακίστηκαν, 28 τον αριθμό, μεταφέρθηκαν στις φυλακές της Αγυιάς Χανίων, όπου στις 16 Σεπτεμβρίου 1944 οι Ναζί επέλεξαν 15 εξ αυτών και τους εκτέλεσαν. Η θυσία τους όμως δεν πήγε χαμένη. Έγινε σύμβολο ελευθερίας, αντίστασης και αξιοπρέπειας, φάρος μνήμης για τις νεότερες γενιές.
Από την πρώτη στιγμή της μεγάλης επιχείρησης με τον κωδικό «Ερμής» για την κατάληψη της Κρήτης από τους κατακτητές, οι Σακτουριανοί έδωσαν το παρόν με απαράμιλλη αποφασιστικότητα και θάρρος. Μέσα από επικίνδυνες αποστολές, χρησιμοποιούσαν τον ασύρματο για να ενημερώνουν τους συμμάχους, έκρυβαν με αυτοθυσία τους καταδιωκόμενους ώστε να φτάσουν ασφαλείς στη Μέση Ανατολή και στον όρμο του Αγίου Παύλου ξεφόρτωναν και πολεμοφόδια από το Αγγλικό πολεμικό πλοίο, τα οποία με κίνδυνο της ζωής τους μετέφεραν στους αντάρτες της Κρήτης. Μέσα από τα ίδια αυτά μονοπάτια φυγαδεύτηκαν και πολλοί σύμμαχοι, χάρη στην τόλμη, την αλληλεγγύη και την ανιδιοτελή γενναιότητα των ανθρώπων των Σακτουριών. 
Ακολούθησε κατάθεση στεφάνων, προσκλητήριο πεσόντων, ενός λεπτού σιγή και η ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου.
Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν: Ο Υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, κ. Γιάννης Κεφαλογιάννης, ο Βουλευτής Ρεθύμνου του ΠΑΣΟΚ, κ. Μανόλης Χνάρης, η Αντιπεριφερειάρχης Ρεθύμνου, κα. Μαίρη Λιονή, τον Δήμαρχο Αγίου Βασιλείου εκπροσώπησε η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού, κα. Ευαγγελία Γλαμπεδακη, ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου, κ. Αντώνης Τσουρδαλάκης, ο Αντιδήμαρχος, κ. Μανόλης Τσιριντάνης, ο Πρόεδρος της Τ.Κ. Σακτουρίων, κ. Ελευθέριος Ταβερναράκης, ο Δημοτικός Σύμβουλος, Επικεφαλής της Λαϊκής Συσπείρωσης, κ. Θανάσης Χαριτάκης, Εκπρόσωποι του Στρατού, της Σχολής Δοκίμων Αστυφυλάκων Ρεθύμνου και του Λιμενικού, ο Πρόεδρος του Συλλόγου Προβολής Γραμβούσας, κ. Δημήτριος Γρυμπαουδάκης, ο Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Σακτουριανών «Εθνομαρτύρων», κ. Απόστολος Χαραλαμπάκης, ο πρώην Αντιδήμαρχος Δημοτικός Σύμβουλος, κ. Επαμεινώνδας Μπαγιαρτάκης, ο πρώην Αντιδήμαρχος, κ. Ιωάννης Νεκτάριος Χαραλαμπάκης, ο πρώην Πρόεδρος της Αγίας Γαλήνης, κ. Εμμανουήλ Φουντιδάκης, συγγενείς των πεσόντων και πλήθος κόσμου ενώ τιμητικό άγημα παρευρέθηκε από το Χορευτικό Σύλλογο «ΑΚΡΗΤΕΣ» και χόρεψαν «Βουβό Πεντοζάλι». Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε μέσα σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης και σεβασμού, με όλους να υπογραμμίζουν ότι η θυσία των 15 Σακτουριανών δεν ήταν μάταιη. Ήταν ένας αγώνας για την ελευθερία, την αξιοπρέπεια και τα ιδανικά που θεμελιώνουν την ιστορική ταυτότητα του τόπου μας. Οι Σακτουριανοί, με το αίμα και τις θυσίες τους, έγραψαν μια λαμπρή σελίδα στην ιστορία της Κρήτης και της Ελλάδας. Η συμβολή τους αποτελεί φωτεινό παράδειγμα αντίστασης και αυταπάρνησης, που μας διδάσκει ότι η ελευθερία κερδίζεται μόνο με αγώνες και θυσίες. Η μνήμη τους θα παραμένει αιώνιο χρέος και οδηγός για τις επόμενες γενιές, ώστε να πορεύονται με πίστη στις αξίες της δημοκρατίας, της ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.