ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ: Ο ΕΛΑΙΩΝΑΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΕΚΠΕΜΠΕΙ SOS
Η ανομβρία και η κλιματική αλλαγή έχουν φέρει σε οριακό σημείο την ελληνική ελαιοπαραγωγή, με τους ελαιώνες να αφυδατώνονται και τη συγκομιδή να καθυστερεί. Ο πρόεδρος της ΕΘΕΑΣ (Εθνική Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών) Μύρων Χιλεντζάκης μιλά για τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κλάδος, τις επιπτώσεις της ξηρασίας στην Κρήτη και σε όλη τη χώρα, την ανάγκη για έναν νέο στρατηγικό σχεδιασμό και τις προοπτικές της αγοράς ελαιολάδου.
Συνέντευξη: Σταύρος Ρακιντζής 
Πείτε μας πώς είναι η κατάσταση, διότι υπάρχει ανησυχία λόγω της ανομβρίας
«Το μεγάλο πρόβλημα στους ελαιοπαραγωγούς όλης της χώρας είναι η κλιματική αλλαγή. Είναι αυτή που έχει δημιουργήσει τεράστια προβλήματα στο κομμάτι που λέγεται ελαιοπαραγωγή. Οι ελιές κυριολεκτικά έχουν αφυδατωθεί αφού αποτελεί πολυτέλεια να ποτίζονται. Θα αναφερθώ στη Χαλκιδική, καθώς βλέπουμε σε ένα από τα βορειότερα σημεία της χώρας -στη Χαλκιδική- που ευδοκιμεί εδώ και αιώνες, ένα δέντρο που λέγεται επιτραπέζια ελιά Χαλκιδικής, που χρειάζεται πολλές ώρες ψύχους και μεγάλα ποσοστά βροχής για να καρπίσει, το οποίο βλέπουμε και εξαλείφεται τα τελευταία χρόνια και χάνεται από το χάρτη, ενώ οι τιμές παραγωγού είναι πολύ καλές. Δηλαδή φέτος έχει φτάσει στα 2-2,10 ευρώ το κιλό η καλή ποιότητα. Δεν υπάρχει δυνατότητα, πρώτον στη συγκομιδή με τα εργατικά χέρια και δεύτερον, περιμένουν πάρα πολλοί παραγωγοί μήπως και βρέξει για να συνεφέρουν τα ελαιόδεντρά τους, γιατί δεν είχαν τις ποσότητες νερού για να τα ποτίσουν.»
Στην Κρήτη πώς είναι η κατάσταση;
«Η κρητική ελιά είναι αφυδατωμένη από τα Χανιά μέχρι και τη Σητεία, δυστυχώς υπάρχουν σοβαρά προβλήματα με τα αρδευτικά δίκτυα και με τους αποταμιευτήρες νερού, γιατί δε γίνανε τα έργα που έπρεπε να γίνουνε τα προηγούμενα χρόνια. Βλέπουμε την κλιματική αλλαγή με ένα χειμώνα επί τρία συναπτά έτη με χαμηλές βροχές και βλέπουμε και τα πλημμυρικά φαινόμενα που υπάρχουν, τα οποία είναι καθαρά φαινόμενα κλιματικής αλλαγής. Το πλημμυρικό φαινόμενο δεν ποτίζει το ελαιόδεντρο, γιατί όλο το γόνιμο χώμα τέτοια εποχή καταλήγει στα ποτάμια και στις θάλασσες. Εμείς θέλουμε το σιγανό νερό, το ποτιστικό όπως λέμε, να εμπλουτιστεί ο υδροφόρος ορίζοντας και να μπορέσουμε να έχουμε τις παραγωγές που χρειάζονται.»
Θα ξεκινήσει κανονικά, παραδοσιακά όπως γίνεται κάθε χρόνο, η συγκομιδή τον Οκτώβριο;
«Παραδοσιακά ξεκινούσαμε το λιομάζωμα το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου με τις αγουροελιές, το αγουρόλαδο, ο περιβόητος κωδικός αυτός, που φέτος δεν υπάρχει λόγω της λειψυδρίας. Επομένως παρατείνεται η χρονιά για ένα μήνα πίσω. Δηλαδή τα αγουρέλαια που βγήκαν πέρυσι 15 Οκτωβρίου θα βγουν φέτος 15 Νοεμβρίου. Πάμε ένα μήνα πίσω και ο μήνας αυτός θα εξαρτηθεί αν έχουμε βροχοπτώσεις, αν αυτό το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου ή όλος ο Οκτώβριος έχει πλούσιες βροχοπτώσεις. Μακάρι ο Θεός και η φύση να βοηθήσει και να έχουμε τις βροχοπτώσεις, γιατί αν και φέτος έχουμε ένα ελαφρύ χειμώνα, όλο το κεφάλαιο είτε είναι ποτιστικό είτε είναι ξηρικό, τα 50 εκατομμύρια ελαιόδεντρα της Κρήτης θα αφανιστούν κυριολεκτικά.»
Άρα δε θα αντέξει άλλον ένα τέτοιο χειμώνα η ελιά;
Σήμερα εκπέμπει SOS ο ελαιώνας της Κρήτης από τη Σητεία και μέχρι τα Χανιά, ένα παραπάνω το ανατολικό μέρος της Σητεία, εκπέμπει SOS στο κομμάτι της σωτηρίας του κεφαλαίου. Όχι της παραγωγής. Η παραγωγή έχει χαθεί. Επειδή τον τελευταίο καιρό ακούγονται πάρα πολλά με τον ΟΠΕΚΕΠΕ, θα σας πω το εξής. Η ελιά δυστυχώς πλήττεται βάναυσα και από τις αγροτικές ενισχύσεις και από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ενώ είναι πραγματικά ένα από τα καλύτερα εξαγωγικά προϊόντα της Ευρώπης, το λένε τα νούμερα. Όταν βλέπουμε τους Ιταλούς και έχουν αύξηση στις εξαγωγές προς την Αμερική 80% ετησίως στο έξτρα παρθένο ελαιόλαδο και βλέπουμε κάποια εμπορικά ισοζύγια των 5 δισ. ευρώ μόνο στην εξαγωγή, πάει να πει ότι το προϊόν, το ευρωπαϊκό ελαιόλαδο, είναι ένα προϊόν πολύ δυνατό που το θέλουν οι ξένες αγορές, αλλά πρέπει να το σεβαστούμε και να κάνουμε σωστό στρατηγικό σχεδιασμό για να μπορέσουμε να στηρίξουμε και τον ελαιοπαραγωγό και το προϊόν και την ιστορία.
Όσον αφορά τώρα τις επιδοτήσεις, πάντα ημερολογιακά η χρονιά του λαδιού είναι δύο χρόνια. Διαρκεί το λιομάζωμα 4 μήνες, ξεκινάει παραδοσιακά Νοέμβρη-Δεκέμβρη-Γενάρη-Φλεβάρη του επόμενου έτους. Επομένως τα εμπορικά στοιχεία που έχουμε επίσημα στα χέρια μας, 2022-2023, με μία μέση τιμή 5 ευρώ, φέρανε στο νησί της Κρήτης πάνω από 650 εκατομμύρια ευρώ, εμπορικό ισοζύγιο. Όταν όλες οι αγροτικές ενισχύσεις του νησιού είτε αυτό λέγεται κτηνοτροφία που έχει γίνει σάλος τώρα με τα πρόβατα, είτε λέγεται δενδρώδεις καλλιέργειες, αμπέλια, ελιές και τα λοιπά, μας αποδίδουνε στο νησί 240 εκατομμύρια ευρώ. Όταν βλέπουμε μόνο από την ελιά μία χρονιά 650 εκατομμύρια ευρώ, αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει όλοι εμείς να προσπαθήσουμε να κάνουμε ένα σωστό στρατηγικό σχεδιασμό. Να εκμεταλλευτούμε τη νέα ΚΑΠ που ξεκινάει το 2027, να αφήσουμε τις παλιές αμαρτίες στην άκρη, ποιοι φταίγανε, ποιοι δεν φταίγανε, -υπάρχει δικαιοσύνη στη χώρα μας που θα το δείξει- και να φτιάξουμε ένα νέο στρατηγικό σχεδιασμό. Γιατί, η ελιά και ο ελαιοπαραγωγός έχει φάει το μεγαλύτερο πλήγμα και έχει υποστεί το μεγαλύτερο κούρεμα στις αγροτικές ενισχύσεις, από τις δύο ΚΑΠ τις φιλοπεριβαλλοντικές, από το 2015 μέχρι και το 2025 την τελευταία δεκαετία.
Οι ελαιοπαραγωγοί μπορούν να δουν τα τραπεζικά τους βιβλιάρια, τι χρήματα παίρνανε το 2015, τι χρήματα παίρνανε το 2025. Θα δουν μια μείωση της τάξης του 82%. Επομένως φύγανε τα χρήματα από τους ελαιοπαραγωγούς, από ένα πολύ δυνατό προϊόν με αύξηση εμπορικού κεφαλαίου σε όλη την Ευρώπη και με εξαγωγές. Φεύγουν δηλαδή από την Περιφέρεια Κρήτης 110 εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο και φέρνουμε τεράστια ευθύνη και εμείς και η Περιφέρεια Κρήτης και οι Δήμοι και οι αγροτοπατέρες και οι αγροτοσυνδικαλιστές και οι συνεταιριστές, γιατί έπρεπε να αντισταθούμε στο μεγάλο σκάνδαλο που ξέσπασε τότε και λεγότανε τρεις αγρονομικές περιφέρειες σε όλη την χώρα και σύγκλιση των χρημάτων.»
Αυτό όμως όπως είπατε απαιτεί και ένα σχεδιασμό. Τον είχαμε ποτέ;
«Δεν υπήρξε ποτέ στρατηγικός σχεδιασμός και τα καταλύματα της δεκαετίας του ογδόντα τα πληρώνουμε σήμερα. Τα καταλύματα της δεκαετίας του ογδόντα, ο κακός στρατηγικός σχεδιασμός που το συνεχίσανε όλες οι κυβερνήσεις μέχρι και τώρα, είναι αυτό που οδηγήσανε σήμερα τη χώρα μας να εισάγει γάλα, να εισάγει κρέας, να εισάγουμε όλες τις ζωοτροφές, να εισάγουμε μαλακό σιτάρι και να εισάγουμε και σταφίδα που ήταν νούμερο ένα παλιότερα στην Ευρώπη.»
Ανησυχεί πολύ ο παραγωγός για τις επιδοτήσεις.
«Το ακούω τις τελευταίες μέρες, αλλά αυτό το έργο το έχουμε ξαναδεί και θα θυμίσω ότι το 2016, το μήνα Οκτώβριο, δεν πήραμε καθόλου προκαταβολή -και πιστέψτε με το 2016 τα χρήματα που έπαιρνε ο κρητικός παραγωγός ήτανε πολύ περισσότερα από σήμερα- και πήραμε τον Δεκέμβριο και τις δύο δόσεις μαζί, μπορεί να γίνει ακριβώς το ίδιο που έγινε το 2016.
Η φετινή παραγωγή πώς αναμένεται;
«Η φετινή παραγωγή είναι μειωμένη κατά 40% σε όλη την ελληνική επικράτεια, λόγω της ξηρασίας. Δεν έχει φέτος παραγωγή το λάδι, όπως είχε πέρυσι. Υπάρχουν κάποιες περιοχές που είχαν την πολυτέλεια και ποτίζανε τα ελαιόδεντρά τους. Αυτοί θα έχουν κάποια παραγωγή, υπάρχουν και περιοχές που πέρυσι είχαν μισοβεντέμα, όπως λέμε και φέτος δεν έχουν τίποτα.»
Ο δάκος τι προβλήματα δημιούργησε;
«Ο δάκος παραδοσιακά κάνει μεγάλη εμφάνιση από τον Αύγουστο μέχρι τον Σεπτέμβριο, επειδή δροσερεύει ο καιρός, διεγείρεται και έχει μεγαλύτερη έξαρση. Όταν είναι αφυδατωμένη η ελιά, ο δάκος δεν την επισκέπτεται. Ο δάκος επισκέπτεται και φλερτάρει τις ελιές που είναι πράσινες, τις ελιές που είναι αρδευόμενες, γιατί τον ενδιαφέρει πολύ η ψίχα και να κάνει τη μικρή οπή και να γεννήσει τα αβγά του για να μπορούν να τραφούν.
Όταν είναι αφυδατωμένη δεν την επισκέπτεται καθόλου. Υπάρχει πρόβλημα με τις εργολαβίες και με τα φάρμακα. Αλλά το πρόβλημα είναι η ξηρασία. Αν ο ελαιώνας ο κρητικός σήμερα είχε κάποιες πρώιμες βροχές το μήνα Αύγουστο και είχαμε πέρυσι ένα βαρύ χειμώνα, θα είχαμε σοβαρό το θέμα με τον δάκο. Επειδή όμως είναι αφυδατωμένα τα ελαιόδεντρά μας, δεν έχουμε το μεγάλο πρόβλημα με το δάκο φέτος.»
Οι τιμές πού φτάνουν και ποιες είναι οι προοπτικές;
«Οι τιμές κυμαίνονται σήμερα από το 4,60 μέχρι και το 4,90 στον παραγωγό. Βλέπουμε μέσα στο μήνα και υπάρχει μία αύξηση περίπου 70 λεπτά στο κιλό. Η τιμή αυτή δεν μας ικανοποιεί. Η τιμή αυτή είναι χαμηλή, αλλά ο παραγωγός, επειδή τρομοκρατήθηκε με το 4 και είδαμε και κάποιες περιπτώσεις και το 3,90 πριν από μερικούς μήνες, ο παραγωγός σήμερα κάνει εμπορικές πράξεις σε αυτές τις τιμές. Τα αποθέματα ελαιολάδου είναι λίγα. Η γνώμη μου είναι ότι το λάδι θα ανέβει κι άλλο. Δηλαδή θα περάσει τα 5 ευρώ.
Γιατί πρόβλημα ξηρασίας δεν αντιμετωπίζει μόνο τη χώρα μας. Αντιμετωπίζει και η Ιταλία, αντιμετωπίζει και η Ισπανία. Υπάρχει περιοχή στην Ισπανία που έχουν χαθεί πάνω από 200.000 τόνοι. Δηλαδή όσο είναι όλη η παραγωγή της Ελλάδος.»
Με την υποχρεωτική δήλωση συγκομιδής ελαιολάδου;
«Το κομμάτι της ηλεκτρονικής δήλωσης συγκομιδής ελαιολάδου ήταν πάρα πολύ εύλογο να γίνει. Γιατί θα δημιουργούσαμε μεγάλη αναστάτωση στην ευρωπαϊκή αγορά. Με όλα τα εισαγόμενα λάδια που έρχονταν Τυνήσια, Τουρκία κτλ. Ο γενικός γραμματέας που είχε αναλάβει το έργο αυτό ήταν ο Στρατάκος, ο Γιώργος, αποχώρησε από το Υπουργείο μαζί με τους άλλους δύο γραμματείς, τον κύριο Μπαγινέτα και τον κύριο Παπαγιαννίδη, τον Δημήτρη, με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Έμεινε κενό, δεν είναι υποχρεωτική, είναι προαιρετική δήλωση και πάει πίσω γιατί δεν ξαναέτρεξε το θέμα αυτό από το Υπουργείο, γιατί ο γενικός γραμματέας που το είχε αναλάβει, αποχώρησε.»
Τι να περιμένουν οι παραγωγοί;
«Για τη φετινή περίοδο περιμένουμε να βρέξει, η παραγωγή με το που βρέξει και οι ελιές είναι έτοιμες προς ελαιοποίηση να πάνε να τις μαζέψουν και το λάδι ή θα κυμανθεί γύρω στα 5 ευρώ, το φρέσκο λάδι το φετινό και μπορεί να έχει και μια ανιούσα γιατί όλα εξαρτούνται από την ισπανική αγορά. Το Υπουργείο, μία από τις προτάσεις που είχε κάνει και ο ομιλών προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης ήταν ότι θα πρέπει να φτιάξουμε μια γενική γραμματεία στο Υπουργείο, όπως είχαμε τη γενική γραμματεία κοινοτικών πόρων. Να φτιάξουμε μια γενική γραμματεία στο Υπουργείο, ελαιολάδου και ελιάς και η γενική γραμματεία να τρέξει τα 260 εκατομμύρια ελαιόδεντρα που έχει όλη η χώρα μας και να έχουμε ένα σωστό στρατηγικό σχεδιασμό για την επόμενη ΚΑΠ που έρχεται. Για το ελαιόδεντρο και τον ελαιοπαραγωγό.»